sacramentum
sacramentum, a sum deposited by a party in a civil process, as security for a future judgment, forfeit money, guaranty
BWL
the troops took an oath of alliance to Tiberius
Could not find Sacramenta in Logeion dictionaries.
Sacramenta neuter accusative plural, neuter nominative plural, neuter vocative plural of sacramentum
- In good class. Lat., a jurid. and milit. t. t.
- A Jurid. t. t., the sum which the two parties to a suit at first deposited, but afterwards became bound for, with the tresviri capitales; so called because the sum deposited by the losing party was used for religious purposes, esp. for the sacra publica; v. Fest. p. 344 Müll.; or, perh. more correctly, because the money was deposited in a sacred place; v. the foll. passage of Varro and Müller's note. (Another reason is given in Isid. Orig. 5, 24 fin.: sacramentum est pignus sponsionis; vocatum autem sacramentum, quia violare, quod quisque promittit, perfidia est): ea pecunia, quae in judicium venit in litibus, sacramentum a sacro. Qui petebat et qui infitiabatur, de aliis rebus utrique quingenos aeris ad pontem deponebant, de aliis rebus item certo alio legitimo numero assum; qui judicio vicerat, suom sacramentum e sacro auferebat, victi ad aerarium redibat, Varr. L. L. 5, § 180 Müll. N. cr.: qui prior vindicaverat, dicebat: quando tu injuria vindicavisti, de aeris sacramento te provoco; adversarius quoque dicebat: similiter ego te; seu L. asses sacramenti nominabant... Postea praedes Praetor ab utroque accipiebat sacramenti, quod id in publicum cedebat, Gai. Inst. 4, 16; cf. id. ib. 4, 16, § 13 sq.; 95: sacramenti autem nomine id aes dici coeptum est quod et propter aerarii inopiam et sacrorum publicorum multitudinem consumebatur id in rebus divinis, Fest. p. 344 Müll.: cum in rem aliquam agerent litigatores et poena se sacramenti peterent, poscebant judicem, qui dabatur post trigesimum diem, Pseudo-Ascon. ad. Cic. Verr. 2, 1, 9, § 26 (p. 164 Orell.): de multae sacramento consules comitiis centuriatis tulerunt, Cic. Rep. 2, 35, 60.—
- 2 Meton., a cause, a civil suit or process: decemviri re quaesitā et deliberatā sacramentum nostrum justum judicaverunt, Cic. Caecin. 33, 97; cf. transf. in gen.: homines graves, quibuscum tibi justo sacramento contendere, non liceret, on equal terms, with a fair chance of success, id. de Or. 1, 10, 42: cetera ... ἔντεχνα et arguta adparebunt, ut sacramento contendas mea non esse, lay a wager, i.e. confidently assert, id. Fam. 7, 32, 2: injustis vindiciis ac sacramentis alienos fundos petere, id. Mil. 27, 74: si Xviri sacramentum in libertatem injustum judicassent, id. Dom. 29, 78.—
- B Milit. t. t. (cf. infra, 2, the passage from Cic. Off. 1, 11, 36), orig. the preliminary engagement entered into by newly-enlisted troops (this was followed by the proper military oath, jusjurandum, which was at first voluntary, but, after the second Punic war, was demanded by the military tribune): milites tum (i.e. 538 A.U.C.), quod numquam antea factum erat, jurejurando ab tribunis militum adacti milites [jussu consulis conventuros]: nam ad eam diem nihil praeter sacramentum fuerat; et, ubi ad decuriatum aut centuriatum convenissent, suā voluntate ipsi inter sese decuriati equites, centuriati pedites conjurabant, sese fugae atque formidinis ergo non abituros neque ex ordine recessuros, nisi, etc.... Id ex voluntario inter ipsos foedere ad tribunos ac legitimam juris jurandi adactionem translatum, Liv. 22, 38, 2 seq. Weissenb. ad loc.; cf. Front. Strat. 4, 1, 4; and v. Becker, Antiq. 3, 2, p. 292 sq.—Hence, since that time,
