profunditas

prŏfundĭtas, ātis, f. [profundus], depth (post-class.).

• I Lit.: corporum tres sunt dimensiones, longitudo, latitudo, profunditas, Macr. Somn. Scip. 1, 6, 36: aquarum, Cassiod. Var. 2, 21.—
• II Trop., vastness, immensity, Hadrian. ap. Vop. Sat. 8: disciplinae, Macr. Somn. Scip. 1, 7, 3: prudentiae, id. ib. 1, 3, 12: ingenii, id. ib. 2, 2, 1.—
• • • 2 Depth, intensity, darkness: tenebrarum, Macr. S. 1, 20, 1.

profunditās, ātis, f. (profundus), die Tiefe, I) eig.: corporum tres sunt dimensiones, longitudo, latitudo, profunditas, Macr. somn. Scip. 1, 6, 36: prof. tenebrarum, Macr. sat. 1, 20, 1: caeli, ibid. 7, 14, 13: aquarum vasta pr., Cassiod. var. 2, 21, 2: in ipsis visceribus terrae abstrusa pr., Tert. de anim. 55. – II) bildl., die Tiefe, Unermeßlichkeit, Unergründlichkeit, pr. civitatis, Hadr. bei Vopisc. Sat. 8, 7 zw.: prudentiae, Macr. somn. Scip. 1, 3, 12: disciplinae, ibid. 1, 7, 3: ingenii proprii divina pr., ibid., 2, 2, 1: Platonici dogmatis, ibid. 2, 2, 21: Maronis, Macr. sat. 3, 9, 15: non carere profunditate, nicht ohne tiefen Sinn sein (v. Worten), Macr. sat. 3, 7, 1: u. so absol. auch Cassiod. var. 1, 45, 3.

profunditas [LL] 1 depth, measurement or distance from top downwards or from outer edge to interior. b quality of being deep; c (fig.). altitudo caeli, numerus stellarum, et ~as terrae Comm. Cant. III 19; multitudo stellarum, ~as terrae ‥ et capilli capitis ‥ haec non nisi a Deo tantum numeranda sunt Ps.-Bede Collect. 46; ad vallem multae latitudinis ac ~atis Bede HE V 12 p. 304; non est [fons] de magnitudine neque de ~ate. ~as illius usque genua Nen. HB 215; debet coronator plagas ‥ mensurare cujus sunt longitudinis et cujus ~atis Bracton f. 122b; fecit ‥ Noe arcam ‥ in altitudine vel ~ate xxx cubitorum Eul. Hist. I 26; c1443 fundum ‥ continentem in latitudine ‥ septem pedes ‥ et in ~ate sive longitudine ‥ quindecim pedes Deeds Balliol 126.  b rivulus ‥ non tam aquarum ~ate quam ‥ palustri ‥ limositate ‥ transmeabilis Gir. IK I 6 p. 62; s1099 quod neque ab oriente, neque ab occidente, neque ab austro, propter quarundam vallium ~ates proficerent M. Par. Min. I 139; meatus ‥ non magis racione ~atis aquarum quam littoris ‥ periculosos Ann. Lond. 107.  c longitudinis ejus [sc. caritatis Christi] non est finis quoniam eterna est ‥ nec ~atis ullus est terminus J. Ford Serm. 26. 6; comprehendere ‥ non valeo que sit longitudo eternitatis tue, que bonitatis latitudo, que virtutis sublimitas, que ~as sapientie Ib. 96. 8. 2 deepest or innermost part, depths, deep place; b (transf. or fig.). c (of building) foundation. dic mihi nomen illius divitis qui loquitur ad Abraham ex ~ate inferni. dico tibi, Tantalus est Ps.-Bede Collect. 72; navis ab aquarum ~ate emergens Eadmer V. Osw. 23; sepulcrum illud ‥ in aquae ~ate videtur esse conspicuum M. Par. Maj. I 363; ~as stomachi calidior atque forcior est ad dirigendum ‥ ea que sunt in ea Bacon V 71; bidentes in locis aquosis ‥ vel ~atibus et pasturis insanis depasci non permittant Fleta 167; 1378 fossate ‥ defective et periculose ‥ pro defectu mundacionis et reparacionis indigentis tam in ripariis quam in ~ate IMisc 216/2.  b ille bajulus qui anhelat pecunie acquirende ‥ est ~as sine fundo et non est in eo terminus Bacon V 140.  c domum Domino ‥ fundavit; cujus ~atem in terra cum domibus mire politis lapidibus fundatam ‥ non est meae parvitatis explicare Eddi 22; ~atem ipsius ecclesie criptis et oratoriis subterraneis ‥ cum magna industria fundavit Ric. Hex. Hist. Hex. I 3. 3 (of intellect, thought, meaning) profundity, mystery (esp. of Holy Scripture or sim.). haec ‥ verba Domini mystica ‥ sed discipuli quibus dicebantur adeo carnales adhuc erant ut eorum ~atem minime caperent Bede Hom. II 12. 167; vir Dei ‥ praefato fratri verbum Dei evangelizare coepit, qui numquam ante neque post tam magnam ~atem scientiae ab ullius ore audisse testatur Felix Guthl. 50 p. 154; 798 abyssus immensitas aquarum, abyssus ~as scripturarum Alcuin Ep. 136; sacra scriptura ‥ cujus ‥ tanta est litterarum ~as ut ab humano intellectu ‥ maximo studio nequeat comprehendi R. Bury Phil. 6. 89; 1377 viri ‥ variarum ‥ scienciarum luculenta ~ate ‥ adornati FormOx 380; s1390 hunc maxime propter ~atem sensus et sciencie plus cunctis metuerit Wals. HA II 197. 4 (of physical or mental state) profoundness, intensity, depth (in quots. of sleep). circa ~atem somni et stuporem, qui accidunt in febre Gad. 10. 1; subeth, i. sompni ~as SB 41. 5 (of road) state of being worn hollow, filled with pot holes or muddy, founderous. 1330 racione ~atis regie strate ‥ transeuntes ‥ sepius fuerant impediti PQW 527a..

prŏfundĭtās, ātis, f. (profundus), profondeur : Macr. Scip. 1, 6, 36 || [fig.] étendue, grandeur : Macr. Scip. 1, 3, 12 ; 1, 7, 3 ; 2, 2, 1.