Liber
Liber, an Italian deity of planting and fructification
Frieze-Dennison Vergil
- an old Italian deity, who presided over planting and fructification; afterwards identified with the Greek Bacchus: hunc dico Liberum Semelā natum, non eum, quem nostri majores auguste sancteque Liberum cum Cerere et Libera consecraverunt. Sed quod ex nobis natos liberos appellamus, idcirco Cerere nati nominati sunt Liber et Libera: quod in Libera servant, in Libero non item, Cic. N. D. 2, 24, 62; cf. Serv. Verg. G. 1, 5; Cic. Leg. 2, 8, 19: tertio (invocabo) Cererem et Liberum, quod horum fructus maxime necessarii ad victum: ab his enim cibus et potio venit e fundo, Varr. R. R. 1, 1, 5: Liber et alma Ceres, Verg. G. 1, 7: ex aede Liberi, Cic. Verr. 2, 4, 57, § 128; in a pun with 1. liber, Plaut. Capt. 3, 4, 46 (578); cf. id. Curc. 1, 2, 21 (116); id. Stich. 5, 4, 17 (699); so in a pun with liber, free: quiaque adeo me complevi flore Liberi, Magis libera uti lingua collibitum est mihi, Plaut. Cist. 1, 2, 8 (127); cf.: salve, anime mi, lepos Liberi, ut veteris ego sum cupida, etc., id. Curc. 1, 2, 3 (98).— Connected with pater: sic factum, ut Libero patri repertori vitis hirci immolarentur, Varr. R. R. 1, 2, 19: Romulus et Liber pater, Hor. Ep. 2, 1, 5: per vestigia Liberi patris, Plin. 4, 10, 17, § 39: patre favente Libero fetis palmitibus, Col. 3, 21, 3: Libero patri in monte res divina celebratur, Macr. S. 1, 18, 4.—
- B Meton., wine: illud, quod erat a deo donatum, nomine ipsius dei nuncupabant: ut cum fruges Cererem appellamus, vinum autem Liberum: ex quo illud Terentii (Eun. 732): sine Cerere et Libero friget Venus, Cic. N. D. 2, 23, 60: Liberum et Cererem pro vino et pane, Quint. 8, 6, 24; cf. also Plaut. Curc. 1, 2, 4 (99) supra: sed pressum Calibus ducere Liberum Si gestis, etc., Hor. C. 4, 12, 14: condita cum verax aperit praecordia Liber, id. S. 1, 4, 89.
~er quoque invenitur pro Baccho
ut in Macrobio [] habes craterem ~eri patris in regione inter Cancrum et Leonem positum Macrob. In Somn. I 12. 8
sacerdos parochialis ‥ Priapi prophana parans, congregatis ex villa puellulis, cogebat eis, choreis factis, ~ero patri circuire
~er Bacchus respicitur et in ventrem traicitur nocte dieque
➳ Leiber CIL 1, 562.
This name, or Liber pater, is frequently applied by the Roman poets to the Greek Bacchus or Dionysus, who was accordingly regarded as identical with the Italian Liber. Cicero (de Nat. Deor. 2.24), however, very justly distinguishes between Dionysus (the Greek Liber) and the Liber who was worshipped by the early Italians in conjunction with Ceres and Libera. Liber and the feminine Libera were ancient Italian divinities, presiding over the cultivation of the vine and fertility of the fields; and this seems to have given rise to the combination of their worship with that of Ceres. A temple of these three divinities was vowed by the dictator, A. Postumius, in B. C. 496, near the Circus Flaminius; it was afterwards restored by Augustus, and dedicated by Tiberius. (Tac. Ann. 2.49; Dionys. A. R. 6.17.) The most probable etymology of the name Liber is from liberare; Servius (ad Virg. Georg. 1.7) indeed states that the Sabine name for Liber was Loebasius, but this seems to have been only an obsolete form for Liber, just as we are told that the ancient Romans said loebesus and loebertas for the later forms liber(us) and libertas. (Paul. Diac. p. 121, ed. Miller.) Hence Seneca (de Tranq. Anim. 15) says, " Liber dictus est quia liberat servitio curarum animi;" while others, who were evidently thinking of the Greek Bacchus, found in the name an allusion to licentious drinking and speaking. (Macr. 1.18; August. de Civ. Dei, 6.9; Paul. Diac. p. 115.) Poets usually call him Liber pater, the latter word being very commonly added by the Italians to the names of gods. The female Libera was identified by the Romans with Cora or Persephone, the daughter of Demeter (Ceres), whence Cicero (de Nat. Deor. 2.24) calls Liber and Libera children of Ceres; whereas Ovid (Ov. Fast. 3.512) calls Ariadne Libera. The festival of the Liberalia was celebrated by the Romans every year on the 17th of March. (Dict. of Ant. s. v. Liberalia; Hartung, Die Relig. der Röm. vol. ii. p. 135, &c.; Klausen, Aeneas und die Penaten, vol. ii. p. 750, &c.) [L.S]
- LIQV-, an Italian deity of planting and fructification(identified with the Greek Bacchus), T., C., V., H.—Wine, T., C., H.
