potestas

pŏtestas, ātis (gen. plur. potestatium, Sen. Ep. 115, 7; Plin. 29, 4, 20, § 67), f. [possum].

• I Lit., in gen., ability, power of doing any thing (class.): SI FVRIOSVS EST AGNATORVM GENTILIVMQVE IN EO PECVNIAQVE EIVS POTESTAS ESTO, Fragm. XII. Tabularum: vim tantam in se et potestatem habere tantae astutiae, to have such a power of craftiness, to be able to devise such tricks, Ter. Heaut. 710: aut potestas defuit aut facultas aut voluntas, Cic. Inv. 2, 7, 24: habere potestatem vitae necisque in aliquem, id. Dom. 29, 77; id. Q. Fr. 1, 1, 3, § 11: potestatem alicui deferre beneficiorum tribuendorum, id. Balb. 16, 37. —Poet., with inf.: potestas occurrere telis ... ensem avellere dextrā, Stat. Th. 3, 296; Luc. 2, 40.—
• • B In phrases.
  • • 1 Esse in potestate alicujus, to be in one's power, under one's control, to be subject to (for a description of the relation of potestas under the Roman law, and of the classes of persons to whom it applied, v. Gai. Inst. 1, 49 sqq.): mittuntur legati, qui nuntient, ut sit in senatūs populique Romani potestate, Cic. Phil. 6, 2, 4: esse in dicione ac potestate alicujus, id. Quint. 2, 6: habere familiam in potestate, to keep them slaves, not to free them, Liv. 8, 15.—
    • 2 Esse in suā potestate, to be one's own master, Nep. Att. 6, 1; so, esse suae potestatis, Liv. 31, 45.—
    • 3 Jus potestatemque habere imperandi, Cic. Phil. 11, 12, 30; cf.: cum consulis eā de re jus ac potestatem esse dixisset, had jurisdiction and authority over it, Liv. 24, 39.—
    • 4 Est mea (tua, etc.) potestas, I have the power, I can, Cic. Att. 2, 5, 1; Ter. Heaut. 720; cf.: sed volui meam potestatem esse vel petendi, etc., Cic. Att. 4, 2, 6.—
• II In partic.
• • A Political power, dominion, rule, empire, sovereignty (syn.: imperium, dicio): Thessaliam in potestatem Thebanorum redigere, Nep. Pelop. 5, 1; Liv. 24, 31; so, sub potestatem Atheniensium redigere, Nep. Milt. 1, 4: esse in potestate alicujus, Cic. Verr. 2, 2, 54, § 136: tenere aliquem in suā potestate ac dicione, id. ib. 2, 1, 38, § 97: venire in arbitrium ac potestatem alicujus, id. ib. 2, 1, 57, § 150.—
  • B Magisterial power, authority, office, magistracy (syn.: magistratus, auctoritas): potestas praetoria, Cic. Imp. Pomp. 24, 69: qui togatus in re publicā cum potestate imperioque versatus sit, id. Phil. 1, 7, 18: modo ut bonā ratione emerit, nihil pro potestate, nihil ab invito, id. Verr. 2, 4, 5, § 10: cum potestate aut legatione in provinciam proficisci, id. ib. 2, 4, 5, § 9; id. Clu. 27, 74: censores dederunt operam, ut ita potestatem gererent, ut, etc., so to administer the office, id. Verr. 2, 2, 55, § 138; id. Agr. 2, 6, 14.—In plur.: imperia, potestates, legationes, id. Leg. 3, 3, 9: in potestatibus gerendis, Auct. Her. 3, 7, 14.—
  • • • b Transf.
