se

sē,

• pron. reflex., v. sui.

sē (sēd).

• • • 1 Prep., v. sine init.—
    • 2 Prep. insepar.
    • • a For sine, without; e. g. securus (= sine curā).—
      • b Aside, by itself; as sepono, to lay aside.—
    • 3 sē = semi, half; as selibra, semodius.—
    • 4 sē = sex; as semestris.

1. sē (sēd), Praepos. = sine, ohne (vgl. Paul. ex Fest. 292, 5 u. 336, 4), I) m. Abl.: se fraude esto, XII tabb. b. Cic. de legg. 2, 60 u. b. Gell. 20. 1, 49: sed fraude, Lex repet. im Corp. inscr. Lat. 1², 583, 64 u. 69. – II) als Praepos. insepar.: a) = ohne, wie securus (= sine cura). – b) beiseite, besonders, wie sepono, ich lege beiseite, sedeo, ich gehe besonders, wovon seditio, der Aufstand: sobrius aus se-ebrius, socors aus se-cors, solvo aus se-luo, sudus aus se-udus.

2. sē = semi, halb, wie selibra, semodius.

3. sē = sex, wie semestris.

4. sē, Akk. u. Abl. v. sui, w. s.

se, sese [CL] 1 (dir. refl.): a (w. ref. to subj. of its own cl.) himself, herself, itself, themselves; b (w. non-finite verbs); c (semet); d (seipsum or sim., al. div.); e (semetipsum or sim., al. div.); f (w. adj. having verbal force). a c830 illum curtem quem Dodda ‥ habuit et sivi in propriam possessionem optinebat CS 380; s1140 regrediens itaque rex sine sui vel suorum impedimento plurima adulterina castella ‥ subvertit G. Steph. 49; rependo manibus sese ‥ post se ipsum protrahebat R. Cold. Cuthb. 48; prece et instantia populi victus, sibi prius unum, et postea filio alterum eruit oculum P. Blois Ep. 95. 302B; s1261 rex ‥ habito secum cogitatu secretiori ‥ doluit Flor. Hist. II 463; cibaria que sui natura generant bonos humores Bacon IX 132.  b quomodo prophetico spiritu funestas cogitationes alicujus venientis clerici interimere se [sc. Guthlacum] volentis cognoscebat Felix Guthl. 35 tit.; ipsi eundem ‥ toto nisu sese defendentem occiderunt Ord. Vit. IV 7 p. 216; Bizantii tyrannos ‥ nunc ferro, nunc veneno sese passim et alternatim exstinguentes Gir. PI I 17 p. 75.  c si ita ammonitus aliquid praetermiserit, sibimet deputet si dampnum ei evenerit (Leg. Hen. 49. 3b) GAS 572; sacratissimae Virginis, quae illum ‥ erat in semet transitive hospitatura Eadmer Excell. B. M. 561A; superbit et semet de se excecavit Is. Stella Serm. 13. 7. 1733D; animo consternatus contremuit corde ‥ suimet ‥ periculum imminere conspiciens Mir. Hen. VI IV 144.  d maritus si seipsum in furtu aut fornicatione servum facit Theod. Pen. II 12. 8; tot religiose vite viros ‥ qui me quasi seipsos diligunt Abbo QG 1 (2); actio ‥ essentialis, que est suiipsius ad seipsum Bacon VII 50; s1340 multi pre timore saltantes in mare seipsos vecorditer demerserunt Avesb. f. 896; 1397 in defensu sui ipsius cum uno baculo percuciebat unum de latronibus SelCCoron 101.  e 748 multi enim sibimet ipsis mendaces (Lit. Papae) Ep. Bonif. 83; canones vero dampnant illos qui semetipsos sponte decastrant corporaliter Ælf. Ep. 2. 83; ipsis eundem sonum in fine partium tribuunt quem dum semetipsas precedunt prime habere possunt, ut ‘Obba, ob’ Abbo QG 9 (21); s1392 gloriabundus semetipsum extulit Wals. HA II 206.  f 748 (v. 1e supra); omne quod est suiipsius difussivum maxime est largum Bacon VII 61. 2 (reciprocal, w. ref. including subj. of same cl.) each other; b (w. non-finite verbs). V. et. inter 12; invicem 2b, 3b. a seipsis ‥ verborum conflictu ‥ discordant J. Sal. Pol. 476B; s1253 consanguinitate sese contingebant M. Par. Maj. V 383.  