cathedra
cathedra, a chair, stool, cushioned seat, arm-chair
Could not find cathedram in Logeion dictionaries.
cathedram feminine accusative singular of cathedra
- I In gen., Hor. S. 1, 10, 91; Phaedr. 3, 8, 4; Prop. 4 (5), 5, 37; Juv. 6, 91 al.; also, a sedan chair, Juv. 1, 65; Juv.9, 52 Rup. al.; cf. Dict. of Antiq.—
- II Esp., a teacher’s or professor’s chair, Juv. 7, 203; Mart. 1, 77 fin.—Hence,
- B Meton., the office of teacher: usurpare, Aus. Prof. 10, 1; also, of a bishop: tenere, Sid. Ep. 7, 4.
[mons ] Kaerarthur dictus, id est ~a Arthuri, propter gemina promontorii cacumina in ~e modum se preferentia
quod nulli episcopo liceat in ‥ monasterio [Malmesburie ] ~am statuere aut missas publicas celebrare nisi ‥ fuerit evocatus
ad ‥ quandam ~am ad opus regine in capella sua faciendam
j ~a ferrea
pro diversis necessariis camere [(domine ]: ‥ j ~am plicabilem ad lavandum; j ~am plicabilem ad parandum
j tabula et j ~a longa
tunc temporis abbates ‥ primas in conventibus ~as ‥ non querebant
de ‥ xvij ~is magnis et parvis tornatis et planis, A. ‥chayres grete and small turned and playne ; iiij ~is conjunctis, A. ‥joyned chayres ; iiij ~is Hispanie, A. ‥Spanisshe chayres ; j parva ~a applectata, A.one lytell foldinge chayer ; j ~a fabricata, A.one framed chayer ; j ~a cum tergo corrii, A.one chere with a backe of lether ; j ~a clausa, A.one close cheire
malam cervisiam faciens aut in ~a ponebatur stercoris aut iiij sol. dabat prepositis(
si aliquis ‥ quemquam capere presumeret in ~a lapidea juxta altare, quam Angli vocantfridstol , id est ~a quietudinis vel pacis
rex Anglie exigebat a ‥ rege Sicilie ‥ ad opus Johanne sororis sue ‥ ~am auream ‥ de consuetudine reginarum terre illius
Alexander III ‥ apud Sconam ‥ in regem sublimatus est ‥ et coronatus. ‥ postea ‥ eum in ~a regali lapidea et marmoria, que ex Egipto transportata fuit, honorifice statuerunt
cum ymagine cujusdam regis sedentis in ~a
cum per multos annos legem Domini docuisset ‥, cessavit ‥ et ~am suspendit magistralem
actum est ‥ apud cancellarium et magistros universitatis Oxonie ut ‥ frater T. ‥ ~am ordinarie regendi in sacris scripturis ascenderet
nullus valeat ~am conscendere magistralem nisi prius in artibus magister extiterit(
per nos [libros ] ‥ ~as scanditis magistrales, vocati ab hominibus Rabbi
nullus de cetero [in doctorem ] incorporetur nisi in quem consenserit ~a facultatis cujus existit et tres alii doctores
fallaciarum fabricatores ‥ in ~a pestilentiae sedentes
pontificalem ~am erigentes
archiepiscopus ~ae Doruvernensis
episcopalem Lindisfarnensis ecclesiae ~am
tradidit Ecgberto venerandae jura cathēdrae, / quem sibi pontificem fecit succedere summum
Odone archiepiscopo metropolitanam ~am presidente
~a, †bisceopstaf [? l. ]bisceopsetl
in ~a pontificali sublimatus
ad sedem suam Eboracam vadit; ubi ‥ cum sonoris clericorum concentibus ~am est archi-episcopalem indeptus
ut ‥ visum fuerit de ipsa [Lincoliensi ] parochia sumendum quo fieret alter episcopatus, cujus ~e principatus poneretur in abbatia de Heli
cum nosse studuerim ‥ quisnam transtulerit ad Wellam aliunde ~am pontificalem
vobis ‥ a Deo vocatis ‥ tanti athlete inire pugnam, subire curam, implere ~am
ut ‥ ad episcopatum electus pontificalem ~am liberius ascendat
sed alma / presulis in cathĕdra dormiit ipse sedens
cum nemo citra xxx annos de jure ~am pastoralem possit ascendere
speciosissima ecclesia ista [Wellensis ] ‥ intus habet digni presulis episcopalem ~am
