cubile

cŭbīle, is, n. [cubo], a place of rest, a couch, bed.

I Lit.
- - 1 Of men, Lucr. 5, 814; 5, 985; Cic. Tusc. 5, 32, 90; 2, 17, 39; Liv. 30, 5, 10; Hor. S. 1, 3, 100; Curt. 5, 2, 15: salutatorium, an audience-chamber, Plin. 15, 11, 10, § 38.—
  - - b In partic., a marriage-bed, Poët. ap. Cic. Fam. 9, 22, 1; Cat. 61, 183; Verg. A. 3, 324; Ov. M. 2, 592; 10, 635 et saep.—
  - 2 Of animals, the nest, lair, hole, kennel, etc.; of the mouse: mus pusillus ... aetatem uni cubili numquam committit suam, Plaut. Truc. 4, 4, 16 (869).—Of dogs, Varr. R. R. 2, 9, 12 sq.; Phaedr. 1, 19, 9.—Of wild beasts, Cic. N. D. 2, 49, 126.— Of the elk, Caes. B. G. 6, 27.—Of the mole, Verg. G. 1, 183.—Of bees, Verg. G. 4, 243.— Of serpents, etc., Curt. 9, 3, 8 al.—
  - 3 Poet., the couch of the setting sun: ad ortus Solis ab Hesperio cubili, Hor. C. 4, 15, 16; cf.: cubile noctis, Sen. Herc. Oet. 1140.—
- B Transf., in arch., the joint or bed of a stone, beam, etc., Vitr. 2, 8; 4, 2; Plin. 36, 14, 21, § 96; cf. cubiculum, II. B.—
II Trop.: avaritiae non jam vestigia, sed ipsa cubilia videre, the very den or lair, Cic. Verr. 2, 2, 77, § 190; cf. id. Clu. 30, 82: quas (stragis) nos non vestigiis odorantes ingressus tuos, sed totis volutationibus corporis et cubilibus persecuti sumus, id. Pis. 34, 83 al.

