hostis

hostis (also fos-), is, comm. [Sanscr. root ghas-, to eat, consume, destroy; Germ. Gast; cf. also hasta],

• a stranger, foreigner; afterwards transf., an enemy (cf.: adversarius, inimicus, perduellis): equidem etiam illud animadverto, quod qui proprio nomine perduellis esset, is hostis vocaretur, lenitate verbi rei tristitiam mitigatam. Hostis enim apud majores nostros is dicebatur, quem nunc peregrinum dicimus ... quamquam id nomen durius effecit jam vetustas: a peregrino enim recessit et proprie in eo qui arma contra ferret remansit, Cic. Off. 1, 12, 37; cf. Varr. L. L. 5, § 3 Müll.: hostis apud antiquos peregrinus dicebatur, et qui nunc hostis perduellio, Paul. ex Fest. p. 102 P.—
• II An enemy in arms or of one's country (opp. inimicus, a private enemy, or one who is inimically disposed).
• • A Lit.: qui (Pompeius) saepius cum hoste conflixit quam quisquam cum inimico concertavit, Cic. de Imp. Pomp. 10, 28; cf.: omnes nos statuit ille quidem non inimicos sed hostes, id. Phil. 11, 1, 3; opp. inimicus, Curt. 7, 10 (v. also the foll.): debent oratori sic esse adversariorum nota consilia, ut hostium imperatori, Quint. 12, 1, 35: legiones hostium, Plaut. Am. prol. 136: hostes nefarios prostravit, Cic. Phil. 14, 10, 27: (bellum) compellere intra hostium moenia, id. Rep. 1, 1: vita ex hostium telis servata, id. ib. 1, 3: adventus hostium, id. ib. 2, 3: ut eam (probitatem) vel in eis quos numquam vidimus, vel, quod majus est, in hoste etiam diligamus, id. Lael. 9, 29: hostem rapinis prohibere, Caes. B. G. 1, 15, 4: quando hostis alienigena terrae Italiae bellum intulisset, Liv. 29, 10, 5: servit Hispanae vetus hostis orae Cantaber sera domitus catena, Hor. C. 3, 8, 21: terra marique victus hostis, id. Epod. 9, 27 et saep.: inimicis quoque et hostibus ea indigna videri, Cic. Inv. 1, 54, 105; cf.: inimicus, hostis esset, tanta contumelia accepta, id. Verr. 2, 2, 24, § 58: sibi inimicus atque hostis, id. Fin. 5, 10, 29: horum omnium communis hostis praedoque, id. Verr. 2, 2, 6, § 17: tam dis hominibusque hostis, id. Phil. 2, 26, 64; id. Att. 15, 21, 1: Cn. Pompeius auctor et dux mei reditus, illius (Clodii) hostis, id. Mil. 15, 39: acer Bupalo hostis (Hipponax), Hor. Epod. 6, 14: fas est et ab hoste doceri, Ov. M. 4, 428: di meliora piis erroremque hostibus illum! Verg. G. 3, 513; cf. Ov. H. 16, 219; id. Am. 2, 10, 16; id. F. 3, 494; id. P. 4, 6, 35: quam (aquam) hostis hosti commodat, Plaut. Rud. 2, 4, 21 (434).— In fem.: hostis est uxor, invita quae ad virum nuptum datur, Plaut. Stich. 1, 2, 83 (140): nupta meretrici hostis est, Ter. Hec. 789: ut, quo die captam hostem vidisset, eodem matrimonio junctam acciperet, Liv. 30, 14, 2: cum certa videbitur hostis, Ov. A. A. 2, 461; id. H. 6, 82; Prop. 1, 4, 18: ille uxorem, tu hostem luges, Curt. 4, 11, 4.—
  • B Transf., of animals or things (poet. and in post-Aug. prose): qualem ministrum fulminis alitem ... in ovilia Demisit hostem vividus impetus, Hor. C. 4, 4, 10; Ov. F. 1, 359: rhinoceros genitus hostis elephanto, Plin. 8, 20, 29, § 71.—Of a chessman: unus cum gemino calculus hoste perit, Ov. A. A. 3, 358: fac, pereat vitreo miles ab hoste tuus, id. ib. 2, 208: rerum ipsa natura non parens sed noverca fuerit, si facultatem dicendi sociam scelerum, adversam innocentiae, hostem veritatis invenit, Quint. 12, 1, 2: illa vero vitiosissima, quae jam humanitas vocatur, studiorum perniciosissima hostis, id. 2, 2, 10—
  • • 2 Of an adversary in a suit, in a parody of the law of the Twelve Tables: si status condictus cum hoste intercedit dies, Plaut. Curc. 1, 1, 5 (5); cf. also Gell. 16, 4, 4.