duo ‥ templa ‥ alterum minus et parochiale, alterum majus episcopi ~a
Silvester qui apud Romam pontificalis ~ae suscepit sacerdotium
apostolicae sedis ~am possidente papa Gregorio
Innocentio papa secundo Ausonie ~e presidente(
obiit papa Alexander postquam sedisset in ~a Romana annis xxij
oportet reges ‥ Christiani in unum conveniant et sanctitati ‥ vestre et Petri ~e adherenciam prestent
Romanae ‥ ~ae ‥ praerogativam
Petrus tenuit ~am Antiochie septem annis
abbatissa ‥ petiit terram suam ‥ die Mercurii ante ~am S. Petri
die Lune proxima post festum S. Petri ad ~am
vigilia S. Petri in ~a
in ~a S. Petri, excepto magno cereo qui ante ejus altare tota nocte et tota die ardere debet, non major fit lucerna quam in Conversione S. Pauli
in mense Februarii Purificatio B.M.V. per omnia sollempnis habeatur et ~a S. Petri
cum supplicationum diligentia per quindenam integram a festo ~e B. Petri sub aliquo intervallo usque ad Sabbathum vigilie xl Martyrum ‥ protensa fuisset
datum die Lune proxima ante festum B. Petri quod dicitur in ~a
legato ‥ S. Petri in ~a ‥ concilium celebrante
septimana finiente xxiij die Februarii qua accidit ~a S. Petri
- 1. (poët.; postklass.) leunstoel, (arm)stoel, later ook draagstoel;
- 2. (poët.; postklass.) katheder, stoel v.e. leraar;
- 3. (eccl.) taak als leraar;
- 4. (eccl.) taak als bisschop.
Ut in mentem
revocarent, inquit S. Augustinus in Psalm. 126. altiore se in loco, tanquam in
specula constitutos, quo oculorum acie pervigili, atque indefessa, in tutelam gregis
incumbant, tanto cæteris virtute et probitate clariores, quanto magis essent sedis
honore ac sublimitate conspicui. Idem Epistola 203 : In futuro Christi
judicio neque absidæ gradatæ, nec Cathedræ... velatæ adhibebuntur ad defensionem.
Linteatas sedes Episcoporum vocat Pacianus Ep. 2. ad Sempronium, quas Augustinus
velatas. Ejusmodi porro celsiores Episcoporum quorumdam, sedes ac cathedras sic exagitat Greg. Nazianzenus Carm. 11 :
..... Θώκοισι ἐνεδρίοντες ἀρίστοις, ϓψηλοί, θεατροῖσι γεγενότες εὐπρεπέεσσι, Σκηνοβάται κάλοισιν ἐφεσταότες ξυλίνοισιν. De iis etiam agit Eusebius lib. 7. Hist. Eccles. cap. 30. Altarium Cathedræ, id est, præfecturæ Ecclesiasticæ, Episcopatus, apud Sidonium in Concione. Eustathius in Vita S. Eutychii Patriarch. Constantinop. num. 15 :
Ἁνάγεται εἰς τὴν τῶν πρεσβυτέρων καθέδραν. Vide Savaron. ad eamdem Concion.
Sidonii, et ad lib. 9. Epist. 16.Oportet enim in nullo Monasterio quemlibet Episcopum Cathedram collocare, aut qui
forte habuerint, habere : nec aliquando ordinationem quamvis levissimam facere, nisi
Clericorum, si voluerint habere. Esse enim debent Monachi in Abbatum suorum
potestate. Eadem habentur in Epistola Pontii Episcopi Arelatensis tom. 6.
Spicilegii Acheriani pag. 430. Adde Bullam Paschalis II. PP. apud Herimannum de Restaurat.
S. Martini Tornacensis cap. 8. Vide Missa publica, et Cardinal. Bona lib. 1.
Rerum Liturg. cap. 13. § 3. Cornelio in catholica Ecclesia
de Dei judicio et cleri ac plebis suffragio ordinato, profanum altare erigere et
adulteram Cathedram Collocare, et sacrilega contra verum sacerdotem sacrificia offerre
tentaverit.Ego nullum primum nisi Christum sequens, beatitudini
tuæ, id est Cathedræ Petri, communione consocior. Alia ejusd. ad eund. :
Si quis Cathedræ Petri jungitur meus est ; ap. Constant. Epistol. Roman.
Pontif. col. 546. B. 551. A. De Cathedris Apostolorum, quorum Tertullianus meminit egit Marca de Concord. lib. 5. cap. 20. sect. 2.
