vexillum
vexillum, a military ensign, standard, banner, flag
Could not find uexilli in Logeion dictionaries.
uexilli neuter genitive singular of vexillum
vexillum, i, n. [dim. of vēlum], a military ensign, standard, banner, flag.
- I In gen., Caes. B. G. 6, 36; Cic. Phil. 2, 40, 102; 5, 11, 29; id. Att. 10, 15, 2; id. Agr. 2, 32, 86; Tac. A. 1, 20 al.—
- II In partic., a red flag placed on the general's tent, as a signal for marching or for battle: vexillum proponere, to raise or display, Caes. B. G. 2, 20: vexillo signum dare, id. B. C. 3, 89 fin.—
- B Transf., the troops belonging to a vexillum, a company, troop, Liv. 8, 8; Tac. H. 1, 70; Stat. Th. 12, 782.—
- III Trop.: Fortunae, Stat. S. 4, 2, 43.
vēxillum, ī, n. (Demin. v. velum, eig. vexlum, wie axilla v. ala, maxilla v. mala), das Feldzeichen der Manipeln, bes. aber der Reiterei, der Veteranen und der Bundesgenossen, die Fahne, das Fähnlein, die Standarte, I) eig., Liv. u.a.: vexillum tollere, mit fliegender Fahne, militärisch ausziehen, bei Gründung einer Militärkolonie, Cic. Phil. 2, 102; vgl. Cic. de lege agr. 2, 86. – bei Aushebungen aufgesteckt, Cic. Phil. 5, 29. – als Signalzeichen, die auf dem Feldherrnzelte oder Admiralschiffe aufgesteckte rote Fahne zum Zeichen der Schlacht od. des Aufbruches aus dem Lager, vexillum proponere, Caes.: vexillo signum dare, Caes.: vexillo sublato significare, ut etc., Auct. b. Alex.: praetoria navis vexillo insignis, Tac. – im Bilde, summittere modeste vexilla fortunae suae, die Fahnen senken = sich nicht überheben, Stat. silv. 4, 2, 41. – II) meton., die zu einer Fahne gehörige Mannschaft, das Fähnlein, Liv. u.a.: tironum, eine Abteilung Rekruten (die zusammen zu den Legionen ziehen, unter die sie verteilt werden), Tac.: vexilla legionum, der Landsturm, Tac. – u. insbes. = vexillarii no. I, B, b (s. vēxillārius), das Detachement, vexilla delectorum ex Illyrico et Aegypto, Tac.: vexilla obsidionalia, Inscr. – ➳ Nbf. vexillus, Corp. inscr. Lat. 3, 82 u. 1193.
ut ‥ in pugna ante illum ~a gestarentur
acceperunt spolia non minima ‥ etiam ‥ illud ~um quodReafan nominant
ut ~i Boamundi lingulas in ora Turcorum volitare faceret
per ignem transivit et aquam, ~um fidei et justitie ante reges presides reluctantes et contradicentes erigere ‥ nec erubuit
quando navium intrantium ~a non incognita in proris eminentia conspexere
signa que vulgariter ~a vel banere dicuntur
laici ‥ confederati in magna potentia villam Oxonie nigro ~o levato hostiliter sunt ingressi
per servicium warde et relevii ac ferendi ~um de Brekbenach in exercitu regis
reges expandunt vexilla
tempus guerre incepit ‥ quando ~is explicatis exivit [rex ] cum exercitu suo
princeps ‥ displicavit ~a sua
rex ‥ ~a displicavit super Franciam
tempore quo constituit ipsum justiciarium Hibernie et eo pretextu disposuit ad ~um, ut officium illud decencius posset gubernare
occubuerunt ‥ comites quinque, barones, et ~a levantes ultra nonaginta
si ‥ captus fuerit in una parte exercitus et potestatem habuerit displicandi ~um suum auctoritate regis sui ‥ tunc captus ille ‥ erit prisonarius capitanei ‥ nisi capiens talem prisonarium equalis fuerit ipsi capto ‥ miles notabilis qui ante positus fuerit ad ~um