- 2 For jusjurandum, the military oath of allegiance (very freq. and class.): milites Domitianos sacramentum apud se dicere jubet, to take the oath of allegiance, Caes. B. C. 1, 23; so, sacramentum dicere, id. ib. 1, 86 fin.: quos consulis sacramento rogavisset, id. B. G. 6, 1: sacramentum dicere alicui, Tac. A. 1, 28; and in a like signif. in Livy: sacramento (abl.) dicere, Liv. 2, 24 fin.; 4, 53; 25, 5; 41, 5 fin.: sacramento dicere alicui, id. 24, 8: ut omnes minores quinquaginta annis sacramento (abl.) rogaret, should administer the oath of allegiance to them, swear them in, id. 40, 26; so, rogare (aliquos) sacramento, id. 32, 26; 35, 2; Quint. 12, 2, 26; in a like sense: adigere sacramento aliquos, Liv. 4, 5; 7, 11; 9, 29; Tac. A. 1, 37; id. H. 1, 55: adigere aliquos sacramento Othonis, id. ib. 1, 76: Vitellii, id. ib. 2, 55: Vespasiani, id. ib. 2, 79: adigere aliquos sacramento in nomen senatūs, Suet. Galb. 16: sacramento aliquem tenere ... sacramento tenere, Caes. B. C. 2, 32; cf.: secundo eum obliget militiae sacramento, quia, priore amisso, jure cum hostibus pugnare non poterat, Cic. Off. 1, 11, 36 (in which passage the primary jurid. signif. is alluded to): ex quibus (legionibus) aetate aut valetudine fessi sacramento solvebantur, Tac. A. 16, 13 fin.: legionibus, quae sacramentum mutaverant, in paenitentiam conversis, i.e. had revolted, Suet. Claud. 13; cf.: paenitentia mutati sacramenti, id. Galb. 10: alicujus sacramentum exuere, Tac. H. 3, 42: hoc sacramento (viz. in the service of Bacchus) initiatos juvenes milites faciendos censetis? Liv. 39, 15.—
- b Transf., in gen., an oath, a solemn obligation or engagement (mostly post-Aug.): ut sacramento contendas mea non esse, Cic. Fam. 7, 32, 2: non ego perfidum Dixi sacramentum: ibimus, ibimus, etc., Hor. C. 2, 17, 10: in verba Eumolpi sacramentum juravimus, Petr. 117, 5: amicitiae sacramentum delevi, id. 80, 4: sacramento quodam nexi, Just. 20, 4, 14: se sacramento obstringere, ne, etc., Plin. Ep. 10, 96 (97), 7: si quod inesset mutis animalibus tacitum ac naturale sacramentum, Ap. Met. 3, 26, 15.—
- II In eccl. and late Lat., something to be kept sacred.
- 1 A secret: sacramentum regis abscondere, Vulg. Tob. 12, 7.—
- 2 The gospel revelation: nolite verba, cum sacramentum meum Erit canendum, providenter quaerere, Prud. στεφ. 10,15.—
- 3 A mystery: sacramentum stellarum, Vulg. Apoc. 1, 20: pietatis, ib. 1 Tim. 3, 16; Lact. 7, 24; Aug. de Agone Christi, 24.—
- 4 A sacrament: signa, cum ad res divinas pertinent, sacramenta appellantur, Aug. Ep. 138: baptismi, id. Doctr. Christ. 3, 13: sanguinis Christi, id. Ep. ad Bonif. 98, 9: (matrimonii), Vulg. Eph. 5, 32.—
- 5 The office of the ministry: Athanasium episcopum... coctus in unum quaesitus (synodus ut appellant) removit a sacramento quod obtinebat, Amm.15, 7, 7.
post horribile ~um juramenti
hoc autem indiculum ~i ego Bonifatius exiguus episcopus manu propria scripsi positum supra sacratissimum corpus tuum ‥ Deo teste et judice prestiti ~um, quod et conservare promitto
~o facto juravit quod ‥(
dicitur ‥ ~um etiam jusjurandum, non quod rei cujuspiam similitudinem habeat, sed quia supra res sacras alicujus rei confirmatio vel negatio fiat
Goduinum quoque obliquis oculis intuitus ad ~um purgationis compulit
juratores testantur super ~um suum quod ‥
quibus dominus rex, addito magno ~o, ait “nunquam certe prevalebit”
domino quondam David Flemyng, pro expensis suis, transeunti in Angliam pro ~o regis Anglie recipiendo ‥ cl li.
inter cetera consueta ~um speciale prestare teneantur quod statuti hujus formam ‥ observabunt
~o corporaliter prestito
contra ~a plurima eidem ‥ super reliquias pretiosissimas corporaliter prestita
accepto ‥ ~o suo corporali
per corporale ~um
corporale ~um prestiterunt(v.