-
…etiam sensus deperditus omnis, molliter impresso conor adire toro ; et quamvis duplici correptum ardore iuberent hac Amor hac Liber, durus uterque deus, subiecto leviter positam temptare lacerto osculaque admota sumere et arma manu, non tamen ausus…
Propertius, Elegies
-
…ut beneficiis excellentis viros in caelum fama ac voluntate tollerent. hinc Hercules hinc Castor et Pollux hinc Aesculapius hinc Liber etiam hunc dico Liberum Semela natum, non eum quem nostri maiores auguste sancteque Liberum cum Cerere et Libera consecraverunt…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…. quae cum dixisset Quintus, praeclare tu quidem, inquam, paratus, Quinte, venisti. .. Liber Secundus quaerenti mihi multumque et diu cogitanti quanam re possem prodesse quam plurimis, ne quando intermitterem consulere rei publicae…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…atque explicate descriptionem imaginemque tabularum, ut omnes mortales istius avaritiae non iam vestigia sed ipsa cubilia videre possint. Liber explicetur. videtis Verrucium videtis primas litteras integras videtis extremam partem nominis, codam illam Verrinam tamquam in luto demersam…
Cicero, in Verrem
-
…et Aristodemum, tragicum item actorem, maximis de rebus pacis et belli legatum ad Philippum Athenienses saepe miserunt. Liber Quintus August. C. D. ., Non. M Ennius Moribus antiquis res stat Romana virisque ,…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…monstra probanda sunt aut prima illa tollenda. Quid Apollinem Volcanum Mercurium ceteros deos esse dices, de Hercule Aesculapio Libero Castore Polluce dubitabis at hi quidem coluntur aeque atque illi, apud quosdam etiam multo magis. ergo hi dei…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…sit. Hie locus a Panaetio est, ut supra dixi, praetermissus. Sed iam ad reliqua pergamus. Liber Secundus Quem ad modum officia ducerentur ab honestate, Marce fili, atque ab omni genere virtutis, satis explicatum…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…, in quorum societatem et hominem et sapientem trudere nefas esse. contra ille convocata de hortulis in auxilium quasi Liber turba temulentorum quaerentium tamen quem incomptis unguibus bacchantes asperoque ore discerpant, voluptatis nomen suavitatem quietem teste populo exaggerans instat…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…quale sit ex mysteriis intellegi potest ; sed quod ex nobis natos liberos appellamus, idcirco Cerere nati nominati sunt Liber et Libera, quod in Libera servant, in Libero non item hinc etiam Romulum, quem quidam eundem esse…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…nobis natos liberos appellamus, idcirco Cerere nati nominati sunt Liber et Libera, quod in Libera servant, in Libero non item hinc etiam Romulum, quem quidam eundem esse Quirinum putant. quorum cum remanerent animi atque aeternitate fruerentur…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
The Italian god of wine, afterwards identified with the Greek Dionysus (q.v.). A feminine deity, Libera, was worshipped with him. See Dionysia; Liberalia.
The Italian Bacchus. See Dionysus.