rex Ricardus in quosdam barones sibi rebelles Pictavie formidabile ~um direxit
in ‥ comitem ‥ ~um formidabile direxit
ast alii rutilo condunt vexilla metallo / quae veneranda pii promunt miracula Christi
vidit ‥ quoddam sublime ~um cujus summitas caelum tangere videbatur
draco ‥ ante crucem et ~a
ne ad processiones ‥ aliqua parochia decertet cum ~is suis alii parochie antecedere
~um sancti Thome de panno albo
viderunt ~a mortua ante corpus defuncti illius
in principio processionis deferatur Draco, secundo Leo, tercio ~a cetera
ij haste pro ~o S. Cuthberti deputande in processionibus
ordinatum erat ‥ quod ~a ludi Corporis Christi ‥ libarentur annuatim in vigilia Corporis Christi
pergat excellencior sacerdos ad ostium ecclesie ‥ precedente ~o cilicino
nomina ecclesie nessessaria ‥ hoc vixillum, A.a banyre
haec veneranda crucis Christi vexilla sacratae / coeperat antistes venerandus nomine Walhstod / argenti atque auri fabricare monilibus amplis
sublime crucis vexillum erexit ad aram / ‥ / omnia magna satis pulchro molimine structa
est ibi vexillum quoniam de rupe vetusto / erectum sublime crucis, sub onomate veri / regis
ut ‥ ubi aliquantisper deguerat triumphale ~um sancte crucis erigeret
precedente nos sancte crucis ~o erecto
portate in frontibus ~um crucis, et in cordibus caritatis munimenta et catholicae fidei firmamentum
hanc meam donationem cum bexillo sancte crucis rovoravo et subscribo
Eadred rex Albionis alma jam manu ‥ hanc munificentiam ‥ triumphali videlicet ~o [i. e. crucis ] stabiliter roboravit
ego Eadred rex hoc regale eulogium triumphali ~o stabilivi
his optabiliter explicitis et pontificalibus firmatis ~is
ut etiam quadripertita sanguinis distinctio quadrifidum dominicae passionis ~um quo nos signati liberamur exprimeret
et signavit ~o gloriose crucis et benedixit filios suos
crucis super eam ~um depingit
vexillum, (10) ī, n. , dim. de velum, ¶ 1 étendard, drapeau, enseigne de la cavalerie, ou des corps [de vétérans ou de détachements en dépôt, en mission, etc.] : Cæs. G. 6, 36 ; 40, 4 ; Cic. Phil. 2, 102 ; Agr. 2, 86, etc. ¶ 2 drapeau [de couleur rouge placé sur la tente du général pour donner le signal du combat] : Cæs. G. 2, 20, 1 ; C. 3, 89 ¶ 3 [dʼoù] corps de troupes, détachement groupé autour dʼun vexillum : Liv. 8, 8, 7 || escadron : Tac. H. 1, 70.
- 1. vaandel, standaard; ➤ -um tollere uitrukken;
- 2. rode seinvlag op de tent v.d. veldheer of op het vlaggenschip als teken om het kamp te verlaten of de strijd aan te gaan; ➤ -o signum dare;
- 3. (meton.) bij een vaandel horend detachement.
Cruxenim est
vexillum Christi, et
signum triumphi sui, inquit Durandus lib. 1.
Crucem, Vexillum scilicet Dominicæ passionis appellat. Hinc in Hymno :
Vexilla Regis prodeunt, etc. Paulinus lib. 2. de Vita S. Martini :
Protinus antetulit sanctum et venerabile signum,
Et crucis objectu propere venientibus obstat,
Gressus et instabiles Vexilli pondere sistit.
Infra :
....... Tum rursus eodem
Vexillo, atque ipso libertas reddita signo.
Lib. 4 :
Magna Crucis sanctæ melius, signumque salutis.
Lib. 5 :
Vexillum complexa Crucis, signumque salutis.