      • • α A person in office, a public officer, magistrate: a magistratu aut ab aliquā potestate legitimā evocatus, by some lawful authority, Cic. Tusc. 1, 30, 74: mavis Fidenarum esse potestas, Juv. 10, 100.—
        • β A ruler, supreme monarch: hominum rerumque aeterna potestas, i.e. Jupiter, Verg. A. 10, 18: nihil est quod credere de se Non possit, cum laudatur dis aequa potestas, Juv. 4, 71 (v. context): potestates, = ἀρχαί, the highest magistrates, Plin. 9, 8, 8, § 26; Suet. Ner. 36; Amm.31, 12, 5: celsae potestates, officers of state, id. 14, 1, 10: jurisdictionem potestatibus per provincias demandare, Suet. Claud. 23.—
  • C Esp., legal power, right over or to a thing (class.): potestatis verbo plura significantur: in personā magistratuum imperium, in personā liberorum patria potestas, in personā servi dominium: at cum agimus de noxae deditione cum eo, qui servum non defendit, praesentis corporis copiam facultatemque significamus. Ex lege Atiniā in potestatem domini rem furtivam venisse videri, et si ejus vindicandae potestatem habuerit, Sabinus et Cassius aiunt, Dig. 50, 16, 215.—
  • D Of inanimate things, power, force, efficacy, effect, operation, virtue, value: potestates colorum, Vitr. 7, 14: potestates visque herbarum, Verg. A. 12, 396; Plin. 25, 2, 5, § 9: pecuniarum, value, Dig. 13, 4, 3: haec potestatibus praesentibus dijudicanda sunt, circumstances, state of things, Gell. 1, 3, 24: actionum vis et potestas, Dig. 9, 4, 1: quaternarius numerus suis partibus complet decadis ipsius potestatem (because the first four integers, taken together, = 10), compass, fulness, Mart. Cap. 2, § 106: plumbi potestas, nature, quality, properties, Lucr. 5, 1242: naturalis, Vitr. 9, 4.—
  • E Of a word, meaning, signification (syn.: vis, significatio), Gell. 10, 29, 1; Auct. Her. 4, 54, 67; Sen. Ben. 2, 34, 4.—
• F Math. t. t., = δύναμις, the square root, Mart. Cap. 2, § 106.—
• III Trop.
• • A Power, control, command (class.): dum ex tanto gaudio in potestatem nostram redeamus, recover our self-control, come to ourselves, Cato ap. Gell. 7, 3, 14: exisse ex potestate dicimus eos, qui effrenati feruntur aut libidine, aut iracundiā, to have lost the control of their reason, to be out of their minds, Cic. Tusc. 3, 5, 11; cf.: qui exisse ex potestate dicuntur, idcirco dicuntur, quia non sunt in potestate mentis, cui regnum totius animi a natura tributum est, id. ib. 3, 5, 11; cf. also id. ib. 4, 36, 77: postquam ad te cum omnium rerum tum etiam tui potestatem di transtulerint, Plin. Pan. 56, 3.—
  • B Power, ability, possibility, opportunity (class.; cf.: copia, facultas): ubi mihi potestas primum evenit, Plaut. Cist. 1, 2, 18 (137): liberius vivendi, Ter. And. 52: ut primum potestas data est augendae dignitatis tuae, Cic. Fam. 10, 13, 1: quoties mihi certorum hominum potestas erit (al. facultas), whenever I find men on whom I can rely, id. ib. 1, 7, 1: facere potestatem, to give opportunity, leave, permission: si quid de his rebus dicere vellet, feci potestatem, id. Cat. 3, 5, 11: quae potestas si mihi saepius fiet, utar, shall present itself, id. Phil. 1, 15, 38: alicui potestatem optionemque facere, ut, etc., id. Div. in Caecil. 14, 45: facio tibi interpellandi potestatem, id. Rosc. Am. 27, 73: ego instare, omnium mihi tabularum et litterarum fieri potestatem oportere, must be allowed the use of, id. Verr. 2, 4, 66, § 149: potestatem sui facere, to allow others to see or have access to one, to give an opportunity of conversing with one: cum neque praetores diebus aliquot adiri possent vel potestatem sui facerent, allowed themselves to be spoken to, id. Q. Fr. 1, 2, 5, § 15: facere omnibus conveniendi sui potestatem, to admit to an audience, id. Phil. 8, 10, 31: qui potestatem sui non habuissent, who had not been able to speak with him, Suet. Tib. 34: potestatem sui facere, to give an opportunity of fighting with one, Caes. B. G. 1, 40; Nep. Ages. 3, 3.—Poet., with inf.: non fugis hinc praeceps, dum praecipitare potestas, Verg. A. 4, 565: nunc flere potestas est, Luc. 2, 40: soli cui tanta potestas meis occurrere telis, Stat. Th. 3, 296.—
• IV In eccl. Lat.: potestates, angels, angelic powers, authorities in the spiritual world, Vulg. Ephes. 6, 12; ib. 1 Pet. 3, 22; sing., id. 1 Cor. 15, 24.—
• V Personified, a daughter of Pallas and Styx, Hyg. Fab. prooem.