Cathedræ, quæ Episcopos non habuerunt. Vetus Martyrol. 15. Kl. Febr. :
Cathedra S. Petri, id est, Episcopatus. Concil. Lemovicense ann. 1041.
sess. 1 : Hanc etiam diem statuimus habendam in recordatione omnibus annis, qua
(S. Martialis) translatus est ; qua etiam die Cathedra ejus, hoc est,
ordinatio, sive initium Episcopatus ejus est, non quod eadem die consecratus sit in
Episcopum,.... sed sicut est Cathedra B. Petri Antiochiæ, itemque Cathedra Romæ, non
quod tunc consecratus sit Episcopus, qui a Domino jam olim consecrationem susceperat
Pontificalem, sed quia tunc primum in illa die apud easdem Ecclesias sedit, ad
suscipiendum super populum Dei regimen pastorale. Concilium Milevitan. II. can.
21 : Item placuit, ut quicunque Episcopi quascunque Ecclesias vel plebes, quas ad
suam Cathedram æstimant pertinere, etc. Can. 24 : Placuit ut quicunque
negligunt loca ad suam Cathedram pertinentia, etc. Cathedræ viduatæ, in Collat.
Carthagin. I. cap. 185. 217. Vide præterea cap. 16. 18. Will. Brito lib. 3. Philipp. de
Turonensi Metropoli : Quæ cum sit Britonum caput et Metropolis, una Bis senas sub se Cathedras lætatur habere. Adde lib. 12. pag. 252. Cathedræ matrices, in Concilio Milevitano can. 25. et in Codice canonum Ecclesiæ Afric. can. 123.
Calhedræ principales, in iisdem Canon. can. 38.
Ut non liceat Episcopo principalem Cathedram suæ
parochiæ negligere, et aliquam Ecclesiam in sua diœcesi magis frequentare. Vide
mox Incathedrare.Cardinalesetiam nuncupabantur. Polypt. Matiscon. ann. 1513. fol. 12. r° :
In civitate (Matiscon.) et suburbiis ejusdem sunt sex ecclesiæ
parochiales, quæ Cathedræ nuncupantur, quæ ad dictam procurationem minime tenentur, nec
aliqua jura synodalia seu cathedratica debent.Cathedræ litterarumdicuntur Sidonio in Concione.
Cathedræ scholaresStephano Tornac. Epist. 79. Senator in Psalm. 1 :
Cathedra proprie Doctoribus datur. Ebrardus Bethun. in Græcismo : Rex solium, doctor Cathedram, judexque tribunal Possidet, ac sedem Præsul, Prætorque curulem. Cathedrarii Oratores, apud Sidonium lib. 4. Epist. 3. qui de cathedra philosophantur, perorant.
Cathedralicii, Qui cathedras seu
Inde Cathedram tulimus, et epistolas
salutatorias, et ostia omnia combusta sunt, secundum sacrum præceptum. Infra :
Tolle clavem, et quos inveneris in Cathedra libros, et super lapide codices,
tolle illos.Rex autem Angliæ exigebat a
Tancredo Rege Siciliæ Montem S. Angeli cum toto Comitatu, et aliis pertinentiis suis, ad
opus Johannæ sororis suæ, quæ Willelmus Rex Siciliæ nuper maritus ejus in dotarium ei
dedit : et Cathedram auream ad opus ejusdem Johannæ de consuetudine Reginarum terræ
illius.Anno 1346. 14. Julii fiebant Cathedræ ponderis auri 52. marcha auri
empta 50. Cathedr. 6. Novemb. 1346. Cathedræ ut supra, marcha empta 48. Cathedr. 7.
April. 1347. post Pascha : marcha empta 50. Cathedr. auri. Vide
Moneta.Ita ut valde honorifice
ad Galliæ regionem perveniret ; ibique statim conventio magna facta est non minus quam
duodecim Episcoporum Catholicorum, e quibus unus erat Ægelberctus Episcopus, qui eum
propter fidem suam indicatam gratanter et honorifice coram omni populo publice
ordinaverunt, et in sella aurea sedentem more eorum sursum elevarunt, portantes in
manibus soli Episcopi intra oratoria, nullo alio attingente, hymnosque et cantica in
Choro cantantes. Joan. de Beka in Goswino Episc. Traject. : Dominus
Cardinalis... Henricum de Viana Cathedrari jussit. In Florentio Episc. :
Joannes filius Adelberti Cathedratus est in Leodio post mortem Arnoldi Episcopi.