Prudentius in Hymn. :
Dic triumphalem Crucem,
Pange Vexillum, notatis quod refulget frontibus.
Victor Vitensis lib. 1 : Inter alios ventum est tunc ad Armogastem
nostrum, cujus cum diu ac sæpius tibias torquendo tumentibus confringerent cordis, et
frontem, in qua Christus Vexillum suæ fixerat Crucis, rugatam magisque aratam
descendentes atque mugientes ostenderent nervi, etc. Lib. 2 : Simulque
Vexillo Crucis consignantes oculos ejus. Gregor. Turon. lib. 10. Hist. cap. 29 :
Manus singulis cum Vexillo Crucis imponens, sanitati reddebat. Adde
eumdem de Vitis Patrum cap. 11. S. Eulogius in Apologet. : Continuo Vexillo Crucis
frontem præmuniens. Paulus Diaconus Emeritensis in S. Masona Episcopo Emerit.
cap. 9 : Statimque in nomine Domini, edito Vexillo Crucis sanctissimæ, Sacerdos
ascendit equum ferocem, etc. Adde S. Hieron. Epist. 25. in Isaiam cap. 49. in
Hierem. cap. 32. in Galat. cap. 4. in Vita S. Antonii, et alibi non semel, Paulum Diac.
Casin. lib. de Mirac. S. Benedicti Casini patratis n. 33. Vitam S. Arnulfi Episc. Metensis
cap. 10. 20. Vitam S. Eremberti Episc. Tolosani cap. 5. Fortunatum in Vita S. Paterni
Episc. cap. 5. Vitam S. Aniani Episc. Aurel. Vitam S. Leutfredi cap. 19. Ethelwlfum in
Abbatib. Lindisfarnens. cap. 20. etc.Nos autem præmissorum consideratione et
attenta devotione quam nostri prædecessores ad ecclesiam seu capellam prædictam ac
sacratissima Christi Vexilla quæ in ea sunt, efficaciter habuerunt.Lavarum, pro
Labarum, ex vet. Gloss. apud Turneb. Advers. lib. 28. cap. 6.
Καὶ πρῶτον μὲν
πρὸ τοῦ ἀποκινῆσαι, ἁγιασθήτωσαν ἅπαντα τὰ φλάμουλα τῶν δρομόνων ἑκάστου διὰ θείας τῶν
ἱερέων ἱερουργίας, καὶ εὐχῆς ἐκτενοῦς πρὸς τὸν τῶν ὅλων θεὸν ὑπὲρ εὐοδώσεως τοῦ στρατοῦ
κατὰ τῶν πολεμίων. Quorum verborum sensum non cepit interpres.
........ Nec Montinianum
Galonem taceam, qui mente immobilis ut mons,
Vexillum Regale die portavit in illo.
Alibi :
Ante tamen Regem signum Regale ferebat
Montiniacensis vir fortis corpore Galo.
Rigordus de eodem prælio : Signum regale Vexillum scilicet floribus lilii
distinctum ferebat Galo de Montiniaco. Guillelmus Guiartde eodem Galone :
Gales de Montigni porta,
Ou la Chronique faus m'enseigne,
De fin azur luisant l'enseigne
A fleurs de lis d'or aournée,
Prés du Roi fut celle journée,
A l'endroit du riche estendart.
Atque hinc error eruitur Philippi Auriflammamin prælio Bovinensi detulisse scripsere.
Tunc communiarum
legiones de tota Picardia, Viromandia et Francia cum vexillo S. Dyonisii venerunt ad
locum, ubi Vexillum Regis viderunt, quod ferebat illa die Galo de Montigniaco, et
penetrantes cuneos se posuerunt ante regem.
Mès quant les banieres avisent,
Ou les fleurs de lis d'or reluisent, etc.
Et infra :
Tuit vont vers l'enseigne Roial,
Ou les fleurs de lis d'or esgardent ;
Le Roi et li sien, qui le gardent,
Qui sont tres hardi fereur, etc.