potestās, ātis, f. (possum), das Vermögen, I) im allg., die Kraft, Wirkung, der Wert, die Geltung, Bedeutung, plumbi, Lucr.: potestates herbarum, Verg. u. Plin.: potestates colorum, Vitr.: pecuniarum, ICt. – v. Abstr., utraque actio eiusdem potestatis, ICt.: quarum actionum vis et p. (Wirkung) haec est, ut etc., ICt.: u. so v. der Geltung, dem Umfang, der Bedeutung eines Wortes, Cornif. rhet. 4, 67. Sen. de ben. 2, 34, 5. Gell. 10, 29, 1. – meton. als t. t. der Mathematik = δύναμις, die Quadratwurzel, Mart. Cap. 2. § 106 (u. dazu Kopp). – II) prägn., die Macht, etw. zu tun, die Gewalt zu od. über etw., die Obmacht, A) subjektiv: 1) im allg.: qui habeam tantam potestatem astutiae, solche List ausdenken kann, Ter.: habere potestatem vitae necisque in alqm, Cic. u. Caes., in alqo, Cic. de dom. 77: magnas vitae et necis habere potestates, Firm.: pari potestate, mit gleicher Gewalt, Liv.: esse in sua potestate, sein eigener Herr sein, Nep.: mihi est potestas od. est in mea potestate, es steht in meiner Macht, ich kann, Cic.: quasi non ea potestas sit tua (es nicht in deiner Macht stehe), quo velis in tempore ut te exsolvas, Ter. heaut. 720: u. so tamen, ne qua deductio fieret, magna ex parte tua potestas erat, Cic. div. in Caecil. 32: non esse in nostra potestate, quin illa eveniant, Cic. de fato 45: in tua potestate est, an gaudeamus, Plin. pan. 73, 3: quotiescumque ei locus dicendi ac potestas fuit, die Gelegenheit u. die Freiheit, sich auszusprechen, Cic.: u. est alci potestas m. Infin., soli cui tanta potestas divorumque hominumque meis occurrere telis impune, Stat. Theb. 3, 296: iam istam volucrum fore potestatem, werde bei den Vögeln stehen, Suet.: esse in potestate senatus, sich der Verfügung des Senates unterwerfen, Cic. u. Liv.: habere familiam in sua potestate, die Sklaven in seiner Macht behalten, nicht freilassen, Liv.: in potestate mentis esse, seines Verstandes mächtig sein, Cic.: exisse ex od. de potestate (sc. mentis), seines Verstandes nicht mächtig sein, Cic. – 2) insbes.: a) die politische Macht, Gewalt, Herrschaft, Obmacht, alqm (ein Land, Volk) redigere in potestatem alcis od. suam, Nep. u. Liv., u. sub potestatem alcis, Nep.: in potestatem alcis venire, Eutr.: esse in alcis dicione ac potestate, Cic.: tenere alqm in sua potestate ac dicione, Cic. – b) die obrigkeitl. Gewalt, Gewalthaberstelle, das obrigkeitl. Amt, α) eig.: praetoria, Cic.: dare alci potestatem legati, Cic.: severe praefuit ei potestati, Nep.: censores potestatem gererent, Cic.: potestates magistratuum, Cic.: dissimilitudo potestatum, Cic. – β) meton., die Person, die dieses Amt verwaltet, der Gewalthaber (Machthaber), die Behörde, a magistratu aut ab aliqua potestate... evocatus, Cic.: inconsultā superiore potestate, Amm.: dah. hominum divûmque potestas (von Jupiter), Machthaber, König, Verg. – Plur. (wie ἀρχαί), Machthaber, höhere Staatsbeamte, Plin. 9, 26 u. 29, 66. Suet. Claud. 23, 1: summae potestates, die höchsten Machthaber, Suet. Ner. 36, 1: imperia et potestates, Militär- u. Zivilbehörden, Cic. Phil. 2, 53 u. de legg. 3, 9. – B) objektiv = die Macht, Erlaubnis, Gelegenheit, Möglichkeit, data est potestas augendae dignitatis, Cic.: quoties mihi certorum hominum potestas erit, Gelegenheit, zuverlässige Leute zu haben (finden), um einen Brief mitzugeben, Cic.: liberius vivendi fuit ei potestas, er durfte, konnte freier leben, Ter.: hominis aspiciendi potestatem eripere, Cic. – dare alci potestatem, Acc. fr. u. Cic.: alci potestatem dare inquirendi sui parentis, Pacuv. fr.: equis datā respirandi potestate, Iustin.: eorum opprimendorum incredibilem rei publicae potestatem et fortunam (günstigen Augenblick) dare, Cic. – facere sui potestatem alci, α) sich beikommen lassen, sich in ein Gefecht einlassen, Caes. u. Nep. β) mit sich reden lassen, andere vor sich lassen, Cic.: so auch sui conveniendi, Cic. – potestatem sui non habuissent, mit ihm nicht hätten reden können, Suet.: ebenso potestatem sui praebere, Audienz geben, Cic. – facere alci potestatem interpellandi, Macht, Erlaubnis geben, Cic.: senatus populi potestatem fecit, stellte es in die Gewalt des Volkes, Liv.: fit mihi potestas tabularum, ich darf Gebrauch machen von usw., Cic. – potestas est (es ist möglich, es ist vergönnt) m. Infin., non fugis hinc praeceps, dum praecipitare potestas? Verg. Aen. 4, 565; u. so Verg. Aen. 9, 739. Lucan. 