hostis, is, c., (got. gasts, ahd. gast, Fremdling, Gast), I) der Fremde, Fremdling, Ausländer (= peregrinus, Ggstz. civis, s. Varro LL. 5, 3. Cic. de off. 1, 37. Macr. sat. 1, 16, 14), Plaut. trin. 102; Curc. 5. Hor. ep. 1, 15, 29. Ambros. de off. 1, 29, 141. – II) insbes., ein kriegführender Fremder = der Feind im Felde und Kriege, griech. πολέμιος, (Ggstz. pacatus), sowie der offene Feind des Vaterlandes übh. (Ggstz. civis; dagegen inimicus = der Feind von Gesinnung, ἐχθρός, Ggstz. amicus; adversarius = der Gegner, Widersacher übh., ἀνταγωνιστής, A) eig.: socii atque hostes, Sall.: cives hostesque, Liv.: hostes atque cives permixti, Sall.: pacatus an hostis sit, Cic.: maritimus ille et navalis hostis, der zur See u. zu Schiffe kommt, Cic.: cives, hostes iuxta metuere, Sall.: impransus non qui civem dignosceret hoste, Hor.: Pompeius saepius cum hoste conflixit, quam quisquam cum inimico concertavit, Cic.: omnes nos statuit ille non inimicos, sed hostes, Cic.: vicimus perfidos hospites, imbelles hostes, Liv.: se, cum primum posset, hostem fore populo Romano, als Feind auftreten gegen usw., Liv.: Hannibal natus adversus Romanos hostis, Liv.: hostem alqm iudicare, für einen Feind (des Vaterlandes) erklären, Cic.: Sing. kollekt., obsessus multo hoste locus, Sen ad Marc. 9, 3. – fem., capta hostis, feindliche Gefangene, Liv. 30, 14, 2: ille uxorem, tu hostem luges, Curt. 4, 11 (45), 4. – poet., vom Steine im Brettspiele, Ov. art. am. 2, 208. – B) übtr. = ein offener, tätlich verfahrender, erbitterter Feind in Privatverhältnissen, 1) im allg.: h. omnium hominum, Cic.: h. omnium bonorum, Sall. fr.: m. Dat., dis hominibusque hostis, Cic. (mehr Beisp. s. Drak. Liv. 41, 16 extr.). – als fem., Ov. her. 6, 82; art. am. 2, 461. – v. Tieren, genitus hostis pecoris, v. Löwen, Catull.: rhinoceros hostis elephanto, Plin.: v. Abstrakten, licentia studiorum perniciosissima hostis, Feindin, Quint. 2, 2, 10: si facultatem dicendi hostem veritatis invenerit, Quint. 12, 1, 2. – 2) insbes.: a) ein Feind in der Liebe = der Nebenbuhler, Prop. u. Ov. – b) vor Gericht = der Gegner (= adversarius), Plaut. Curc. 5. – ➳ Archaist. Form fostis, Paul. ex Fest. 84, 5.