Idem Scriptor ann. 1191. de Obsidione Acrensi :
Gens d'armes les portes approchent,
En espoir que leur flo s'i fiere,
Pres de l'une est ja la baniere
D'azur, fut sus cendal parfaite,
Et à fleurs de lys d'or pourtraite,
Hardis est celui qui la porte,
Car il va sans qu'il se resorte,
L'escu au col, la teste encline, etc.
Rursum ann. 1205 :
Puis porte en la mestre tour
A la fenestre derreniere,
Au roi de France la baniere,
A fleurs de lys d'or bien apertes.
Portare debebit episcopus arma nostra regia et eis uti in Vexillis et
sigillis.Aliquanto melius manus illa
consuluit, quæ submissis precabunda Vexillis petiit veniam necessitatis.Comes S. Ægidii, qui in montanea ante castellum
astabat, jussit ei portare Vexillum. Ille autem accepit illud cum gaudio, et misit illud
in majorem Adde pag. 808. 812. Ordericus Vitalis lib. 10.
pag. 773.... : Protinus illi, custodibus egressis, cunctas urbis munitiones nacti
sunt, et in principali turre Vexillum Regis cum ingenti trophæo levaverunt.
Will. Tyrius lib. 13. cap. 13 : In signum ergo victoriæ super eam turrim, quæ portæ
civitatis imminet, positum est Domini Regis Vexillum : super autem eam, quæ dicitur
Viridis, domini Ducis Venetiæ ; super eam autem, quæ dicitur turris Tanariæ, Domini
Comitis Tripolitani, cum multa gloria sunt collocata Vexilla. Idem Will. Tyrius
lib. 14. cap. ult. : Sic itaque fœdere completo, pace plenius restituta, Vexillo
Imperiali super principalem præsidii arcem collocato, donis ingentibus cumulatus, cum
suis Princeps (Antiochenus) in civitatem est regressus. Albertus
Argentin. ann. 1349 : Carolus Rex hoc audito statim Banerium suum, quod dicitur
Sturmfau, super turrim Ecclesiæ Spirensis constituit. Charta Signis uxoris
Centulli Comitis Astaracensis in Regesto Comitum Tolosæ Cameræ Comput. Paris. fol. 109 :
Et ibi super turrim Castri novi, et super turres et portalia aliorum
suprascriptorum locorum, ratione et jure majoris dominii fecit ascendere Vexillum, seu
banneriam dicti Domini Comitis Tolosani, et ex parte ipsius ter præconizari et clamare
alta voce signum dicti domini scilicet Tolosani. Tabularium Ecclesiæ Uzeciensis
ann. 1223. fol. 20 : Cognoverunt Episcopi quod Castrum de Montalen tenent ab eo et
ab Ecclesia Uticensi, et est verum, et Episcopus debet illud recuperare, et Vexillum
suum levare in mutatione Episcopi et domini de Salve. Ibidem ann. 1209. fol. 56.
57 : Petrus Bremundi mandato et voluntate D. Comitis reddidit causa recognitionis
Petro de Yllanicis Vexillifero et Procuratori D. R. Episcopi, et per eum D. Episcopo et
Ecclesiæ Uticensi Castrum,... ubi idem Petrus de Yllanicis levavit vexillum S.
Theodorici, scilicet Leonem rubeum, et fecit clamare signum S. Theodorici pro Episcopo
Uticensi.