2, 40: u. alci potestas fit (es wird jmdm. Gelegenheit gegeben) m. Infin., tempus, quod saepe optastis, venit, quo vobis potestas fieret virtutem vestram ostendendi, Liv. 34, 13, 5: ebenso datur potestas m. Infin., ubi nulla datur dextrā affectare potestas, keine günstige Gelegenheit sich findet, an die Fliehenden zu gelangen, Verg. Aen. 3, 670. – ➳ Genet. Plur. gew. potestatum; doch auch potestatium, Sen. ep. 115, 7. Plin. 28, 59 u. 29, 67. Corp. inscr. Lat. 6, 632.

potestas [CL] 1 possession of control or command, power or authority; b (over person); c (over property); d (w. ref. to inanim. agent); e (w. ref. to healing property); f (w. ref. to Matth xvi 19, Luc xi 52). g (embodiment of power; cf. infra). rursum misere mittentes epistolas reliquiae ad Agitium Romanae ~atis virum Gildas EB 20; dicimus namque ~atem esse aliquando in quo nulla est ~as Anselm Misc. 341; 1194 prior itaque et antedictus conventus ‥ habebunt in perpetuum tantam ~atem, dignitatem et dispositionem in omnibus ecclesiis suis parrochialibus quantamcunque alique abbacie habent Regesta Scot. 368 p. 366; hoc non fuit nisi ex ~ate Dei, que major est ~ate regia; immo etiam ~as ecclesiastica major est regia Hales Qu. 515; virtus et ~as idem sunt Bacon Tert. 177; 1313 de hiis qui pro ~ate officii sui alios occasionaverint ut per hoc extorserint terras, et redditus, et alias prestaciones Eyre Kent I 37; direxi ~ati vestre omnia que gesta sunt in pretorio meo, valete. hanc epistolam Claudio direxit Pilatus Eul. Hist. I 130.  b puella ‥ xvj annorum sui corporis ~atem habet Theod. Pen. II 12. 35; puer usque ad xv annos sit in ~ate patris sui Ib. II 12. 36; Patris obumbrabit te, virgo, celsa potestas Aldh. VirgV 1706; nostram, id est Anglorum gentem de ~ate Satanae ‥ convertit Bede HE II 1; et hic triumvir ‥ i. ille qui habet ~atem super tres viros, quod etiam tritarcha dicitur, et inde hic triumviratus ‥ i. ejus ~as Osb. Glouc. Deriv. 580; a1400 in hora mortis hominis quilibet simplex sacerdos habet plenariam ~atem sicut papa Ziz. 373.  c 679 ista [terra] ‥ in ~ate abbatis sit inperpetuum CS 45; a688 (12c) terram vobis ad construendum monasterium in postestate [sic] confero CS 72; 858 tam rato ac stabili tenore quilibet episcopus et illa sancta congregatio eandem terram teneat atque possideat propria ~ate ac voluntate sibimet ad habendam CD 1058; valebat x lib’ ‥ modo iiij lib’, quia non habet ~atem in silva sua DB I 47vb; corpus ejus et omnis substantia sunt in ~ate regis DB I 154vb; c1200 de blado ~atem habere non potuit DCCant. p. 238 (v. 1 copia 3b).  d quaeritur unde Moyses adesset qui mortuus fuerat et sub ~ate contrariarum virtutum tenebatur Comm. Cant. III 75; Christus clementia sua solita ‥ flammantis foci ~atem compressit Aldh. VirgP 43; his igitur regulis et radicibus et fundamentis datis ex ~ate geometrie, diligens inspector in rebus naturalibus potest dare causas omnium effectuum naturalium per hanc viam Gros. 65.  e dinamedia, ~as herbarum, vel locus ubi medicina reconditur Osb. Glouc. Deriv. 175.  f per aliam clavem, que est ~as, solvit ipsum a pena per obligationem ad penam temporalem Hales Qu. 1066 (v. 2 clavis 1e); per ~atem clavium est ~as utentibus clavibus Hales Qu. 1236 (v. 2 clavis 1d); cum ergo dicitur, quod Christus ~atem clavium non videtur Petro tradidisse per haec verba ‘tu es Petrus’ etc. Ockham Dial. 863.  