tantum

tantum, adv., v. tantus fin.

tantum, Adv., so viel, nur, s. tantusno. II u. III.

tantum [CL] 1 such (a) quantity, such (an) amount, so or as much (also w. partitive gen. or de); b (correlative w. quantum); c (w. other compar. conj.); d (w. rel. pron); e (w. consec. cl.). f such and such amount. g (alterum ~um) as much again. luna cujuslibet aetatis post ~um temporis ad eundem redeat anni solaris diem Bede TR 44; per triennii spatium, quia ~um temporis se ad hoc Giraldus adhibuisse testatur Gir. Invect. IV 10; incipit suum cyclum a dxxxij anno post incarnationem ‥ et quod ~um fuit, Beda docet Bacon Maj. I 203; 1289 retinendo de hiis que debebuntur ‥ Gastoni ‥ illud plus solutum, et exonerando ‥ Raymundum in ~um de debito in quo nobis tenetur RGasc II 373a.  b ~um gaudii ac suavitatis tum ‥ conversio, quantum nunc meroris ac luctus ministravit ‥ reversio Gildas EB 34; ~um profectus spiritalis ‥ quantum numquam antea potuere ceperunt Bede HE V 8 p. 295; c1086 ad ~um bestiarum quantum ibi plus habere potuit Cart. York 2; ~um prati quantum pertinet ad x acras terre DB I 2va; ~um habent in longitudine quantum latera quatuor quadranguli extensa Bacon Maj. I 155.  c hoc manerium recepit ~um valens ut modo DB II 72; c1311 pro relevio dabitur ~um sicut datur de redditu de tenementis per annum Cust. Battle 162.  d ~um cum gratulatione in spe bibamus, quod habemus Alcuin WillP 31; tenet Willelmus ‥ ~um quod valet vij l. DB I 5ra; est in foresta regis ‥ ~um terre que TRE reddebat vj sextaria mellis DB I 179vb; ~um pasture que valet x d. VCH Essex I 461.  e ~um turpitudinis ingessit ut is ‥ eterna patris maledictione mulctetur Ailr. Spec. Car. I 26. 529A; ~um potest addi ad d ut aggregatum sit equale potentie que est b Bacon Maj. I 147; lumen stellarum ‥ habet ~um fortitudinis, quod non recipit occultationem in ere Ib. II 100.  f si hoc factum non erit tunc nomine pene ~um dare spondes? Bracton f. 100.  g deprehensos quinquagies sextertium ‥ pactus dimisit. anne dubites, si alterum ~um daretur, jugulum quoque suum ‥ illis fuisse prebiturum? J. Sal. Pol. 774D. 2 (~i) of such value. ~i apud eum habitus est ut ipsum ‥ residere preciperet Bede HE V 19 p. 328; suas preces ‥ nolit ‥ tanti pendere ut pondus impendens possint suspendere Anselm (Ep. 29) III 137; nequaquam ~i existimavi ut illud suo nomine dignarer Ib. (Ep. 72) III 193; celsitudo vestra tanti pendat opuscula nostra ut ea petere ‥ dignetur Ib. (Ep. 109) III 241; quia parvi estimaret benefitium cujus amplitudinem ipsi tantipendent [sic] W. Malm. GP I 49. 20; 1168 ~i fecerit barbam ut crediderit de se quod de Sansone legitur J. Sal. Ep. 235 (276); quid es tu, o homo, quia tanti estimatus ‥ es? J. Ford Serm. 13. 7. 3 (~o) by so much: a (w. compar.); b (w. ante, post, or sim.). c (de ~o) by so much, so much (also w. consec. cl. or correl.). a quanto studiosius ‥ quaerebam, ~o minus inveniebam Bede HE II 13 p. 112; a785 ~o libentius ~oque promptius consensus prebendus est quanto et illis ‥ impertitur Ch. Roff. 15; aptitudinem ‥ ~o majorem quanto purioris substantie sunt Ad. Scot QEC 852C; quo longius illa recedit, ~o proprius ‥ hec accedit Gir. GE II 23 p. 279; res quanto sint nobiliores ‥ tanto incompletiorem faciunt speciem Bacon MS 10.  