idem Patricius ~um prestitit corporale quod ipse aut aliquis hominum suorum ‥ nobis ‥ dampnum vel molestiam non facient
respondit ‥ talia per resurrectionem et splendorem Dei pronuntians, quod soleret ex industria talia ~a facere quae ipso hiatu oris terrificum quiddam auditorum mentibus insonarent
quis victoribus solum et in tricentenario numero, hoc est Trinitatis ~o ‥ sacrificium offerens
Dominicae incarnationis ~um et passionis patibulum ac resurrectionis tropeum voce libera per populum praedicabo
juxta sui nominis [i. e. Felix ] ~um ‥ ad fidem et opera justitiae, ac perpetuae felicitatis dona perduxit
vide subtile ~um: eo tempore prolatam esse ultionem incesti sororum cum patre impudicarum
sacre scripture mysteria et arcana fidei ~a
propter ‥ ~um sabbati, quod in Veteri Testamento servabatur
mutentur ‥ pro tempore ~a. olim misisti Abraham, postea Moysen cum cultello circumcisionis
Christus ‥ ~a veteris legis observavit
quidquid ‥ in ~o vel ministerio sanctae catholicae ecclesiae gesta sunt, adque in augmento filiorum Dei peracta sunt
in coena Domini crisma ab episcopo sacrandum est, quia eo die ~a aecclesiae Dominus discipulis contradidit
queritur vestra reverentia de ~is ecclesiae
invenimus ‥ pro pecunia non soluta denegari ~a ecclesiastica et etiam in die Pasche ~um Eucharistie
Agnes ‥ usque ad mortem infirmata ‥ omnibus ~is ecclesiasticis inuncta
capellano ‥ quia ministravit villanis de W. in ~is ecclesiasticis
idem namque septiformis ~orum numerus sacrosanctis testamentorum oraculis frequentissime adstipulatur
sunt autem vij ~a quorum v omnibus fidelibus communia sunt et necessaria ‥ baptisma ‥ confirmatio ‥ penitentia ‥ eukaristia ‥ extrema unctio ‥ ordo et conjugium ‥ vij articuli sequentes sunt vij ~a
duo ‥ ~a, quae eo nomine proprie censenda sint, agnoscimus, baptismum et eucharistiam
de latere ejus in cruce dormientis exivit sanguis et aqua, de quibus ~is nascitur ac nutritur ecclesia
iratus sibi juramentum ad ~a que tangebat fecit, nullo se amplius pacto id genus cibi comesurum
agitur in altari celeste mysterium, manibus sacerdotis divina ~a tractantur
in extenta enim aree cortina ponuntur a patre regia et secularia ornamenta et in medio ecclesiastica ~a, textus evangelii, calix et patena
~um post consecracionem non remanet pure panis
dicitur quoque ~um alicujus rei sacratio
ad divina ~a, viz. matutinas horas, vesperas, et missas ibidem dicenda et celebranda
- 1. (jur. t.t.) (a) waarborgsom, garantiebedrag (in een civiel proces door beide partijen als cautie gesteld); (b) aanspraak, claim (in een proces); ➤ -um alcis iustum iudicare iems. claim geldig verklaren; iusto -o contendere cum alqo met een geldige claim; iniustis vindiciis ac -is alienos fundos petere;
- 2. eed v. trouw, ambtseed, eed op het vaandel [militiae]; ➤ -um en -o dicere de eed v. trouw zweren; -o teneri door een eed aan de militaire dienst gebonden zijn; milites -o obligare, rogare, adigere beëdigen;
- 3. (postklass.) (meton.) militaire dienst;
- 4. (poët.; postklass.) (metaf.) eed, plechtige verplichting [amicitiae];
- 5. (eccl.) religieus geheim; sacrament.
發誓。兵誓。原吿于司敎手當之銀。訟。Sacramento justo contendere 公道之訟。Sacramento solvi 免誓。免當兵。Obligare eum sacramento 命發當兵之誓。
Suggest a Translation
See an image
dupliciter dicitur, inquit Hugo a S. Victore lib. 2. Speculi Eccl. cap. 22 :
Aliquando enim Sacramentum dicitur sacræ rei signum, velut in Baptismo exterior
ablutio, quæ interiorem significat emundationem. Aliquando dicitur Sacramentum, quasi
sacrum secretum, velut Sacramentum Incarnationis et hujusmodi.
du Fresne, Societatis Jesu Presbyter et Theologiæ Professor, in
Dissertationibus sacris, ac Historicis de Antiquis Sacramentorum ritibus,
rebusque in eorum usu et administratione controversis, necdum editis, Dissert. 2.
part. 1. cap. 1 : De Sacramenti mysteriique nominibus.Abunde liquet, ait,
veteres, qui Sacramentorum nomen signis indiderunt, minime respexisse quis fuisset verbi
hujus usus Latinis Scriptoribus ; sed novam hanc significationem pro suo commodo
affinxisse, qua simpliciter signa designarent. Unde ipse significationem aliam e
jure repetit, quam ut in nostra Sacramenta accommodet ; qua Sacramentum pro jurejurando
accipitur, quod olim ducibus præstabant legiones : quod Imperii Romani grave mysterium
lib. 8. Herodianus, arcanum dominationis, Tacitus appellat : ita ut tamen in Calvini sententia Sacramentum, non tam sit juramentum, quo se homo obstringit Deo, quam quo sese Deus obligat homini. Verum ut ita sit, hanc minime reperiri subjectam in Scriptura huicce verbo notionem, eo, quo ab Ecclesia sensu accipitur, pro rei sacræ signo ; quid inde conficient sectarii, num expungendam penitus e Catholicorum scriptis vocem hanc, ut in locis communibus, cum aliis, stulte Melanchthon censuit ; qui caput, in quo de Sacramentis disserit, de Signis inscribit ?
Nam quæ alii, inquit,
Sacramenta, nos Signa appellamus. Qui autem id affirmare audeant, qui Trinitatis nomina,
Ipsas quoque res, inquit de cacodæmone, Sacramentorum divinorum in
idolorum mysteriis æmulatur ; tingit et ipse quosdam, utique credentes et fideles suos,
etc. Tum postea : Signat in frontibus milites suos, etc. Huic adde
Cyprianum, qui lib. 2. Epist. 1. de Baptismo, ut Tertullianus de Confirmatione, sic aperte
loquitur : Si Sacramento utroque nascantur. Mitto cæteros : isti enim
antiquissimi omnium sufficiunt, ut intelligant adversarii nos minime sectari prophanas
vocum novitates, quas prorsus cavendas in fidei negotio, post Apost. 1. ad Timoth. 6.
animadvertit Augustinus lib. 10. de Civit. Dei cap. 23 : Nam liberis,
inquit, vocibus loquuntur Philosophi, nec
in rebus ad intelligendum difficillimis offensionem religiosarum aurium
pertimescunt : nobis autem ad certam regulam loqui fas est ; ne
verborum licentia, etiam de rebus, quæ his significantur, impiam gignat
opinionem.Sacramentum, de nostris speciatim usurpari Sacramentis, probare sectariis non possumus ex illo Apostoli ad Ephesios loco cap. 5.