g ex cujus [sc. Samuelis] ore Spiritus Sanctus cunctis mundi ~atibus intonuit Gildas EB 38; vis ~atis, riccra manna need Ælf. Gl. 116; quevis ‥ ~as, sed precipue summa, mediocrisue, vel minima, consorcii semper et parilitatis eciam quodammodo genialiter est et inexorabiliter abhominativa E. Thrip. SS XI 3. 2 self-control, mastery of one’s faculty or emotion. b (leg.) ability to act, power of disposition. affectus ‥ nostri nostre nequaquam subjacent ~ati Gir. TH III 10.  b p1180 in viduitate mea in ligia ~ate mea Ch. Westm. 384 (v. ligius 6a); 1207 Robertus ‥ dicit quod Thomas dedit ei terram illam ‥ econtra Ysabella dicit ‥ quod carta illa non debet valere, quia facta fuit in lecto egritudinis, et Robertus dicit quod in ligia ~ate facta fuit CurR V 6; 1219 terram ‥ pater suus in vita sua et in sana ~ate ‥ dedit Ib. VIII 90; 1220 cartam fecit in libera ~ate sua et in viduitate sua, priusquam desponsata esset ‥ Gaufrido Ib. 376; 1272 Henricus pater meus, in legis ~ate sua et plena sanitate (Ch.) Reg. Paisley 50; 1313 noveritis me in plena mea etate et legia ~ate remisisse Deeds Newcastle 30. 3 power (of action) (usu. w. dependent phr. or cl.). alligandi ‥ et solvendi ‥ ~as Gildas EB 32; p675 si ipse ~atem ligandi atque monarchiam solvendi in caelo et terra ‥ accipere promeruit Aldh. Ep. 4; ita quod ‥ plenam habeant ~atem ordinandi, disponendi, audiendi, arbitrandi State Tri. Ed. I 12; beneficium ‥ absolucionis non ‥ petivit, sciens episcopi ~atem ad hoc extendere se non posse Proc. A. Kyteler 20; habet licitam ~atem et auctoritatem uti rebus alienis Ockham Pol. I 301; s1341 ~atem tractandi inter te et ipsum concordiam (Lit. Imp.) Avesb. f. 97b; 1415 si aliqui ‥ se possint bonis roborare predicta terras, tenementa, et redditus emere ‥ et si non sint ~atis seu vigoris predictas terras emere seu ad illud non sint voluntarii Reg. Cant. II 108; 1428 nullus presbiter habet ~atem ad absolvendum aliquem de peccato Heresy Tri. Norw. 60. 4 power as exercised, policy. ratione publice ~atis excusantur Dial. Scac. I 8A; ad alias quaslibet causas sub quibuscunque judicibus non evocantur, et si forte vocati fuerint ratione ratione publice ~atis excusantur Ib. I 8B; debetur hec prerogativa dignitatis publice ~ati Ib. II 4D. 5 (concrete) military force. 1228 ballivus de Torkesaye capit ~atem secum et facit ducere bona et mercimonia predicta in navem EEC 158; patria congregauit ‥ ad removendum ‥ vim ‥ . per quod predicti coronator, constabularius, et ballivus cum ~ate patrie ceperunt ‥ Gilbertum State Tri. Ed. I 55; dux cum residua ~ate sua in lij navibus applicuit apud Hogges in Normannia Avesb. f. 136; 1381 aggregata sibi magna ~ate de communitate ejusdem ville RParl II 106b.. 6 sphere of official or administrative power, jurisdiction, or the territory over which such power is exercised (v. et. 7 infra). 1278 attachiaverunt quoscumque vel eorum bona transeuncia per eorum ~ates StRealm I 237a; 1313 de magnatibus, et eorum ballivis, et similiter de aliis, exceptis ballivis domini regis, quibus datur specialis auctoritas qui ad instanciam cujuscunque sive auctoritate sua propria attachiaverunt quoscunque vel bona eorum transeuncia per eorum ~atem compellendo per hoc ipsos ad respondendum coram eis de contractibus, convencionibus, et transgressionibus factis extra ~atem et jurisdictionem [eorundem] Eyre Kent I 45; 1439 tam virtute hujus[modi] submissionis et compromissi, quam vestra ordinaria ~ate Stat. Linc. II 195. 7 (geog.) region under control, dominion. 943 (15c) parvam partem ~atis mee ‥ id est xi mansas ‥ donavi CS 781; c1100 omnibus hominibus ‥ Francis et Anglis, qui in ~ate Karleoli habitant, salutem (Ch.) MonA III 583; hic toparcha ‥ i. princeps super totum ‥ et inde hec toparchia ‥ i. ejus ~as Osb. Glouc. Deriv. 