Item quando idem dominus Rex fecit transitum per terram Albiensem, tunc
cives Albienses præstiterunt eidem sponte juramentum fidelitatis tanquam domino,
Vexillum ipsius fuit appositum supra ecclesiam cathedralem et fuit præconisatum pro
ipso in eadem civitate.reddibilitatisCastri Symbolum fuit, quo scilicet vassallus profitebatur, se redditurum Castrum suum domino
irato et pacato, et quotiescumque vellet. Chartam ann. 1433. descripsit Dionysius Salvaingus lib. de Usu Feudor. cap. 8. in qua hæc verba sæpius repetuntur :
Quandam Banneriam armis
Delfini depictam in Donjono castri affixam, tenendam ibidem et remanendam nomine
Delfinali spatio trium dierum naturalium, in signum reddibilitatis, dominiique directi,
et superioritatis, etc. Adde Gesta Dominor. Ambasiæ cap. 5. num. 1. et quæ a
nobis sunt observata in Dissertatione Jamque (Flamingi)
Vexilla sua ad portas et muros villarum in signum rebellionis apertæ suæque
contumacionis nequitiæ posuerunt.Abrenuntiavit omni querelæ, quam
fecerat super patrimonium Comitis Sigbotonis,.... et hoc factum est Stoyle sub Vexillo
Ducis Austriæ duello affixo. Hujus rei testes sunt, etc. insuper omnes, qui aderant sub
Vexillo Ducis.Cum ante nos Crux et Vexilla geruntur, quasi duo
exercitus sequuntur, dum hinc inde ordinatim cantantes gradiuntur. Durandus lib.
6. Ration. cap. 102. n. 8 : Portantur etiam Vexilla ad representandum victoriam
Resurrectionis et Ascensionis Christi, qui cum magna præda cœlos ascendit.
Infra : Quod vero Cruces et Vexilla portantur, a Constantino sumpsit initium : qui
cum in somnis Crucis signum vidisset, eique dictum fuisset : Vinces in hoc signo, jussit
Crucem in Vexillis bellicis insigniri, etc. Gregorius Turon. lib. 5. Hist. cap.
4 : Cum psallentes de Ecclesia egressi, ad sanctam Basilicam properarent ; hic post
Crucem præcedentibus signis, equo superpositus ferebatur. Nisi hoc loco
signa, id est,
campanulæ, intelligantur, quod puto.
Attendendum est etiam, quod a Pascha usque ad octavam Penthecostes, non
est deferenda crux sine Vexillo ad processionem, nisi ad officium mortuorum.Ecclesiarum vexillain præliis et bellis præferri solebant, cum Ecclesiæ ipsæ, vel earum rectores ac Prælati, vassallos suos in prælium educere vellent, aut ad hoc tenerentur. Anonymus in Vita S. Joannis Archiep. Eboracensis :
S. Joannis Beverdacensis Vexillum assumptum ab Athelstano, (Rege
Angl.) quo tempore debellavit Scotos. Ricardus Prior Hagustaldensis, de Bello
Standardico : Tunc Crucem suam, et S. Petri Vexillum, ac suos homines tradidit eis,
(Turstinus Archiep.) Sed et Parochiani, iis in casibus, præeuntibus Ecclesiarum suarum vexillis ad bella procedebant. Ethelredus Abbas Rievall. de eodem Bello Standardico, ann. 1138 :
Turstinus Archiepiscopus per totam diœcesim suam edictum
Episcopale proposuit, ut de singulis parochiis, Presbyteris cum Cruce et Vexillis,
reliquiisque Sanctorum præeuntibus, omnes, qui possint ad bella procedere, ad proceres
properassent, Ecclesiam Christi contra barbaros defensuri. Ordericus Vitalis
lib. 8. pag. 705 : Igitur Quadragesimali tempore Rex Franciæ et Dux Normanniæ
Brehervallum obsederunt, ibique fere duobus mensibus laboraverunt. Illuc Presbyteri cum
Parochianis suis Vexilla tulerunt et Abbates cum hominibus suis convenerunt.Proxima ergo tertia feria....... dictus Raso in medio majoris Ecclesiæ, ut est
moris, armatur, et Vexillum accipiens cum civitatis populo urbem egreditur. Et
infra : Regrediens itaque primo mane vigiliæ Ascensionis Domini, Vexillum
reportavit recollocans in S. Altari S. Trinitatis, unde illud sumpserat.
Radulfus de Rivo cap. 7 : Lambertus de Upex miles strenuus sacrum B. Lamberti
Vexillum, in medio Ecclesiæ Leodiensis cum benedictione, e manu Episcopi, more prisco,
accepit. Id ipsum de vexillo S. Dionysii factitatum pluribus a nobis observatum
in Dissertat. 18. ad Joinvillam. Super altare posita observat præterea Durandus lib. 1.