b distantibus a se virgis ‥ pedis ‥ spatio Dial. Scac. I 1A; habet personas ratione ‥ officiorum a se distinctas Ib. I 3A. 3 (indir. refl.): a (w. non-finite vb. w. ref. to subj. of the finite vb. of the cl.) him(self), her(self), it(self), them(selves). b (in sub. cl. reporting speech, thought, intention, or sim., w. ref. to the one speaking or having the thought or intention, usu. identifiable as the subj. of the principal matrix cl.) he, she, it, they. a commissas sibi plebes sollicite ‥ rexerunt Ord. Vit. I 24 p. 164; Balaam ‥ conductus ut malediceret Israel, ei benedixit, loquente sibi prius asina Flor. Hist. I 11.  b in futuris tribulationibus adjutorem illius se venturum fore promisit Felix Guthl. 35; frater ‥ narrare solet dixisse sibi quendam ‥ hominem quod ‥ Furseum viderit Bede HE III 19; hec de se Anselmus dici audiens ‥ demisso vultu sedebat Eadmer V. Anselmi II 28; Uticensibus ‥ mandavit ut ad se legatum fidelem mitterent pro deferendis muneribus que eis preparabat Ord. Vit. III 3 p. 56. 4 (in idiomatic uses, w. ref. determined by context): a (w. ordinal numeral or sim., w. ref. to a group that contains the number expressed and includes the referent of se; v. et. alter 1e); b (per se). a se duodecimo [add. retr.: existente] expurget se et triborgum suum (Leg. Ed.) GAS 646; 1210 magistro Osberto sibi quarto sociorum euntibus apud Corf’ ‥ xx sol’ per regem Misae 155; 1215 mittimus ad vos H. de R. se alterum T. B. se alterum Cl 197b; s1258 Ricardus ‥ applicuit Dovorie cum sua regina, decimo se militum Flor. Hist. II 419 (cf. M. Par. Maj. V 735: rex cum octo militibus et sua regina et filio Edmundo); 1367 Robertus de Morle se quinto ad equum [transeundo] a portu de Plummuthi’ versus Edwardum principem Aquitanie ‥ Johannes de Harpele armiger ‥ se quarto ad equum ‥ Nicholaus de Tamworth ‥ se decimo ad equum Pat 276 m. 19d.; 1410 nullus ‥ citatus ‥ venire presumat ad dominum cancellarium ‥ majori numero quam se tercio StatOx 206.  b 1167, etc. (v. per 15a). 5 (non-refl.) him, her, it, them. 798 si nihil aliud inveniatur contra fidem catholicam, hoc solum sufficit sibi ad perditionem sui Alcuin Ep. 148; 853 est unum aratrum ‥ sivi avendum et possidendum CS 467; cum ‥ mater sibi et fratribus suis ‥ librum ‥ ostenderet Asser Alf. 23; decanum quem consecravit et in loco constituit praedicto, associans sibi fratres quibus praeesse potuisset Byrht. V. Osw. 435; c1170 H. comes Cestrie remisit imperpetuum omne servicium quod Gravesby sibi facere debuit Cart. Chester 231; 1273 in expensis senescalli et aliorum secum existencium Ac. Stratton 44; 1361 in liberacione facta Roberto ‥ pro debito in quo dominus noster rex sibi tenebatur ExchScot 79; s1452 parum vel nihil profecerat quia semper contraria fuerat sibi curia Reg. Whet. I 26.

1 sē, acc. et abl. de sui.

2 sē (sēd), prép. arch., ¶ 1 [avec abl.] sans [cf. P. Fest. 292, 5 ; 336, 4 ] : se fraude esto XII T. d. Cic. Leg. 2, 60, quʼil soit exempt de faute = il nʼy aura pas délit ; sed fraude CIL 1, 583, 64 ; 69 ¶ 2 [en compos.] : a) sans : securus, sans souci ; sedulo, sans tromperie, sans faire du tort ; b) à part : sepono, seditio, etc.

3 sē [en compos.] = semi, demi : selibra, semodius.

4 sē [en compos.] = sex : semestris, sejugis.

sē (1)

• acc.and abl.of sui.

sē or sēd (2) praep.with abl.

• abl.of sui, by itself from, without, apart from: se fraude esto, XII Tabb. ap. C.—Esp., in composition, as in secedo, securus, seditio, sobrius, socors, solvo, sudus.