Sacramentum,
(sive ut Græce legitur, mysterium) hoc magnum est ; ut qui
matrimonium e numero Sacramentorum ejiciunt : nihilominus operosum non est e Scripturis
eruere nomen istud, Sacramenti, ut genus est, et communione quadam complectitur nostra
Sacramenta, et alias res quasdam, nimirum ut signum rei sacræ vel arcanæ significat. Quid
enim aliud indicat vox ista loco mox laudato ad Ephesios 5. qui sic habet : Propter
hoc relinquet homo patrem et matrem suam, et adhærebit uxori suæ, et erunt duo in carne
una : Sacramentum hoc magnum est ; ego autem dico, in Christo et in Ecclesia.
Quasi dicat : mysterium hoc, sive Sacramentum, ego ipsum sic explico, aioque ; eam viri
feminæque conjunctionem, rei sacræ signum esse et arcanæ, Christi videlicet cum Ecclesia
arctissimæ communionis. Absurde vero cum Erasmo Calvinus, ne matrimonium, ex hoc
testimonio, Sacramentis Ecclesiæ cogatur annumerare, Sacramentum, sive mysterium, a Paulo
dici contendit, non viri et feminæ ; sed Christi et Ecclesiæ, vel Adami Evæque
conjunctionem : cum insulsam hanc interpretationem, vel duæ voculæ satis evertant,
pronomen relativum, hoc, tum verbum substantivum
est, Sacramentum hoc magnum est, ait Apostolus,
hoc: dixit, ut indicaret id vocabulum ad id referendum, quod ante dictum fuerat, de utriusque conjugis copulatione :
Erunt duo in carne una.Dum autem in præsenti subjicit :
Sacramentum hoc magnum est, neque dicit,
fuit, satis innuit, de Adami et Evæ conjugio nequaquam esse sermonem ; sed de quolibet connubio, rite inito, quod Sacramentum certe magnum est, ex quo certam conferendæ gratiæ promissionem ei Christus annexuit. Huc etiam accedit, quod nisi subjecta sit huicce vocabulo ea sententia, quam Hieronymus, Chrysostomus, Oecumenius, aliique Patres In hunc locum afferunt, tota vis argumenti infringitur, qua persuadere nititur Apostolus, ut suas mariti uxores colant atque diligant, nempe quia istud :
Erunt
duo in carne una ; magnum est Sacramentum in Christo et in Ecclesia : hoc est
ejusmodi, quod cæleste Christi cum Ecclesia connubium adumbret : proindeque efficere
debeat, ut uxorem conjux quasi suam carnem, imo quasi seipsum impensius amet ac colat,
sicut Redemptor Ecclesiam enixe diligit. Huic Apostoli testimonio subjungere possem
Danielis locum cap. 2. ubi Nabuchodonosoris statua sæpius appellatur mysterium sive
Sacramentum ; razi, Hebraice, Chaldaice,
raza, quod Thargum deducit a vocabulo,
raz, quod
secretumet
mysteriumsonat. Nempe quod signum existeret rei latentis et obscuræ ; regnorum utique quatuor, quæ ex Alexandri Magni cineribus enata sunt ; Ægyptiaci, Syriaci, Macedonici, et Asiatici ; tum etiam regni Servatoris, quod post illa demum exortum est : quæ omnia ab Daniele obscuris significationibus,
Mysteriiratio est, e qua voce Sacramenti nomen vulgatæ editionis antiquus interpres expressit. Quamquam non una eademque est etymologia, sive notatio nominis ; cum
mysteriaprimum appellent Græci, quæ vocat
initiaTullius lib. 2. de Legibus, hoc est, ritus quosdam, quibus homines sacris initiantur, a verbo
milluin, ab radice,
male implevit; quod, ut scribit R. Salomon, hi ritus compleant perficiantque homines sacros. Sunt autem a Græcis, ejusmodi initia, appellata mysteria ; quod occultissimis mysteriis, noctu plerumque, peragerentur, quæ
sacra opertaneaPlinius,
OpertaFlaccus nuncupat. Quippe enim vox eadem arcanum sonat : unde Tullius 3. de Orat. :
Hoc
tacitum tanquam mysterium teneas ; et Paulus ad Ephesios 1. e Græco textu :
Patefacto nobis mysterio, seu arcano voluntatis suæ. Tum 1. ad Corinth.