Ration. cap. 3. n. 32 : Vexilla etiam super altare eriguntur, ut triumphus Christi
jugiter in Ecclesia memoretur, per quem et nos de inimico triumphare speramus.
Ditmarus lib. 6. pag. 65. scribit nisi ad expeditionis necessaria, nullatenus mota. Vide alia a nobis observata in voce Advocati.
Advocati, ejusdem Monasterii Signiferi fuere.
Advocatorumenim peculiare id munus fuit, ut supra docuimus. Atque hi quidem non in Monasterii duntaxat, sed et in privatis bellis, illud efferebant. Rituale S. Martini Turon. :
De Comite Andegaviæ, ipse habet Vexillum S.
Martini, quoties vadit in bello, præterquam contra Regem Franciæ, quod homines
Castrinovi sequuntur, domino de Pruliaco illud ferente. Charta Philippi Aug.
ann. 1181. pro confirmat. privileg. a Ludov. VII. parente incolis Castri novi concessorum,
in Tabul. Regio, scrinio Comes etiam non potest, nec
debet homines de Castronovo ducere in expeditionem sive equitationem contra aliquem,
nisi forte causa, aut nomine belli, ita ut tamen, quod Vexillum B. Martini præcedat,
contra vero Regem Franciæ nullo modo potest eos ducere. Glaber Rodulfus lib. 5.
cap. 2. refert, eo in bello, quod inter Goffridum Martellum Andegavens. et Theobaldum
Blesensem, Comites, pro Turonensis urbis Dominatu gestum est, Goffridum expetivisse
auxilium B. Martini, indeque accepto Vexillo, imposuisse illud proprie hastæ, cum
exercitu equitum peditumque multorum obviam perrexisse adversum se dimicaturis. Id
ipsum enarrans auctor Chronici S. Martini : Comes Andegavensis Vexillum B. Martini,
in illo bello, sicut consuetudo est, habebat. Occurrit præterea mentio vexilli
S. Martini in Tabulis Gaufridi II. Com. Andeg. ann. 1066 : Concessit Comes, ut si
exercitum suum contra inimicos suos ire contingeret, homines in Prædicta villa
(Burnomo sita, in pago Pictavo) existentes, Præpositus Lausdunensis non
moneat, aut aliqua occasione eis vim inferat ; ut non Errare porro constat Tillium, Gallandum, et aliquot alios,
qui Capam S. Martinicum
Vexillo S. Martiniconfundunt. Nam
Capa S. Martini, non ut vexillum, in acie et præliis delata a Regibus ; sed ut Sancti miræ apud nostros autoritatis
beatissimi Martyris Mauricii, et Thebææ Legionis Principis, quo Carolus Magnus
Rex in bello Hispanico quamlibet infestos et confertos inimicorum cuneos disrumpere, et
in fugam solitus erat cogere, cum aliis compluribus exeniis ac donis ad Edelstanum
Regem Angliæ misisse Hugonem Capetum narrant Ingulfus pag. 878. et Will. Malmesburiensis
lib. 2. de Gest. Angl. cap. 6.Cruce et clavibusinsignitum, ut est in Epistola Innocentii III. PP. ag Joannitium Bulgarorum Regem in Gestis ejusdem Pontificis pag. 59.
Vexillum S. Crucis et Ecclesiæ Romanæ, apud Philippum Mazerium in Vita S.