b reliquerunt multa quae ~o post eruenda ac prodenda remanerent Bede Pleg. 13; occulta vox ‥ personabat, quod ~o ante in Psalmorum litteris prophetatum est Alcuin Exeg. 973A; hujusmodi regum multos in universa terra populos videmus ‥ sicut tanto ante predictum est J. Ford Serm. 55. 3.  c c1380 exoro ‥ quod de ~o vos meis precibus velit vestra bonitas inclinare ut lectum meum ‥ precipere voluerit ordinari FormOx 327; cura parvipensa de quanto pinguius, de tanto accepcius Wycl. Sim. 23; c1383 et per consequens papa ‥ esset tunc de ~o conformis capiti ecclesie triumphantis (Wycl.) Speculum III 251. 4 (in ~um, also intantum) to such a degree or extent; b (correl. w. in quantum); c (w. quod or ut); d (w. consec. cl.). quare debes ipsum intantum diligere? G. Roman. 325.  b in quantum ‥ semen gratiae Dei ‥ manet in justis, in ~um peccare non possunt Bede Cant. 1137B; in quantum illud quisque negligit, in ~um de actibus suis non letari sed penitere eligit Anselm (Ep. 17) III 122.  c regi et optimatibus honorabilis effectus est, in ~um ut et ‥ possessiunculas ‥ contulerunt Alcuin WillP 1; inter istos [sc. fratres] fuit et est discordia ab initio, intantum quod qui est amicus unius, est inimicus alterius G. Roman. 279; 1409 est una latrina ‥ nociva valde in tantum quod ‥ vix potest aliquis in choro exprecari propter fetoris abhominationem (Vis.) Fabr. York 247.  d in ~um erat timori Domini subditus, in ~um novissimorum suorum ‥ memor ut ‥ continuo misericordiam Domini invocaret Bede HE IV 3 p. 210; in ~um multitudo propagabitur eorum ut nullo modo intra terre concludi valeant ambitum Petrus Dial. 57. 5 (acc. sg. as adv.) to such an extent or degree, so much, for so much (time, distance, etc.); b (correl. w. quantum); c (w. other compar. conj.); d (w. consec. cl.). quid tantum praesumis? quid de te sentis? quid esse te credis? Alcuin Exeg. 931C; vix poterat sufferre illum dolorem, maxime quia Dominus ~um tardabat Ailr. Serm. 1. 24. 214A; ~um de equitate curie vestre confidebam Gir. Symb. I 22 p. 264; nec mirum si Aristoteles non ~um vixit, nec Plato Bacon Maj. II 213.  b quantum recedit juste districtus a nobis ~um obscuramur, quantum redit propitius ~um illustramur Bede Cant. 1136A; nihil me ~um maestificat quantum eorumdem adversitas et fortitudo Anselm (Ep. 96) III 222; si ~um anhelassem ad cathedram illam quantum partes adverse confingunt Gir. Invect. I 13; contingit quod ~um ultra appareat res quantum ipsa distat a speculo aliquando Bacon Persp. III 1. 2.  c nusquam dominatur Mercurius ~um sicut in Virgine Bacon Maj. I 261; nullus regum Britonum ‥ ~um subjugavit Hibernienses sicut et ipse fecit Eul. Hist. I 418.  d ~um inter se calculatores dissident ut uno ‥ die hic quartam decimam, ille quintam decimam ‥ asseverent lunam esse putandam Bede TR 11; homo ‥ quem ~um diligo ut nesciam quem plus diligam Anselm (Ep. 174) IV 56; c1170 et ~um faciatis ut inde amplius clamium non audiam Ch. Chester 166; c1218 ~um faciatis ne ad terras et tenementa vestra nos capere debeamus Pat 148; 1220 ~um fecit quod idem Thomas una cum exploratore illo fecerunt Willelmum ‥ ire apud Tyrington post prandium SelPlCrown 129; ~um erant desiccata quod quam cito ardere inceperunt G. Roman. 