accendo
accendo2, to kindle, set on fire, light; inflame
BWL
he inflamed the passion of the masses with the speech
Frieze-Dennison Vergil
accendō, ī, cēnsus, 3, a.: to set fire to, light up, enkindle, 5.4; enrage, exasperate, incense, 1.29; incite, rouse, 4.232. (ad and candō, rel. to candeō)
Could not find accendendum in Logeion dictionaries.
accendendum present passive gerundive singular, present passive gerundive plural, present passive gerundive plural, present active gerund singular, present passive gerundive singular, present passive gerundive singular, present passive gerundive singular of accendo2
accendo, ōnis, m. [2. accendo],
- an inciter, instigator; read by Salmasius in Tert. de Pall. 6, where the old reading cerdo is to be preferred.
ac-cendo, ndi, nsum, 3, v. a. [cf. candeo], prop. to kindle any thing above, so that it may burn downwards (on the contr., succendere, to kindle underneath, so that it may burn upwards; and incendere, to set fire to on every side) (class., esp. in the trop. signif., very freq.).
- I Lit., to set on fire, to kindle, light: ut Pergama accensa est, Liv. Andr. ap. Non. 512, 31 (Rib. Trag. Rel. p. 1): faces accensae, Cic. Pis. 5: lumen de suo lumine, to kindle, Enn. ap. Cic. Off. 1, 16, 51 (Trag. v. 388 ed. Vahl.); cf.: ita res accendent lumina rebus, Lucr. 1 fin.; and: Deus solem quasi lumen accendit, Cic. Univ. 9, 28; so, ignem, Verg. A. 5, 4 al.
- B Meton., to light up, to illuminate: luna radiis solis accensa, Cic. Rep. 6, 17 (cf. id. N. D. 1, 31, 87); so of the lustre of gold: et gemmis galeam clypeumque accenderat auro, Sil. 15, 681 (but in Cic. Arch. 6, 14, the correct read. is accederet, v. Halm a. h. l.).
- II Fig., to inflame a person or thing (by any thing), to set on fire, to kindle, to incite, rouse up; aliquem or aliquid aliqua re: placare hostem ferocem inimiciterque accensum, Att. ap. Non. 514, 22: quos meritā accendit Mezentius irā, Verg. A. 8, 50: nunc prece nunc dictis virtutem accendit amaris, id. ib. 10, 368 (7, 482, bello animos accendit, is more properly dat.). That to which one is excited is denoted by ad: ad dominationem accensi sunt, Sall. J. 31, 16; the person against whom one is excited, by in or contra: in maritum accendebat, Tac. A. 1, 53: quae res Marium contra Metellum vehementer accenderat, Sall. J. 64, 4; with quare c. subj.: accendis quare cupiam magis illi proximus esse, Hor. S. 1, 9, 53. The historians use this word very often, esp. with abstract substt.: certamen, Liv. 35, 10: discordiam, id. 2, 29: spem, Tac. A. 12, 34 (cf. Verg. A. 5, 183): dolorem, id. ib. 15, 1 al. In Cic. de Or. 1, 25, 114, praeclare enim se res habeat, si haec accendi aut commoveri arte possint, accendi is obviously the first enkindling, rousing, of talent (syn. with commoveri); cf. id. de Or. 2, 47; id. Phil. 3, 7. And so perhaps Sen. Ben. 7, 9: crystallina ... quorum accendit fragilitas pretium, signifies vessels of crystal, whose fragility gives them value (in the eyes of luxurious men).
1. ac-cendo, cendī, cēnsum, ere (ad u. candeo), von außen in Brand setzen, anzünden, anstecken (Ggstz. exstinguere), I) eig. u. meton.: 1) eig.: Pergama, Liv. Andr. fr.: lumina, Auct. b. Afr.: lumen de lumine (am Lichte), Enn. fr.: lucernam, Phaedr. u. Sen.: rogum, ignem, Verg.: faces, Cic.: taedas, Ov.: tus, Liv.: cornua, die Hörner der Stiere (= die Reisigbündel an den Hörnern), Liv.: ignem flatu, Curt.: scintillam levem ignis inditam plumae folle fabrili ad caput fistulae imposito flando, Liv.: Partiz. m. Acc. resp., accensa comas, Verg. Aen. 7, 75. – 2) meton.: a) etwas anzünden = auf etwas Feuer anmachen, foculum ad sacrificium, Liv.: focum, Ov.: aras, Ov. – b) an etwas Feuer bringen u. so α) glühend machen, erhitzen, kochend machen, ahenum, Sen. poët.: aurum, Plin.: vapor solis accendit arenas, Curt.: calor aestatis accendit oram, Curt. – β) (bes. v. Feuer selbst) leuchtend-, hell-, glänzend machen, erhellen, luna radiis solis accensa, Cic.: sol accendit Olympum, Sil.: clipeum auro, Sil. – II) übtr.: 1) im allg., anzünden, wie ein Licht usw., virtutum quasi scintillulae, e quibus accendi philosophi ratio debet, woran sich entzünden muß, Cic.: si haec accendi aut commoveri arte possint, durch die Kunst geweckt und entwickelt werden, Cic. – 2) insbes.: a) jmd. od. jmds. Gemüt usw. entzünden, anfeuern, entflam men, aufregen (vgl. Fabri zu Sall. Cat. 25, 3. Mützell zu Curt. p. 586 sq.), plebis