Petri Thomasii cap. 4. Illud Pontifex Romanus ad Principes Christianos mittere solet, qui
in Paganos expeditionem suscipiunt, vel contra Schismaticos aut Hæreticos, seu, ut ait
idem Innocentius loco citato, contra illos, qui honorant labiis Crucifixum, cor autem
eorum longinquum ab ipso, Græcos Schismaticos innuens. Ceremoniale Romanum lib. 1.
sect. 7 : Pontifex consuevit Vexilla Ecclesiæ et armorum suorum benedicere, et
Capitaneo seu Vexillifero sanctæ Romanæ Ecclesiæ dare in fine Missæ, etc. Ita
Victor III. idem vexillum S. Petri Roberto Guiscardo in Græcos Schismaticos bellum moventi
deferendum tradidit, apud Guillel. Apuliens. lib. 4. de Gest. Normann. Urbanus II. Hugoni
M. Viromanduorum Comiti in prima expeditione sacra, ut habent passim Scriptores rerum
Hierosolymitanarum, locis a nobis indicatis in Notis ad Alexiadem ; Alexander II. PP.
Willelmo Notho Duci Normanniæ in bello contra Haraldum apud Ingulfum pag. 900. et
Ordericum Vitalem lib. 3. ann. 1066. pag. 493. Innocentius III. Joanni Bulgarorum Regi in
eosdem Græcos, et Leoni Armeniæ Regi in Saracenos bellum parantibus, ut est in Actis
ejusdem Pontificis pag. 59. 122. Innocentius IV. PP. Regi Ungariæ expeditionem in Turcos
apparanti sub ann. 1355. apud Philippum Mazerium in Vita Petri Thomasii cap. 4. Alia
passim proferunt exempla Scriptores. Adde Gregorium VII. PP. lib. 5. Epist. 12. et
Fridegodum in S. Wilfrido cap. 28. Vide præterea Nicolaum Alemann. in Dissert. de
Lateranensibus parietinis cap. 14. et 15.Feria 5, in cœna Domini in primis fiat reconciliatio pœnitentium hoc modo ;
Nona cantata, pergat excellentior sacerdos ad ostium ecclesiæ occidentale, indutus
vestibus sacerdotalibus, in cappa serica rubra, cum duobus diaconis albis cum
amictibus indutis, absque subdiacono, et sine cruce per medium chori, præcedente
Vexillo cilicino.Chascun mestier (de la ville de Moustier-viller a)
propre Banniere à leur dite confrarie, pour icelle porter aus corps des trepassez de
ladite confrarie, touttefoiz que le cas s'euffre, en significence que le corps trepassé
est de ladite confrarie.Si vero dixerit (Sacerdos) quod pro mortuario rem illam
accepit, hoc debet probare cum testimonio proborum hominum de parochia, qui viderunt
Vexilla mortua ante corpus defuncti illius.Vexilla in hastis eorum nodis aureis et fimbriis
argenteis montes in circuitu nimio lucis decore coruscare faciunt. Vide
Flammula.Castrum cum illis, nescio cujus
Vexillum ante intonans, ingressus est. Chronicon Bertrandi Guesclini :
Chacun crie s'ensegne sans estre recreans.
Vide Signum pro clamore militari, et Insigne 1.Vexillarius, vexillifer. Charta ann. 1326. tom. 1. Hist. Dalph. pag. 57. col. 1 :
Quod ipsi homines de cætero in cavalgatis ejusdem dom. Dalphini,
quotiescumque per ipsum mandatæ fuerint, et ubique teneantur et debeant mittere
quinquaginta bonos clientes bene munitos, inter quos sit Vexillum et tuba et unus
gubernator eorum propriis sumptibus et expensis ; hoc excepto, quod dictus dom.
Dalphinus teneatur gubernatorem, si eques fuerit, dictorum quinquaginta clientum,
Vexillatorem, tubicinatorem in dictis cavalgatis librare.Præsentibus Vexillo S. Exuperii et Hugone de Chaufor.Vexillum, testimonium, signum, in Gl. Gasp. Barthii ex Baldrici Histor. Palæst. apud Ludewig. tom. 3. pag. 146.
Amans quidem a coamante licenter hoc accipere potest,
scilicet ornata capillorum ligamina, auri argentique coronam, pectoris fibulam, speculum
et cingulum, marsupium, laterisque cordulam, lavamenta, vascula, repositoria, Vexilla
causa memoriæ, etc. id est, quæ amantis et dantis memoriam servandi dent
occasionem.vēxillum ī, n dim.
