dispensator
dispensator, a steward, attendant, treasurer
Could not find Dispensatorem in Logeion dictionaries.
Dispensatorem masculine accusative singular of dispensator
- a household superintendent, a manager, steward; as manager of the imperial treasury, a cashier, treasurer, διοικητής; usually the most trustworthy slaves, but under the emperors sometimes ingenui (v. Orell. on his Inscr. 4002): ab aere pendendo dispensator, Varr. L. L. 5, § 183 Müll.; Plin. 33, 3, 13, § 43; and Paul. ex Fest. p. 72, 9 Müll.: dispensator litteras scit, Cic. Rep. 5, 3, 5 (cf. Krebs, Antibar. p. 371); so id. Fragm. ap. Non. 193, 10; Juv. 1, 91; Suet. Aug. 67; Mart. 5, 42, 5; Plin. 7, 39, 40, § 129; Inscr. Orell. 790; 895; 2914 sq.; Vulg. Gen. 43, 16 al.
episcopus [Æthericus, ob. 1034 ] ‥ singulis [baronum ] duas residui auri marcas largifluus tribuens ~or, ‥ gratitudinem eorum ‥ sibi federavit
non dissipator prodigus, immo verius ~or fidelis et prudens ‥ bonorum ecclesie
ut presbyteri ‥ reminiscant ‥ quod Dei ‥ ministros [(sic ] et ~ores mysteriorum Christi vocantur
quatinus verbum vite ‥ predicaret ‥ fidelis ac prudens ~or misteriorum Dei
erat egregius ~or divini dogmatis(
~or,dihtnere
de hoc manerio tenet Willelmus ~or jsolin
testes sunt: ‥ Willelmus ~or Thome de Salebi ‥
Willelmus filius Ricardi †disponsatoris
factus fuit comes Wyntonie dominus H. ~or pater
rex adhesit duobus ~oribus Hugoni patri et filio ejusdem nominis(
praecepit ~ori cenobii, E. sacerdoti, ut ‥ omnia que monachi indigent ‥ construeret
de episcopo ~ori precipiente quatinus elemosinas pauperibus via qua regem venturum audierat largius daret
stipendia ‥ trium bursariorum vel ~orum ‥ collegii [Novi, Oxon. ]
dispensator ei fuit obvius ecce repente / regius
[Heardecanutus ] Edricum ~orem ‥ et alios magne dignitatis viros Londoniam misit
Azor ~or regis E. tenuit
teste ‥ Eudone dapifero et Rotberto ~ore
x hidas ‥ quas tenet ‥ Hugo [filius ] Turstini, curie mee ~or
de ~oribus panis‥. de ~oribus lardarii‥. de buteleria: ‥ magister ~or butilerie [debet habere ] sicut magister ~or panis et vini‥; ~ores butilarie qui per vicem serviunt sicut ~ores expense qui per vicem serviunt
Ethelredo ~ori domus regis
per servicium esse ~or regis
Thurstanus Despenser tenet c solidatas terre per serjantiam quod sit ~or domus regis
Clemens ‥ secundus Romanae ecclesiae ~or
omnia regna hujus labentis vite regnorumque ~ores ‥ ceciderunt
contigit unum ex prebendis ecclesie Lincoln’, decessu canonici qui eam possederat vacantem, novum expectare ~orem
omnipotens factor atque monarchus ~or
optimi ~oris providentia
magister Roderam ‥, episcopus Roffensis et ~or privati sigilli domini regis
si dispensatio fuerit illegitima propter ordinem juris omissum ‥, tunc ipse ~or non poterit hoc revocare
- 1. beheerder (v.e. huis[houden]); schatmeester;
- 2. verschaffer, bedienaar [bonorum; verbi].
管庫房。監督。— belli 督糧道。Rationes a dispensatore accipere 問監督交帳。
Suggest a Translation
See an image
Dispensator pecuniæ publicæ Carthaginensis
Civitatis. Epitaphium Ambrosii Primicerii Notariorum sub Pipino Rege, Romæ :
In creditam sibi rem fidelissimus Dispensator . Denique JC.
Quia
Tantalus erat in rei familiaris custodia, bonus Dispensator et prudens et fidelis, quod
rarissime in Dispensatoribus invenitur. Sed proprieOeconomus, Majordomus, nostris
Post Regem (Aragonum) Dispensator domus Regiæ, qui dicitur Major
domus. Leges Alfonsinæ, seu Partidæ, part. 2. tit. 9. lege 13 :
Despenseros son otros officiales, que han de comprar las cosas, que son menester
para gobierno del Rey, e por esso les llaman assi porque ellos despienden los dineros de
que las compran. Leonius Presbyter in Historia sacra MS. de Josepho :
... Ut Benjamin una
Videt adesse Joseph, Dispensatore vocato,
Intra tecta viros recipi, festasque parari
Præcipiens epulas, etc.
Dispensatoresinter officia domus Augustæ non semel memorant veteres Inscriptiones apud Gruterum pag. 595. et 597. Ita apud Hincmarum de Ordine Palatii cap. 17. recensentur inter Ministeriales Palatii Francici. In veteri Charta, descripta in Historia Prioratus S. Martini de Campis pag. 479. refertur
Azo RegisFrancorum
Dispensator. Vide Hugonem de Cleeriis de Majoratu Franciæ.