2 : Loquimur Dei sapientiam in mysterio, hoc est, arcano, ut interpretatur
Chrysostomus Homil. 7. in eam Epist. quoniam, ut ait, suum illud consilium Deus de
redemptione hominum clam habuit, ac ne Angelis quidem aperuit, priusquam hominibus ipsis
panderet. Qua in significatione, mysterii etymologia petitur mistar, quod
secretumsonat ; ab radice
sathar, quod est occulere, ut non nemo somniavit.
Loquimur Dei sapientiam in mysterio :
mysterium, ait, appellatur, cum alia inspicimus, alia credimus, quod in
Eucharistia, Baptismoque demonstrat. Quæ postrema mysterii acceptio apud Auctores
prophanos minime reperitur, quibus mysteria vel fuere tantum ceremoniæ, quibus Deorum
Religioni homines consecrarentur ; vel res abditæ et a sensibus ac cogitatione remotæ. Quæ
duæ etiam significationes in nostra vel mysteria, vel Sacramenta mirifice quadrant, quippe
et homines mysteriis initiantur, et consecrantur Deo, cælesti gratia perfusi. Inde Sacramenta manarunt, inquit Augustinus lib. 15. de Civit. Dei cap. 26.
quibus credentes initiantur. Deinde vero ea profanis prodere nefas est, nec temere apud indignos evulganda
signa rei sacræ ; ex Augustino, invisibilis gratiæ formæ visibiles ; ex
Catechismo Tridentino, res subjectæ sensibus, quæ ex Dei institutione, sanctitatis et
justitiæ tum significandæ, tum etiam efficiendæ vim habeant. Neque vero absque gravi
causa, concreta ejusmodi signa, et tractabilia constituit Deus, puta lotionem et aquam in
baptismo, quibus cælestem occultamque gratiam, cum oculis sensibusque repræsentaret, tum
etiam in animis vi quadam abdita divinaque, gigneret. Nam si incorporei essemus, Chrysost.
ait Homil. 62. in Matthæum, nuda et incorporea nobis hæc ipsa daret : nunc quia corporibus
insertas habemus animas, sub iis, quæ percipiuntur sensibus, tradit spiritualia, Sacramenta, inquit,
exercitia sunt, quæ certiorem verbi Dei
fidem nobis faciunt : et quia carnales sumus, sub rebus carnalibus
exhibentur ; ut ita pro tarditatis nostræ captu nos erudiant, et perinde ac pueros
pædagogi manu ducant.Et quod accipiunt, quamvis non sit corpus Christi, sanctum est tamen
et sanctius, quam cibi, quibus alimur. Quod Cellotius et alii de Eulogiis
interpretantur, cum de sale dictum contendat supra laudatus frater, quod unum et perpetuum
erat Catechumenorum Sacramentum, et ad Eulogias iis nisi post baptismum aspirare non
licuerit. Idem porro Augustinus lib. 4. de Baptismo contra Donatistas cap. 21 : An
Catechumeni Sacramentum baptismi Sacramento præferendum putamus ? Ubi quidam
intelligi volunt ritus et ceremonias, quæ Catechumenis ante baptismum adhibentur, quas
idem Augustinus tract. 4. in Joannem Sacramentinomine donat. Sed cæteris ante baptismum adhiberi solitis ritibus hunc, quo sal peculiari benedictione consecratus dabatur Catechumenis, per antonomasiam
Sacramentumappellarunt,
Catechumenorum, Sacramenti voce latius accepta, quod eis esset Eucharistiæ loco, cum fideles communicarent, præsertim ad festos Paschatis dies, atque adeo Catechumenis etiam
Eulogiæseu panes benedicti interdicerentur. Nam eo plerique referunt Concilium Carthaginense III. can. 5 :
Item placuit ut etiam per solemnissimos
Paschales dies Sacramentum Catechumenis non detur, nisi solitum salis : quia si fideles
per illos dies Sacramenta non mutant, neque Catechumenis oportet mutare.
Ut per solemnissimos Paschales dies Sacramentum Catechumenis non detur, nec eis
qui a liminibus Ecclesiæ sunt exclusi, neque eis, ante canonicam reconciliationem, qui
publicam gerunt pœnitentiam, sed tantum benedictum Sal a sacerdotibus pro communione
tribuatur. Adde Addit. 4. cap. 63. et 76.Catechumenorum, quibus sal peculiari benedictione consecratus dabatur. Libel. de Sacram. a Bonizone Sutrino episc. apud Murator. tom. 3. Antiq. Ital. med. ævi col. 604 :
Veniam nunc ad sacramenta ab Apostolis instituta.
Et primum de Sacramento salis.... Quum quis ad catechisandum accesserit, petit
exsufflationem sacerdotis, qua spiritus immundus expellitur ; sal per manus accipiat
sacerdotis, dicente eodem : Accipe sal sapientiæ, quod proficiet tibi in vitam
æternam : non quod vita æterna donetur catechumenis, sed quia sal Sacramentum est
fidei, quæ per dilectionem operatur et baptizatos perducit ad vitam æternam. In
plerisque vero ecclesiis sal semel datur catechumenis : in quibusdam vero omnibus
scrutiniis.Baptismi videlicet et pœnitenciæ, in Lit. Innoc. PP. III. ann. 1207. inter Probat. tom. 1. Hist. Nem. pag. 42. col. 2.