cubīle, is, Abl. ī, n. (cubo), I) die Lagerstatt, das Lager im allg. (während lectus, lectulus = das künstlich bereitete Lager für Menschen, das Sofa, Bett), a) der Menschen: α) übh.: mihi od. alci cubile terra est, Cic. u. Sen.: fatigatis humus c. erat, Curt.: victui herba, vestitui pelles, cubili humus, Tac.; vgl. Mützell Curt. 5, 2 (5), 15. – c. Typhonis, Mela: c. filiae, Cic. – c. durum (Ggstz. c. molle), Cels.: c. insolitum (Ggstz. c. cotidianum), Cels.: c. humi positum, Sen.: nulli sunt, qui non cubile et lectulum (Lotterbettlein) suum salvum esse velint, Cic. – collocare alqm in cubili, vulnus obligare, Cic.: alvus inter febres fluens conquiescere hominem in cubili non patitur, Cels.: rapti e publico plerique, plures in tabernis et cubilibus intercepti (bei der Überschwemmung des Tiber), Tac.: inter torpidos somno et inermes in cubilibus suis oppressos illa caedes edatur, Liv. – poet., ad ortus solis ab Hesperio cubili, vom hesp. Lager, d.i. vom Untergang (weil die Sonne im Westen gleichs. zur Küste geht), Hor. carm. 4, 15, 16; u. so solis cubile auch Pacat. pan. 23, 1: dass. c. noctis, Sen. Herc. Oet. 1444. – β) das Ehebett, c. viduum, Ov.: ascendere alcis cubile, Verg.: inire cubile alcis (v. Ehebrecher), Cic.: castum servare cubile coniugis, Verg.: non tangere cubile alcis, Verg.: temerare patrium cubile, Ov.: sociare cubilia cum alqo, Ov.: venerat (Faunus adulter) ad strati captata cubilia lecti, Ov. – γ) die Lagerstatt = der Schlafraum (cubiculum), Curt. 9, 3 (13), 19: cubili praepositus, Amm. 18, 4, 3 codd. optt. (Gardth. cubiculi). – b) der Tiere: c. canis, Phaedr.: c. setosae suis, Phaedr.: c. vulpis, Kessel, Phaedr.: cubilia bestiarum, Sen.: ferarum c., Firm.: cubilia gallinarum, Varro. – c. mollius catulorum (jungen Hunde), Varro: rimosa cubilia (apium), Verg. – congerere cubilia (v. Schaben, blattae), Verg.: construere sibi cubilia nidosque (v. Vögeln), Cic.: delitescere in cubilibus, Cic.: alcibus sunt arbores pro cubilibus, Caes.: excutere (aufscheuchen) cubilibus feras, Plin. pan.: fodere cubile (v. Fuchs, v. Maulwurf usw.), Phaedr. u. Verg.: indagare bestiarum cubilia, Sen.: ad cubilia et catulos ferarum bestiarum ire, Liv.: in cubile concito properare gradu, Phaedr.: prosilire e cubili, Sen.: redire ad cubilia expilata (v. wilden Tieren), Sen.: referre catulos ad cubilia sua (v. Tigern), Mela: substernere fronde cubilia catulorum (jungen Hunde), Varro. – im Bilde = der eigentliche Sitz eines Übels usw., quid? Albiana pecunia vestigiisne nobis odoranda est an ad ipsum cubile vobis ducibus venire possumus? Cic.: ut omnes mortales istius avaritiae non iam vestigia, sed ipsa cubilia videre possint, Cic.: an vero tu parum putas investigatas esse a nobis labes imperii tui stragesque provinciae? quas quidem nos non vestigiis odorantes ingressus tuos, sed totis volutationibus corporis et cubilibus persecuti sumus, Cic.: in ipsum veritatis descendere cubile, Ambros. de off. 2, 16, 84: ad ipsa cubilia pervenire causarum, Amm. 30, 4, 8. – II) übtr., als t. t. der Baukunst, die Fuge, in der Steine, Balken usw. ruhen od. eingezapft sind, das Lager, Vitr. 2, 8, 1 u.a. Plin. 36, 96. – ➳ Akk. Sing. cubilem, Vict. Vit. 3, 44. Itala (Weing.) Daniel 2, 28 u. 29.

cubile [CL] 1 bed (or bedroom); b (fig.). c marriage-bed or sim. ut ‥ felici reditu vestrarum sedium ~ia repetatis illaesi Egb. Pont. 98; 9‥ ~e, burcot GlH C 2167; s1308 rex Francie dedit regi Anglie genero suo ‥ ~e suum quam [sic] pulcrum oculis non vidit aliud Ann. Paul. 258; 14‥ utque cubile [gl.: i. lectum] thoral decusat, gausape mensam (Vers.) WW; a cowche, ~e ‥ CathA. b pausantes uno pariter cubile [sic] tenentur / Cð et Sigbertus Epigr. Milredi 811; quiescere ‥ in ~i pacis Reg. Whet. II 408 (cf. (v. dormitatio c)). c [femina] orare ut ‥ [Wulstanus] suum dignaretur ~e W. Malm. Wulfst. 12; conjugium vilē vilescit sponsa, cubile R. Cant. Malch. I 60; Locrinus ‥ voluit ~ia ejus inire ipsamque sibi maritali teda copulare G. Mon. II 2. 2 (of beasts) den, lair. b (fig.) den, haunt, breeding-place. c (of books) resting-place. d recess. 8‥ ~e suum, his den WW; [bestie] ~ia vel nidos suos repetunt Ailr. An. 143. b erumpens grex catulorum de ~i leaenae barbarae Gildas EB 23; domunculae ‥ ad orandum ‥ factae ‥ nunc in comessationum ‥ et ceterarum sunt inlecebrarum ~ia conversae Bede HE IV 23 p. 265; ad ~e tantarum proditionum cor gladium premit Map NC III 3 p. 128. c ut ‥ [libri] quiescant secure, dum in suis ~ibus reconduntur R. Bury Phil. 17. 216. d 795 solius memoriae de vobis suavitas ‥ tribulationes a secretis mentis meae ~ibus depellit Alcuin Ep. 42.