- vēlum, a military ensign, standard, banner, flag: sub vexillo unā mitti, i. e. were placed in the ranks, Cs.: ut vexillum tolleres. —A signal-flag: vexillum proponendum, i. e. the signal for battle, Cs.—The troops following a standard, a company, troop, L.
-
…adverso colle ad nostra castra atque eos qui in opere occupati erant contenderunt. Caesari omnia uno tempore erant agenda vexillum proponendum, quod erat insigne, cum ad arma concurri oporteret ; signum tuba dandum ; ab opere revocandi milites…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ut mihi videtur, fortuna quaedam rei publicae. qui si legatis paruerit Romamque redierit, num umquam perditis civibus vexillum quo concurrant defuturum putatis sed hoc minus vereor sunt alia quae magis timeam et cogitem. numquam parebit ille legatis…
Cicero, Philippicae
-
…. Complures erant ex legionibus aegri relicti ; ex quibus qui hoc spatio dierum convaluerant, circiter CCC, sub vexillo una mittuntur ; magna praeterea multitudo calonum, magna vis iumentorum, quae in castris subsederant, facta potestate sequitur…
Julius Caesar, Gallic War
-
…dicet. sed ad maiora redeamus. quod optas, Caelianum illud maturescit. itaque torqueor utrum ventum exspectem. vexillo opus est ; convolabunt. quod suades ut palam, prorsus adsentior itaque me profecturum puto. tuas tamen interim…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…alii, ut in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum. Hoc veteres non probant milites, quos sub vexillo una profectos docuimus. Itaque inter se cohortati duce Gaio Trebonio, equite Romano, qui eis erat praepositus ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…in sua potestate sunt, suo iure libertateque utuntur, totos novo populo atque adventiciis copiis occupabunt. tunc illud vexillum Campanae coloniae vehementer huic imperio timendum Capuam a x viris inferetur, tunc contra hanc Romam, communem patriam omnium…
Cicero, de Lege Agraria
-
…tu autem insolentia elatus omni auspiciorum iure turbato Casilinum coloniam deduxisti, quo erat paucis annis ante deducta, ut vexillum tolleres, ut aratrum circumduceres ; cuius quidem vomere portam Capuae paene perstrinxisti, ut florentis coloniae territorium minueretur .…
Cicero, Philippicae
-
…enim vester Axilla Ala factus est nisi fuga litterae vastioris quam litteram etiam e maxillis et taxillis et paxillo et vexillo consuetudo elegans Latini sermonis evellit. libenter etiam copulando verba iungebant, ut sodes pro si audes, sis pro…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…constare. simul tertiae aciei totique exercitui imperavit, ne iniussu suo concurrerent ; se cum id fieri vellet, vexillo signum daturum. Exercitum cum militari more ad pugnam cohortaretur suaque in eum perpetui temporis officia praedicaret, in primis…
Julius Caesar, Civil War
-
…iam primis erat in conspectu et Cornelius respiciens ad manipulos militum, quod manu, quod uoce poterat, monstrabat uexilla se suorum parmasque cernere equitum. quod ubi auditum simul uisumque est, adeo repente laboris per diem paene totum…
Livy, ab Urbe Condita
VEXILLUM
VEXILLUM[SIGNA MILITARIA]
Vexillum
The Latin name for a four-cornered flag (Tertull. Apol. 16), attached to a crosspole, and carried by the vexillarius. (See signum). Every squadron (turma), and probably every detachment of a body of troops which formed a separate command, had a red, white, or purple vexillum of this kind, and hence were themselves called a vexillum, or sometimes a vexillatio. The latter word, however, from the end of the third century A.D., signifies a squadron of cavalry. At Rome a red flag was displayed on the Capitol during the deliberations of the Comitia Centuriata, and was in time of war planted as the signal for battle on the general's tent or the admiral's ship. Vexilla served also as marks of distinction for the higher officers. See labarum; signum.