25; a1211 si forte contigerit quod thelonium captum fuerit de aliquo burgense in terra mea vel ~ate (Kilkenny) BBC 196; 1284 per totam Angliam et ~atem nostram Gild Merch. I 14n. 1; nec in aliqua parte ~atis nostre eum recipiemus Blaneford 137; 1419 cives per totam ~atem regis sint quieti de omni theolonio MGL I 165. 8 person who possesses power or authority. b holder of high rank or public office, magistrate. c spec. podest�, chief magistrate administering Italian town or republic. qui duo, licet homines simplicis qualitatis fuissent, attamen in premissis prodicionibus cum predictis ~atibus prout participes ambo afforciebantur Favent 19; s1415 et tunc nos qui fuimus residuus populus, ut de ~atibus taceam, timentes prelium imminens, corda et oculos in celum levavimus G. Hen. V 11 p. 76.  b c720 similiter servitium regis et regine, episcopi et prefecti, et ~atum et comitum (Eangyth) Ep. Bonif. 14; erant etiam alie ~ates super wapentagiis, quas trehingas vocabant (Leg. Ed.) GAS 653; quicunque conati fuerint fidem facere judicibus aut alicui ~ati Map NC IV 16 f. 58; c1220 inhibemus ne beneficiati sint vicecomites ut ballivas laicas teneant vel earum firmas unde laicis ~atibus ad reddenda raciocinia obligentur (Const. Lond.) EHR XXX 298; 1320 baronibus, senescallis, justiciariis, ~atibus, ‥ ceterisque dominis temporalibus Mon. Hib. & Scot. 214b; c1320 greve quoque nomen est ~atis MGL II 634.  c 1220 viris venerabilibus, ~ati Bononie et magistro B. ‥ salutem Pat 260; c1223 Henrico ‥ regi Anglie ‥ ~as, consules, et commune Mediolanenses RL I 192 p. 215; domino Bonefacio de Salis ~ati, militibus, et populo Mediolanensi, Philippus vicedominus, ~as, milites, et populus Parmensis, salutem M. Par. Maj. VI 146. 9 class or order of angel (cf. Eph. i 21, Col. i 16). opto thronos, †viventes [l. virtutes], archangelos, / principatus ‥ potestates [gl.: duguðmihta], angelos ‥ (Laidcenn Mac Baíth Lorica) Cerne 85 (cf. Nunnam. 91); adjuro te ‥ per omnia agmina sanctorum angelorum, archangelorum, thronorum, dominationum, principatuum, ~atum, virtutum (Jud. Dei) GAS 405; in prima hierarchia sunt tres ordines isti, seraphin, cherubin et throni; in secunda, dominationes, principatus et ~ates; in tertia virtutes, archangeli et angeli Ad. Scot QEC 854B; in gerarchia tres constant angelorum ordines ternos in singulis ponens ‥ in secundo dominationes, principatus, ~ates S. Langton General. prol. 195; sicut et quidem ordo medius angelorum, qui ~ates similiter nuncupantur Bradw. CD 568E; quartus ordo [angelorum] appellatur ~ates, et isti prevalent aliis in eo quod possunt imperare spiritibus malignis J. Foxton Cosm. 89. 3. 10 (malign) natural force or spirit. si nunc adversus principatus Leviathan et ~ates [gl.: i. imperia, andwealdu] tenebrarum ‥ repugnantes in fronte duelli fortiter dimicemus Aldh. VirgP 11; quia vir Dei igne divinae caritatis fortiter ardebat, quia tempestates ~atum aeriarum a sua suorumque lesione crebris orationibus vel exhortationibus repellere consuerat ‥ Bede HE II 7 p. 94; spiritus aeriarum ~atum Gosc. Transl. Mild. 11; nascuntur ‥ in aere aerie ~ates Adel. QN 5; tu percussisti virga crucis tue, id est, pia passione debellans et confundens omnes contrarias et aereas ~ates S. Easton Psalm. 5; c1300 Judas mortuus est in aere, tanquam aereis ~atibus sociandus Flor. Hist. I 107. 11 (astr.) planetary or astral influence; b (assoc. w. Hecate). biga dicitur currus lune propter duas ejus potestates eo quod crescit et minuescit, sicut triga currus solis propter tres ejus ~ates, quia lucet, calet, siccat Osb. Glouc. Deriv. 65; Arabes in tantum virtutes signorum venerantur quod eis totum ipsius hominis corpus secundum varias illorum ~ates per singulas partes diviserunt D. Morley 180; sunt in signis predictis quedam fortitudines, que planetis attribuuntur, que dicuntur ~ates, vel dignitates, seu testimonia Gros. 42.  b Hecate dea est centum habens ~ates quam dicunt esse lunam infinitos effectus habentem Bern. Comm. Aen. 53.