Accepit Symboli remedium
contra antiqui serpentis venenum, ut si quando voluerit adversarius diabolus denuo
insidiari, noverit redemptus cum Symboli Sacramento, et Crucis vexillo ei debere
occurrere. In Ordine Romano sic animantur Catechumeni ante traditionem Symboli :
Accedite suscipientes Evangelici Symboli Sacramentum a Domino inspiratum, ab
Apostolis institutum. V. infra
Symbolum.Nos ipsi interfuimus et
vidimus, quando Berengarius in media Synodo constitit, et hæresim de corpore Domini
coram omnibus propriæ manus Sacramento abdicavit.quasi scilicet
sacrum secretum, velut Sacramentum Incarnationis, et hujusmodi. Collatio 1.
Carthagin. cap. 5 : Et quod veri invenerit fides, per admirabile mysterium
Trinitatis, per Incarnationis Dominicæ Sacramentum, et per salutem supramemoratorum
Principum judicaturum me esse promitto. Concilium Carthaginense ann. 525 :
Intimamus Resurrectionis dominicæ Sacramentum 7. Iduum Aprilium adfuturum
fore. Paulinus Natali 9 :
Quod Paschale Epulum ! nam certe jugiter omni
Pascha die cunctis Ecclesia prædicat horis,
Contestans Domini mortem Cruce, de Cruce vitam
Cunctorum : tamen hoc magnæ pietatis in omnes
Grande Sacramentum præscripto mense quotannis
Totus ubique pari famulatu mundus adorat,
Æternam celebrans redivivo corpore Regem.
præter Paschale festum,
et Pentecostes venerabile Sacramentum. Sic Crucis, Resurrectionis et Ascensionis
Sacramenta dixit S. Hieronymus Epist. 48. ad Sabinianum Diaconum. Sacramentum
Symboli, Sacramentum Resurrectionis ex mortuis, Rufinus lib. 1. in eumdem
Hieronymum, et in Præfat. ad Origenem Sacramentum Natalis Domini, S. Gregorius in Sacrament. pag. 6. et Tremundus
Clarevallensis Epist. 7. Vide S. Augustinum Epist. 118. ad Januarium. Sacramentorum scientiam, dixit S. Fulgentius Epist. 4.
Tunc Sacramentum præ manibus habens supra calicem Sacerdos... recitat symbolum
Apostolorum. Chron. Saltzburg. apud R. Duellium tom. 2. Miscell. pag. 130 :
Anno Domini mcccciv. Judæi Saltzburgenses et in Salina omnes capti
sunt propter Sacramentum furto interceptum ab ecclesia B. Virginis in Mullen, quod ipsi
emerunt et martyrisaverunt.Sacrement, eadem acceptione, apud nostrates. Ceremon. inaugurat. reg. in Reg. Cam. Comput. Paris. sign.
Paterfol. 164. v° :
Après ce repere à l'autel li arcevesques pour
faire le Sacrement de la Messe. MS. :
Li Apostoles sans plus atendre,
S'est revestus isnelement,
Et fait à Dieu son Sacrement.
Quant il eut la Messe chantée, etc.
l'Elévation. Statutum Capituli Autiss. ann. 1373 :
Fuit
tractatum de pulsatione Primæ et Nonæ, quæ nimis succincte pulsantur, quoniam Prima
debet pulsari usque ad Sacramentum ultimæ Missæ B. Mariæ in civitate, etc.Sacrement. Charta ann. 1399. ex Chartul. episc. Carnot. :
Ducentas libras dedit (Radulphus de Refugio) pro fundatione
missæ, qualibet die.... dicendæ.... immediate post Sacramentum majoris missæ..... Porro
ut populus valeat levationis Sacramenti dictæ majoris missæ habere noticiam,....... dum
incipietur cantari Sanctus pro Sacramento dictæ majoris missæ, una
campanularum, super medio chori appensarum, pulsabitur. MS. :
Li sains homs la messe canta ;
Et quant ce vint au Sacrement,
Que le Corps Dieu tint en présent, etc.
Stat. ann. 1376. tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 187. art. 10 : Deux
torches pour alumer au Sacrement. Lit. remiss. ann. 1380. in Reg. 117. Chartoph.
reg. ch. 35 : Sur quoy advint que l'en sonna au Sacrement de la messe à l'église, à
laquelle icelles gens coururent pour veoir Dieu.Cœtus in unum quæsitus ejusdem loci multorum (Synodus,
ut appellant) removit a Sacramento, quod obtinebat.Liber Sacramentorum, promiscue dicitur liber Ecclesiasticus, in quo sacræ Liturgiæ ad Sacramentum conficiendum continentur, cujus primum Auctorem fuisse Gelasium PP. scribit Joannes Diaconus in Vita S. Gregorii M. a quo emendatum, recensitum, et breviatum ait, quod et præfert titulus Codicis Rivipullensis apud Stephanum Baluzium in Notis ad Agobardum.