Francia me genuit, Cathedravit Legia. Et col. 893 :
Qui vixit gratus anno minus hic Cathedratus. Iterum tom. 4. in Charta
anni 1106. Instrum. col. 85 : Stephano Eduensi Cathedrante
Pontifice,Urbem Reatinam pater Andreas Cathedrabat. Incathedratio Morinensis Episcopi, apud Lambertum Ardensem pag. 141. Exstat apud Ughellum tom. 1. pag. 124. Bulla Benedicti IX. PP. ann. 1033. qua Episcopis Silvæ Candidæ privilegium confirmat
inthronizandi et Incathedrandi Romanum Pontificem in Apostolica sede. Adde pag. 821. Epitaphium Martini Episcopi Vercellensis ann. 1248 :
Præsul Martinus Vercellensi Incathedratus, Advocatorum generoso sanguine natus. Utitur etiam Thomas Cantipratanus lib. 1. de Apibus cap. 1. n. 3. Matthæus
Westmonaster. ann. 1098 : Inventa est
in civitate Ecclesia S. Petri, ubi Incathedratur lancea
Salvatoris.- , καθέδρα, a chair, stool, cushioned seat, arm - chair: Discipularum, H.—A litter, sedan chair, Iu.—A teacher's seat, professor's chair, Iu.
CATHEDRA(καθέδρα), a seat; French, chaire, chaise; Eng. chair: but the term was more particularly applied to a seat with a back but no arms, whereas the sella, however splendid in its material or dignified in its associations, had neither. The back was usually curved or hollow, and low enough for the arm to rest upon it with ease, as in the annexed woodcut, taken from Sir William Hamilton's work on Greek vases. On the cathedra is seated a bride, who is being fanned by a female slave with a fan made of peacock's feathers: under her feet is a footstool.
There was also the cathedra longa, chaise longue or easy chair; and, more luxurious still, the cathedra supina or reclining chair. Then as now, they were often made of wicker-work: [salices ] supinarum in delicias cathedrarum aptissimae (Plin. Nat.16.174). The cathedra was more used by women than by men (hence femineae, Mart. 3.63, 12.38-Z2; cf. Hor. Sat. 1.10, 91; Propert. 5.5, 37). It was a mark of effeminacy when a man was seen strata (cushioned) positus longaque cathedra (Juven. 9.51). To sit on cathedrae at table was, however, less luxurious than the ordinary reclining posture, and was considered proper for boys [ARVALES, p. 199 a; CENA]. The seat was not stuffed, but a cushion was commonly placed upon it; and a cover might also be thrown over the back.
Another sort of cathedra was a sedan-chair, in which women were accustomed to be carried about, instead of in a lectica. The nuda cathedra of Juvenal (1.65), in which the successful forger is carried
supinus, is probably an uncurtained lectica; it is insolence rather than effeminacy which here provokes the rage of the satirist: cf. Cic. Phil. 2.2. 4, § 58, aperta lectica mima portabatur.
The above illustration shows a professorial chair (Juven. 7.203; Mart. 1.77) from Visconti (Icon. Grec. i. pl. 35). (Compare Böttiger, Sabina, vol. 1. p. 35; Scheffer, de Re Vehic. 2.4; Mommsen-Marquardt, vii. [Privatleben], p. 705.)
[W.S] [W.W](καθέδρα). A seat. The word was more particularly applied to a seat with a back but no arms, whereas the sella, however splendid in its material or dignified in its associations, had neither. The back was usually curved or hollow, and low enough for the arm to rest upon it with ease, as in the preceding illustration, taken from Sir William Hamilton's work on Greek vases. On the cathedra is seated a bride, who is being fanned by a female slave with a fan made of peacock's feathers; under her feet is a footstool.
There was also the cathedra longa, or easy-chair; and, more luxurious still, the cathedra supina, resembling the modern steamer-chair. Then, as now, they were often made of wicker-work (salices).
The cathedra was more used by women than by men (hence femineae, Mart.iii. 63). It was a mark of effeminacy when a man was seen stretched out on a reclining-chair. To sit on cathedrae at table was, however, less luxurious than the ordinary reclining posture, and was considered proper for boys. (See cena.) The seat was not stuffed, but a cushion was commonly placed upon it; and a cover might also be thrown over the back.
Another sort of cathedra was a sedan-chair, in which women were accustomed to be carried about, instead of in a lectica. The nuda cathedra of Juvenal (i. 65), in which the successful forger is carried supinus, is probably an uncurtained lectica; it is insolence rather than effeminacy which here provokes the rage of the satirist. See lectica.