pŏtestās, (6) ātis, f. (pot-, potis, pote), ¶ 1 [en gén.] puissance, pouvoir : a) alicujus, de qqn : esse in senatus potestate Cic. Phil. 6, 4, être soumis au pouvoir du sénat ; in dicione ac potestate alicujus esse Cic. Quinct. 6, être sous la domination et la puissance de qqn ; tua potestas erat, ne Cic. Cæcil. 32, tu avais le pouvoir dʼempêcher que ; non est in nostra potestate, quin Cic. Fato 45, nous ne pouvons empêcher que || in potestatem alicujus esse Cic. Verr. 2, 2, 67, être au pouvoir de qqn, cf. Cic. Verr. 2, 5, 98 ; Pomp. 33 (dʼaprès Gell. 1, 7, 16 ) ; Liv. 2, 14, 4 ; 24, 1, 13 ; 32, 8, 14 ; in potestatem aliquem habere Sall. J. 112, 3, avoir qqn en son pouvoir || per potestatem aliquid auferre Cic. Verr. 2, 4, 32, emporter qqch. en usant de son pouvoir ; alicui liberam potestatem ad credendum dare Cic. Verr. 2, 2, 178, donner à qqn libre pouvoir dʼajouter foi ; b) alicujus rei, pouvoir sur qqch. : vitæ necisque potestatem in aliquem habere Cic. Rep. 3, 23, avoir droit de vie et de mort sur qqn, cf. Cæs. G. 6, 19, 3 ; potestatem alicui deferre beneficiorum tribuendorum Cic. Balbo 37, remettre à qqn le pouvoir dʼaccorder des faveurs ; esse in potestate mentis Cic. Tusc. 3, 11, être en possession de son intelligence ; ex potestate, de potestate exire Cic. Tusc. 3, 11 ; 3, 77, nʼêtre plus maître de soi, perdre la raison || nihil in aliqua re potestatis habere Cic. Verr. 2, 4, 75, nʼavoir aucun pouvoir sur qqch. ; c) pouvoir, propriété (vertu) dʼune chose : potestates herbarum Virg. En. 12, 396, les vertus des plantes || signification, valeur dʼun mot : Her. 4, 67 ; Sen. Ben. 2, 34, 4 ; Gell. 10, 29, 1 || [phil. c. δύναμις] propriété, faculté particulière dʼune substance ou dʼun être, ou ensemble de leurs propriétés ou facultés caractéristiques : Lucr. 2, 587 ; 2, 257 ; 2, 286 ; 3, 409 ; 1, 76 ; 1, 595 ; 3, 264, etc. ¶ 2 pouvoir dʼun magistrat [et en part. des magistratures inférieures, opp. à imperium ] : potestas prætoria Cic. Pomp. 69, le pouvoir dʼun préteur ; cum potestate in provinciam proficisci Cic. Verr. 2, 4, 9, partir dans une province avec la puissance officielle ; sacrosancta Liv. 29, 20, 11, la puissance inviolable [tribuns de la plèbe et édiles plébéiens] ; censores potestatem ita gesserunt, ut Cic. Verr. 2, 2, 138, les censeurs ont exercé leurs pouvoirs, leurs fonctions de telle sorte que... ; in potestatibus eo modo agitabat ut... Sall. J. 63, 5, dans ses différentes fonctions il se comportait de telle sorte que... || a magistratu aut ab aliqua potestate legitima evocatus Cic. Tusc. 1, 74, appelé au dehors par un magistrat ou par quelque autre puissance légitime ; imperia, potestates Cic. Leg. 3, 9, les commandants militaires, les autorités civiles [gouverneurs de province], cf. Phil. 2, 53 ; Suet. Claud. 