Librumvero
Sacramentorumappellasse Gregorium M. tradit idem Diaconus, qua nomenclatura donatur ab eodem Agobardo lib. de Imaginibus cap. 30. Walafrido Strabo lib. de Reb. Eccl. cap. 22. Bernone lib. de Missa cap. 1. Micrologo cap. 6. Flodoardo lib. 3. Hist. Rem. cap. 9. in Concilio Remensi cap. 5. apud Burchardum et Reginonem, in Vita Aldrici Episc. Cenoman. n. 20. etc.
Liber Sacramentarius, appellatur a Fulberto Carnotensi Epist. 79.
Sacramentariumeumdem librum vocant alii, maxime Ordo Romanus non semel, Capitula Caroli M. lib. 7. cap. 143. 305.
Sacramentorum voluminaconscripsisse auctor est Gennadius : qua quidem voce
Missasindicari satis prodit in Musæo. Et quod
Missasappellat, in Ildephonsi Episcopi Toletani elogio, quem ait
Missasscripsisse, ut Julianum ipsum
librum Missarum de toto circulo anni in
quatuor partes divisum Felix Toletanus perinde Episcopus : Salvum denique Abbatem
Arnoldensem et Petrum Ilerdensem, Anonymus iisdem Scriptoribus subditus. Sed et Auctor
Catalogi Abbatum Floriac. lib. 1. Miscellan. Baluzii ait, Theodulfum Aurelianensem
Sacramentum Missæ, seu eorum, quæ in ea geruntur, digessisse ; et in Statutis
Synodalibus Joannis Episcopi Leodiensis ita etiam Missa appellatur. Sicque Missam
celebrent sicut in Sacramentario continetur.Sacramentariialterius, et post Caroli M. ætatem scriptum adverterit supra laudatus Baluzius. Sacramentarium vero Gregorii, si non fallor, genuinum possidet Bibliotheca illustrissimi Archiepiscopi Remensis Caroli Mauritii
le Tellier, venerandæ omnino antiquitatis, et ante Carolum M. scriptum, cum hocce titulo :
In
nomine Domini incipit Sacramentarium de circulo anni expositum a sancto Gregorio Papa
Romano, editum ex authentico libro Bibliothecæ cubiculi, scriptum qualiter Missa Romana
celebratur. Eadem verba præfert codex Menardi, nisi quod pro
Sacramentarium, habet
Liber Sacramentorum. Edidit Romæ anno 1680. Josephus Maria Thomasius
Sacramentum S. Gregorii Papæ, inter sacras reliquias recensetur in Bulla Adriani PP. ann. 1013. in Metropoli Salisburgensi tom. 2. pag. 196. quod in Monasterio Andezzensi in Bavaria asservatur.
Ad duellum autem vidit
Sacramenta S. Leobini portari a presbytero S. Leobini in domo
Comitis.de la Goguein Histor. MS. Principum
de Deolsin Biturigibus :
Et à la parfin, quant il vit, que il fu temps,
il demanda le Sacrement de Monseigneur saint Jacques, et appella Madame Anthoine sa
femme, etc.Post Primam
cooperiantur altare et capsa et alia Sacramenta.Consecrationis instrumentadicuntur, in Bulla Lucii PP. III. an. circiter 1188. inter Instr. tom. 6. Gall. Christ. novæ edit. col. 90 :
Porro subjectarum cellarum fratres a suæ diœceseos episcopo, si gratiam
et communionem apostolicæ sedis habuerit, omnia consecrationis instrumenta percipiant,
si tamen gratis et sine pravitate illis voluerit exhibere : alioquin liceat eis
quemcumque maluerint adire antistitem et ab eo consecrationum Sacramenta
recipere.Pyxis
ad oblatas, tres phialæ, Sacramentarium lapideum et immobile, thuribulum, vas ad
incensum, etc. Id est, lapis, in quo sacrosanctum Sacrificium peragitur.Sacramenta magnavel
majoraappellabantur juramenta, quæ duello pugnaturi super sanctam Crucem, sanctas Reliquias aut sancta Evangelia præstabant. Charta Theob. comit. Trec. ann. 1198. in Reg. 155. Chartoph. reg. ch. 310 :
Vadia duelli in manu prioris (de Condis) dabuntur, et tenebit illud
usque ad majora Sacramenta. Alia ann. 1268. in Reg. 151. ch. 167 : Si qui
vadia duelli dederint, et postea inter se composuerint uterque solvet duos solidos et
dimidium pro emenda : si magna Sacramenta facta fuerint, et postea composuerint, uterque
reddet quindecim solidos. Vide in Duellum pag. 951.Quod ut melius sit ratum, Sacramento Evangelico confirmavit, ne ipse vel alii
successorum ejus aliquid injuriæ amodo inferant pro hujusmodi beneficio.Inprimis ipse comes debet reddere Narbonam Dominæ
Hermengardi, et debet solvere ipsa Sacramenta quæ homines Narbonæ et Narbonensis ei fecerunt de Narbona et de ipsis honoribus qui ad Narbonam pertinent vel
pertinere debent ; et debet reddere ipsa Sacramentalia quæ de eis habet. Ubi
Sacramentalianuncupantur Instrumenta præstiti sacramenti.