animum, Sall.: Bocchi animum oratione, Sall.: clamore invicem suos, Curt.: animum ad virtutem, Sall., ad libidinem, Liv.: animos bello (zum Kr.), Verg.: nationes in arma, Vell.: oculos invidiā, mit Neid erfüllen, Sen.: in rabiem accendi, Liv.: libidine sic accensa (Sempronia), ut etc., Sall.: furiis accensae pectore (im H.) matres, Verg.: accendis (me), quare cupiam, Hor.: amore accensus, irā accensus, Liv.: u. so alqm contra alqm od. in alqm, aufbringen, aufreizen, Sall. u. Tac. – im Ggstz., qui nunc (eos) quasi stimularent et accenderent, nunc quasi reconciliarent ac componerent, Plin. ep.: ducibus plebis accendit magis certamine animos quam minuit, Liv. – bes. zur Liebe entflammen, dumque petit, petitur, pariterque accendit et ardet, Ov. met. 3, 426. – b) einen Zustand entzünden, anfachen, erregen (vgl. Fabri zu Sall. Cat. 25, 3), febrem, Cels.: sitim, Curt.: seditionem, proelium, Liv.: bes. Leidenschaften usw., spem, invidiam, Liv.: iram, Curt.: virtutem, Verg.: curam alci, Liv.: ex qua (tribunicia potestate) omnes discordiae accensae, Sall. fr.: studia Numidarum in Iugurtham accensa, die Begeisterung der N. für J., Sall. – c) vermehren, steigern, noch mehr nähren, vergrößern, verstärken, erhöhen, im Passiv auch = steigen, wachsen, sitim, Cels.: pretium, Sen.: cum eo magis vis venti accensa esset, Liv.: acetum accenditur pipere, wird brennender, d.i. stärker, Plin. – bes. Leidenschaften usw. (Ggstz. sedare, s. Drak. zu Liv. 2, 29, 8), discordiam, schüren, Liv.: fiduciam Tyriorum, die T. in ihrer Z. bestärken, Curt.: alacritatem militum, erhöhen, Curt.: dolorem, pertinaciam, Tac.: vitia, Ov.: intempestis remediis delicta, Tac. – ➳ Paragog. Infinit. Praes. Pass. accendier, Lucr. 6, 901.
2. accendo, ōnis, m. (1. accendo), einer der (zum Kampf) anfeuert, Tert. de pall. 6.
See: accendere
accendō, (8) dī, sum, ĕre (inus. cando, cf. incendo, succendo), tr. ¶ 1 embraser, mettre le feu à, allumer : faces Cic. Pis. 5, allumer des torches, cf. Att. 4, 3, 3 ; Tim. 31 || ignem Virg. En. 5, 4, allumer un feu, cf. Liv. 36, 10, 12 ; Sen. Ben. 4, 29, 2 || [métaph.] a) luna radiis solis accensa Cic. Rep. 6, 17, la lune quʼallument les rayons du soleil ; b) embraser, rendre brûlant : harenas Curt. 7, 5, 3, embraser les sables du désert ¶ 2 [fig.] a) enflammer, exciter, aliquem, qqn : Sall. C. 51, 10 ; J. 34, 1 ; 73, 6 || ad pugnam Curt. 4, 15, 28, donner lʼardeur de combattre ; ad dominationem accensi Sall. J. 31, 16, ardents à dominer ; in rabiem accensi Liv. 29, 9, 6, jetés dans un transport de fureur || aliquem contra aliquem Sall. J. 64, 4, ou in aliquem Liv. 32, 38, 9, enflammer qqn contre qqn ; b) allumer, éveiller, provoquer qqch. : Cic. de Or. 1, 114 ; Fin. 5, 43 ; cupiditatem Liv. 2, 42, 1 ; odium Tac. H. 1, 60, allumer le désir, la haine ; favorem alicui Liv. 39, 39, 12, allumer pour qqn la faveur populaire ; c) attiser, augmenter : Liv. 21, 58, 6 ; Tac. Ann. 1, 69 ; 12, 54 ; crystallina quorum accendit fragilitas pretium Sen. Ben. 7, 9, 3, des cristaux, dont la fragilité avive le prix, cf. Plin. 23, 57.
- 1. in brand steken, aansteken (itt. exstinguere) [ignem; aras vuur op de altaren];
- 2. verhitten; ➤ calor oram accendit verzengt;
- 3. verlichten; ➤ luna accensa solis radiis;
- 4. (metaf.) aanvuren, doen ontsteken in (door: abl.; tot: ad of in m. acc.; poët.: dat.) [animos ad virtutem; animos bello]; ➤ accensus amore, odio, irā;
- 5. doen ontstaan, doen oplaaien, aanwakkeren [seditionem; proelium; curam alci veroorzaken];
- 6. versterken, doen toenemen, vermeerderen, vergroten [discordiam]; pass. ook: stijgen, toenemen.
accendō, or ad - cendō cendī, cēnsus, ere
- ad + * cando, act. of candeo, to kindle, set on fire, light: faces: ignem, V.: flamma ter accensa est, flashed up, O.: accensus ad sacrificium foculus, L.: focos, O.—Meton.: lumina (of the stars), V.: accensis cornibus, i. e. bundles of twigs attached to the horns, L.: aestūs, the noonday heat, V.—Fig., to kindle, inflame, fire, excite, arouse, stir, awaken, stimulate, provoke, encourage, exasperate, embitter: vim venti, L.: dictis virtutem, V.: alqm ad dominationem, S.: accendis, quā re cupiam magis illi proximus esse, you inflame my desire the more, H.: discordiam, L.: animos in hostem, V.: studia ad consulatum mandandum, S.: bonum ingenium contumeliā, S.: accensus laudis amore, O.: certamen, L.; (poet.): animos bello, to war, V.; (absol.): pariter accendit et ardet, O.