Dispensatoresnon semel occurrunt. Apud Rogerum Hovedenum 1. part. et Florentium Wigorniensem,
Edricus Dispensator Haroldi Regis Angliæ, et
Stir Majordomus, dicuntur : ut in Monastico Anglicano tom. 1. pag. 132. 627. 657.
Robertus Regis Angliæ, et Osmundus
Dispensator Comitis de Warenna. Apud Matthæum Paris, Galfridi Dispensatoris, Militis egregii, et Regis Angliæ specialis Consiliarii mors indicatur sub ann. 1251. Notissima præterea in eo regno nobilissima
Dispensatorum, seu
des Despensiersfamilia, quæ ab hocce munere nomen
Dispensatoresappellabant nostri ; non vero quod nepotes seu effussi essent, uti censuit Petr. Faber lib. 3. Semest. cap. 19 : pag. 294. MS. :
Au Mangier sert Dan Hue de Belin,
Despensiers fu li Bourgoins Auberis,
Girart del Liege, et l'Alemant Orris,
Eschançon fu Geuffrois li Angevins.
MS :
Lors en apelle li fel ses Despensiers,
Dedans la charte li portent à manger.
Octavianus
Varlez de chambre, escuiers, officiers,
Portebuffez, eschançons, Despensiers.
Vide Fragmentum Petronii pag. 6. Rainaldum Vezel. in Vita S. Hugonis Abb.
Cluniac. n. 30. etc.Rogerius dispensatorsubscribit Chartam ann. 1151. Vide Comment. Acad. Inscript. tom. 9. ubi de Inscript. Lingon.
Charisius quidam nomine presbyter et
Dispensator sanctæ ecclesiæ Philadelphiæ civitatis. Vide Oeconomus et Victor. ep. serv. serv. Dei, dilectis in Christo filiis,
abbati Erphoni sancti Petri Navillarensis et Philippo Dispensatori ecclesiæ S.
Adelphi.... Dispensator vero prebendarum amministrationem ab abbate suscipiet et
fidelitatem ei faciet .... licebit abbati, illo deposito alium de jure constituere
Dispensatorem . Obedientiam autem pro susceptis beneficiis prebendarum tam ipse
Dispensator quam reliqui fratres abbati devote promittere debent et humiliter exhibere.
Post obitum vero abbatis a successore ipsius Dispensationem ipsam Dispensator repetet,
et in ejus erit arbitrio concedere vel non concedere.- dispenso, a steward, attendant, treasurer, C.: dispensatore Armigero, Iu.
DISPENSA´TORa steward in the urbana familia, who had the charge of the accounts and made the payments. (Cic. Att. 11.1; Cic. ap. Non. p. 193; Fest. p. 72, M.; Juven. 1.91, 7.219-Z2; Mart. 5.42; Macrob. Sat. 2.4, 31; Suet. Aug. 67, Galb. 12, Vesp. 22.) The dispensator was usually, perhaps always, a slave; though under the empire, Orelli maintains, he was sometimes ingenuus (Orelli, Inscr. 4002). If there was a procurator in the house, the dispensator was under him, and acted simply as cashier. Thus we read in Petronius (30) that the procurator rationes accipiebat, while the dispensator paid out the golden money in the atrium. If there was a dispensator on the country estate, he was nearly the same as the villicus (Dig. 50, 16, 166). The imperial procuratores discharged important duties not only at the court, but in Rome and the provinces (cf. Plin. Nat.7.129). How valuable was the appointment may be seen from the fact that Otho extorted a million of sesterces from a slave whom he had recommended to Galba for the office of dispensator (Suet. Oth. 5). A slave of Claudius, who was dispensator in Nearer Spain, had a silver dish 500 pounds in weight, and many of his companions had similar dishes, but of less weight (Plin. Nat.33.145; Tertull. de Pall. 5). In a columbarium on the Appian way is an inscription respecting an imperial dispensator in Gallia Lugdunensis, erected by sixteen of his slaves (vicarii), who had accompanied him to Rome, where he died (Orelli-Henzen, Inscr. 6651). (Becker-Göll, Gallus, 2. p. 136; Friedländer, Sittengesch. Roms, 1. p. 97 ; Marquardt, Privatl. d. Römer, p. 152.)
[W.S]A steward in the Roman city household, who had the charge of the accounts and made the payments (Cic. Att. xi. 1; Juv.i. 91; Mart.v. 42). The dispensator was usually, perhaps always, a slave. If there was a procurator in the house, the dispensator was under him and acted simply as cashier. Thus we read in Petronius (30) that the procurator received the rents, while the dispensator paid out the money in the atrium. If there was a dispensator on the country estate, he was nearly the same as the villicus (Dig. 1. 16, 166). The imperial procuratores discharged important duties, not only at the court but in Rome and the provinces (Plin. H. N. vii. 129). How valuable was the appointment may be seen from the fact that Otho extorted a million sesterces from a slave whom he had recommended to Galba for the office of dispensator (Oth. 5).