cŭbīle, (10) is, n. (cubo), ¶ 1 couche, lit : Cic. Tusc. 5, 90 || [en part.] lit nuptial : Catul. 61, 183 ; Virg. En. 3, 324 || chambre à coucher, chambre [en gén.] : cubile salutatorium Plin. 15, 38, salle de réception ¶ 2 nid, niche, tanière, gîte des animaux : [rat] Pl. Truc. 869 ; [chiens] Varro R. 2, 9, 12 ; [bêtes sauvages] Cic. Nat. 2, 126 ¶ 3 [fig.] domicile, demeure : Hesperium cubile Solis Hor. O. 4, 15, 16, lʼOccident où le soleil se couche ; avaritiæ non jam vestigia, sed ipsa cubilia Cic. Verr. 2, 2, 190, non plus seulement les traces de lʼavidité, mais son repaire même ¶ 4 [archit.] cavité ou assise [où reposent des pierres, des poutres] : Vitr. Arch. 2, 8, 1 ; Plin. 36, 96.

cubīle, is n (cubo)

1. bed, leger(stede); ➤ alci ~ terra est; ~ humi positum;
2. (v. dieren) nest, leger [bestiarum; canis; avium];
3. (metaf.) zetel, ihb. v.e. kwaad [avaritiae].

cubile , is. n.
床。宅。窩。— avaritiae 慳吝之源。— tignorum 梁栱。— gallinarum 鷄樓。Cubilia ferri 鉄礦。 Usurpare duplex cubile 奸人婦。

Suggest a Translation
See an image

, Cubiculum. Cassianus lib. 4. cap. 12 : Considentes intra Cubilia sua, et operi ac meditationi studium impendentes. S. Hieronym. Epist. 22 : Et quia nocte extra orationes publicas in suo Cubili unusquisque vigilat, etc. Paulinus Nat. 5 : Ergo Dei ductu capit in regione remotaCompluvium, angusto brevia inter tecta Cubili. Berengosius Abbas lib. 3. de Invent. S. Crucis cap. 2 : Sed et Cubile ejus aureis seris instructum et insignitum, nobilitatem in ea (D. Helena) quasi Romanorum testabatur. Vide Cassiod. lib. 6. Epist. 13. Leonem Ost. lib. 3. Chron. Casin. cap. 26. al. 28. Heraldum in Adversariis pag. 64. et Isidor. Origin. lib. 15. cap. 3. sect. 9.

, Lusum dicunt cum duo pene junctis cubitis pilam ferunt. Glossar. vet. ex Cod. reg. 7613. Leg. Cubitalem lusum .... feriunt, ex Isidor. Origin. lib. 18. cap. 69. sect. 2.

cŭbīle, cubilis, n.: covile, tana; ● nido.

cubīle is, n

CVB-, a place of rest, couch, bed: suum: filiae: (Fennis) cubile humus, Ta.: patrium, O.—The marriage bed: viduum, O.: sociare cubilia cum alqo, contract marriage, O.—A nest, lair, hole, kennel; of the vulture, Iu.; of dogs, Ph.; of wild beasts, C.: (alcibus) sunt arbores pro cubilibus, Cs.; of the mole, V.; of bees, V.— Poet.: Solis, H.—Fig.: avaritiae cubilia videre, the very lair: (pecuniae), resting-place.

`/` `s`	Search
`←` `→`	Previous / next dictionary
`1` – `9`	Go to dictionary 1–9
`j` `k`	Next / previous word in the word wheel
`m`	Switch between Logeion and Morpho
`b`	Save or unsave this word
`Shift` `B`	Saved and recent words
`l`	Look up the selected word
`Esc`	Close suggestions or a panel
`?`	This list

Menu

Word wheel

Frieze-Dennison Vergil

Saved

Recent

Keyboard shortcuts