23 ¶ 3 pouvoir, faculté, possibilité, occasion de faire qqch. : mihi data est potestas augendæ dignitatis tuæ Cic. Fam. 10, 13, 1, la possibilité mʼa été donnée dʼaugmenter ta considération ; potestatem gustandi facere Cic. Rep. 2, 50, donner le pouvoir de goûter, cf. Cic. Amer. 73 ; Cat. 3, 11 ; mihi tabularum potestas facta est Cic. Verr. 2, 4, 149, les registres ont été mis à ma disposition ; ei potestas non defuit Cæs. G. 1, 48, 3, la possibilité ne lui manqua pas, cf. Cæs. G. 5, 51, 3 ; potestatem sui facere Cæs. G. 1, 40, 8 ; Nep. Ages. 3, 6, donner la disposition de soi, accepter le combat, [mais Cic. Q. 1, 2, 15, donner audience] || potestas est avec inf., il est possible de : Virg. En. 4, 565 ; 9, 739 ; vobis potestas fit ostendere... Liv. 34, 13, 5, vous avez tout pouvoir de montrer...

➳ gén. pl. potestatum ; qqf. -tium Sen. Ep. 115, 7 ; Plin. 28, 59 ; 29, 67.

potestas , atis. f.
勢力。權。威儀。官員。准。第六品天神。— verborum 字義。Summa potestas 王權。Potestatem sui facere 相熟。准見。Potestatem facere 准。許。Exire de potestate 失體統。Potestatis suae esse vel In sua esse potestate 自主。Potestate abire 離任。卸任。Versari cum potestate et imperio in republica 握權。行政。有功名。

Suggest a Translation
See an image

potestās ātis, f

• potis.—Of persons, ability, power, capacity, force: in se potestatem habere tantae astutiae, such a power of craftiness, T.: aut potestas defuit aut facultas.—Of things, efficacy, force, virtue: potestates herbarum, V.—A power of choice, control, determination: vitae necisque, S.: beneficiorum tribuendorum: quasi non ea potestas sit tua, ut facias, T.: non esse in nostrā potestate, quin illa eveniant: esse in senatūs populiqueR.potestate: familiam in potestate habere, keep in slavery, L.: esse in suā potestate, one's own master, N.: eā de re ius ac potestas, jurisdiction and authority, L.—Self-control, self-command: qui exisse ex potestate dicuntur . . . quia non sunt in potestate mentis.—Sovereignty, public authority, sway, power, dominion, rule, empire: ut imperandi ius potestatemque habeat, legal and military supremacy: Thessaliam in potestatem Thebanorum redigere, N.—Magisterial power, authority, office, magistracy: praetoria: ut bonā ratione emerit, nihil pro potestate, i. e. by official pressure: ita potestatem gerere, ut, etc., so to administer the office.—Power, ability, possibility, opportunity: liberius vivendi, T.: quotiens mihi certorum hominum potestas erit, whenever I find men on whom I can rely: si quid dicere vellet, feci potestatem, i. e. accorded permission: quae potestas si mihi saepius fiet, utar, shall present itself: ut respondendi tibi potestatem faciam: omnium mihi litterarum fieri potestatem oportere, must be allowed access to: potestatem sui facere, allow themselves to be spoken to: facere omnibus conveniendi sui potestatem, admit to an audience: decernendi potestatem Pompeio fecit, an opportunity for a decisive engagement, Cs.: sui potestatem facere, opportunity to fight, Cs.: potestas, virtutem vestram ostendere, L.: Non fugis, dum praecipitare potestas, V.—A person in office, public officer, magistrate, ruler: ab aliquā potestate legitimā evocatus, by some lawful authority: imperia et potestates, military and civil officers: mavis Fidenarum esse potestas, Iu.: hominum rerumque aeterna, i. e. Jupiter, V.

POTESTAS

POTESTAS[PATRIA POTESTAS]

Potestas

See patria potestas.