- sacro.—In law, a sum deposited by a party in a civil process, as security for a future judgment, forfeit money, guaranty: de multā et sacramento comitiis ferre: ut sacramento contendas mea non esse, you may assert under forfeit, i. e. lay a wager.—A wager of law, civil process in which the loser forfeits a deposit, law-suit: re deliberatā, sacramentum nostrum iustum iudicaverunt: quibuscum iusto sacramento contendere, i. e. on equal terms.—An oath: perfidum dicere sacramentum, H.—The voluntary oath of recruits, preliminary engagement: iure iurando adacti milites . . . nam ad eam diem nihil praeter sacramentum fuerat, L.—The military oath of allegiance: milites sacramentum apud se dicere iubet, to take the oath of allegiance, Cs.: sacramento dicere, L.: omnes sacramento rogare, swear in, L.: eum obligare militiae sacramento.
-
…proiectis fascibus et deposito imperio privatus et captus ipse in alienam venisset potestatem relinquitur nova religio, ut eo neglecto sacramento, quo tenemini, respiciatis illud, quod deditione ducis et capitis deminutione sublatum est. at, credo ,…
Julius Caesar, Civil War
-
…Pompeio proconsule petit, quoniam ipse ad urbem cum imperio rei publicae causa remaneret, quos ex Cisalpina Gallia consulis sacramento rogavisset, ad signa convenire et ad se proficisci iuberet, magni interesse etiam in reliquum tempus ad opinionem Galliae…
Julius Caesar, Gallic War
-
…fortunam paratos proiecit ille non sibi clam vobis salutem fuga petivit non proditi per illum Caesaris benef ficio estis conservati sacramento quidem vos tenere qui potuit, cum proiectis fascibus et deposito imperio privatus et captus ipse in alienam venisset potestatem…
Julius Caesar, Civil War
-
…et sapienter fuerunt, ita comparatum est ut civis Romanus libertatem nemo possit invitus amittere. quin etiam si decemviri sacramentum in libertatem iniustum iudicassent, tamen, quotienscumque vellet quis, hoc in genere solo rem iudicatam referri posse voluerunt…
Cicero, de Domo sua
-
…Pythagorei omnes atque Democritii ceterique in iure sua physici vindicarent ornati homines in dicendo et graves, quibuscum tibi iusto sacramento contendere non liceret ; urgerent praeterea philosophorum greges iam ab illo fonte et capite Socrate nihil te de bonis rebus…
Cicero, de Oratore
-
…ego vehementius contendissem civitatem adimi non posse, x viri prima actione non iudicaverunt ; postea re quaesita et deliberata sacramentum nostrum iustum iudicaverunt. atque hoc et contra dicente Cotta et Sulla vivo iudicatum est. iam vero in ceteris…
Cicero, Pro Caecina
-
…lex erat, nullum civile ius, nulli possessionum termini, qui non calumnia litium, non iniustis vindiciis ac sacramentis alienos fundos, sed castris, exercitu, signis inferendis petebat ; qui non solum Etruscos eos enim penitus contempserat…
Cicero, pro Milone
-
…domicilium aut possessionem in Hispania, statim, reliqui ad Varum flumen dimittantur ; nequid iis noceatur neu quis invitus sacramentum dicere cogatur, a Caesare cavetur. Caesar ex eo tempore, dum ad flumen Varum veniatur, se frumentum…
Julius Caesar, Civil War
-
…quam in pecunia fuisse videatur, etsi eam pecuniam publicam esse constabat datamque a Pompeio in stipendium. milites Domitianos sacramentum apud se dicere iubet atque eo die castra movet iustumque iter conficit vii omnino dies ad Corfinium commoratus, et…
Julius Caesar, Civil War
-
…cedente populo morte mactavit. Gratamque etiam illam legem quarto circiter et quinquagesimo anno post primos consules de multa et sacramento Sp. Tarpeius et A. Aternius consules comitiis centuriatis tulerunt. Annis postea xx ex eo, quod L…
M. Tullius Cicero, De Republica
SACRAMENTUM[JUSJURANDUM; VINDICIAE. ]
The Roman term for the military oath of allegiance, originally the preliminary engagement entered upon with the general by newly enlisted troops ( De Off. i. 11. 36; Livy, xxii. 38. 2). The oath was taken first by the legates and tribunes. These officers then administered it to the soldiers in the following manner: one soldier in each legion recited the formula of the oath, and the rest were called up by name, and, coming forward one by one, swore to the same oath with the words idem in me—i. e. “the same (holds good) for me.” The oath remained in force only till the next campaign, and whenever there was a new general a new oath was taken. After the introduction of the twenty years' service by Marius (about B.C. 100), the men raised for service took the oath, not one by one, but all together and for the whole time of service, in the name of the State, afterwards in that of the emperor.
Sacramentum in the oldest and most general form of civil lawsuit, named after it legis actio per sacramentum, is a deposit made beforehand by the parties in the suit. It was originally five sheep or five oxen, according to the value of the object in dispute, afterwards a sum of money at the rate of ten asses for each sheep and one hundred for each ox. The deposit was given back to the successful party, while that of the loser was originally applied to religious purposes; afterwards it went to the aerarium, or public treasury. See ius iurandum.