hostis [CL] 1 enemy; b (collect.); c (w. ref. to Satan). d (~is antiquus or sim.) the old enemy, Satan. e (~is publicus) public enemy, enemy of the people. cupimus ut ~es ecclesiae sint nostri quoque absque ullo foedere ~es Gildas EB 92; si pacem cum fratribus accipere nollent, bellum ab ~ibus forent accepturi Bede HE II 2; 822 ostes (v. destructio 1b); confestim contra ~es vexilla movet Asser Alf. 38; 958 nisi ‥ ~ium expeditione CS 1040; a verbo hostio hic ~is ‥ eo quod equa fronte ineat bellum, vade ‥ hostilis ‥ et ‥ hostiliter et hec hostilitas et hosticus ‥ i. hostilis ‥ Osb. Glouc. Deriv. 272; illa [munuscula] / si dederis, perdes; nil dabis, hostis eris J. Sal. Enth. Phil. 1418; c1242 muri fortitudo et civium ad muri propugnacula ‥ et indefessa defensio ~es arcent Gros. Ep. 94; Garl. Hon. Vit. 215 (v. effrons a); archiepiscopus ‥ tamquam eorum ~is ‥ eos visitare decrevit Graystanes 17; ~es tantis caede et preda contenti sese retraxerant Ps.-Elmh. Hen. V 114.  b iterum ab ~e insectationes ‥ accelerantur Gildas EB 19 (cf. G. Mon. VI 3: iterum ab ~e insectationes accelerant); de pecunia quae in aliena provincia ab ~e superato rapta fuerit ‥ tertia pars ad ecclesiam tribuatur Theod. Pen. I 7. 2; in castris contra ~em cum exercitu sedens V. Cuthb. I 7; pugnabant contra invicem, qui ~em evaserant, cives Bede HE I 22; 964 exceptis pontis et arcis constructione et expeditione contra ~em CS 1135; quando rex in ~em pergit DB I 172ra.  c ne mentes fallax eluderet astu / incautas hostis Æthelwulf Abb. 419; malignus ‥ ~is ‥ invadit fidelium corda V. Neot. A 2; cetera mille patent ‥ / nomina pro variis quibus utitur artibus hostis Ord. Vit. XI prol. p. 161; semper detrahit hosti / hostis vipereus; non hostis ab hoste probatur D. Bec. 585; monemur occulti ~is, qui circuit querens quem devoret [cf. I Petr. v 8] Canon. G. Sempr. 159v; crux frontem munit, ne vectes rumpere possit / hostis Garl. Myst. Eccl. 533; instinctu ~is generis humani Ockham Err. Papae 958.  d Bede HE II 1, etc. (v. antiquus 4b); artes nam hostis habet antiquus mille nocendi Alcuin Carm. 91. 20; c960 cyrographo ‥ antiqui ~is deleto CS 1183; Abbo Edm. 4 (v. decipere b); salubritas per tui nominis invocationem expetita sit ab omni impugnatione antiqui ~is defensa (Jud. Dei) GAS 423; H. Bos. IV 13 (v. effugare 4); sic nos ~is antiquus ‥ acuto conspicit intuitu Gir. TH I 16; duobus ‥ modis ~is antiquus decepit hominem in paradiso Edmund Spec. Relig. 100; s1319 antiquus ~is ‥ pessimas discordias inter regem et comitem suscitavit G. Ed. II Bridl. 57; 1323 ~is antiquus ‥ querens quem devoret [cf. I Petr. v 8] Lit. Cant. I 110; callidis nostri perennis ~is insidiis Bekinsau 747.  e nisi ad judicium, rectitudinem facturus, remearet, publicum ~em judicavit Ord. Vit. XI 3 p. 170; reus ‥ quasi publicus ~is juxta delicti quantitatem vel exoculatur vel patibulo sublevatur Gir. PI I 10 p. 37; 1460 ~is publicus et inimicus capitalis domini regis Paston Let. 611. 2 host, army. 789 quid de Hunorum ~e dominus rex acturus sit Alcuin Ep. 6.

hostis, (4) is, m. , ¶ 1 étranger : Cic. Off. 1, 37 ¶ 2 ennemi [de guerre], ennemi public : Pompeius sæpius cum hoste conflixit quam quisquam cum inimico concertavit Cic. Pomp. 28, Pompée sʼest battu plus souvent contre lʼennemi quʼun particulier nʼa combattu un adversaire, cf. Cic. Inv. 1, 105 ; Læl. 29 ; aliquem hostem judicare Cæs. G. 5, 56, 3, déclarer qqn ennemi public || f. , ennemie : Liv. 30, 14, 2 ¶ 3 ennemi [en gén.] : hostis alicujus Cic. Mil. 39 ; hostis alicui Cic. Phil. 2, 64, ennemi de qqn ; inimicus atque hostis alicui Cic. Fin. 5, 29, ayant de lʼinimitié, de lʼhostilité contre qqn || ennemi [en parl. des animaux] : Hor. O. 4, 4, 10 ; Plin. 8, 71 || pion de lʼadversaire, pièce [au jeu de latrunculi ] : Ov. Ars 2, 208.

hostis , is. m.
讎人。仇敵。客人。Hostem induere 當仇人。

Suggest a Translation
See an image

hostis is, m and f

• 1 HAS-, a stranger, foreigner; old for peregrinus, C.: civem dinoscere hoste, H.—An enemy, foe, public enemy: nos statuit ille non inimicos sed hostīs, not personal but public foes: sibi inimicus atque hostis: tam dis hominibusque hostis: fas est et ab hoste doceri, O.—Collect.: hostem rapinis prohibere, Cs.: alienigena, L.: Terrā marique victus, H.—Poet.: alitem in ovilia Demisit hostem, H.—Fem.: nupta meretrici, T.: capta, L.: mihi debita, O.

HOSTIS

HOSTIS[HOSPITIUM; POSTLIMINIUM. ]

Hostis

See hospitium.