303. 6 (w. weaker compar. force, correl. w. quantum) as much (as), as well (as); b (w. neg.) not so much ‥ as (rather). unusquisque ~um de singulis aliis quantum de se glorietur Anselm (Ep. 211) IV 108.  b honor in scripturis non ~um in salutationibus ‥ quantum in elemosina ‥ sentitur Bede Mark 199D; sed non ~um debemus inherere improprietati verborum veritatem tegenti quantum inhiare proprietati veritatis sub multimodo genere locutionum latenti Anselm (Casus Diab. 1) I 235; prima non ~um oratio quantum meditatio dicenda est Ib. (Ep. 10) III 113; de qua re non ~um debes credere tibi quantum abbati tuo Ib. (Ep. 188) IV 74. 7 only, just. b (non ~um ‥ sed (etiam) or sim.) not only ‥ but also. ea ~um que victui necessaria videbantur ‥ accipiendo Bede HE I 26 p. 47; cui ergo nocuisti? ~um tibi Pull. Sent. 745C; de homine qui unum filium ~um habuit Latin Stories 17; non permisit ‥ imperator Judeos ibidem habitare sed ~um Cristianos Itin. Mand. 58.  b manu forti ‥ non tantum ad consentiendum veris sed etiam ad resistendum falsis dogmatibus apta Bede Sam. 648B; c800 non tantum mihi ‥ gaudium facies ineffabile, sed etiam juxta evangelicam parabolam Alcuin Ep. 295; profugos non tantum reducit verum morte sua redimit Pull. Sent. 745A. 8 (~um modo, also ~ummodo) only, merely. b (indicating an exception or restriction to something just stated) only, but. per nares halitu ~ummodo vivere testantur Lib. Monstr. I 21; 1214 ~ummodo ipse habuit quandam hachiam in manu sua et fuit extra domum SelPlCrown 74; dicuntur artes liberales ‥ quia ~ummodo liberi et nobiles solent eas adiscere Bacon XV 194; 1382 discordes tantomodo fratres adunavit (Contra Religiosos 88) Mon. Francisc. I 598.  b in qua ‥ omnium sunt corpora tumulata praeter duorum ~ummodo Bede HE II 3 p. 86; 796 omnis bonitas ‥ ad benefaciendum sufficit nisi unum ~ummodo propter tempora periculosa hujus seculi, quod ‥ Alcuin Ep. 111; s1138 fama ‥ volitabat quod comes Gloucestre ‥ in proximo partes sororis foret adjuturus, rege ~um modo ante diffidiato W. Malm. HN 467; c1200 reddendo inde ‥ iiij s. et vj d., unde prius reddidit nisi tres solidos ~ummodo Ch. Westm. 346.

1 tantum, (6) n. de tantus pris adv^t , ¶ 1 a) [abs^t ] m. à m., relativement à cette grandeur, à cette quantité ; autant, à ce point : ne miremini, qua ratione hic tantum apud istum libertus potuerit Cic. Verr. 2, 2, 134, pour que vous ne vous demandiez pas avec étonnement pour quelles raisons cet affranchi a eu autant de pouvoir auprès de cet homme ; tantum temporibus illis jusjurandum valebat Cic. Off. 3, 112, telle était en ce temps-là la puissance du serment, [v. tantus § 1 vers la fin] ; b) [corrél. de quantum ] tantum... quantum Cic. Off. 1, 11, autant... que, dans la mesure où : tantum, quantum sensu movetur (belua)... se accommodat Cic. Off. 1, 11, dans la mesure où (la bête) est menée par les sens, elle se porte vers... ; tantum movet, quantum intellegit Cic. Tusc. 2, 44, il conseille dans la mesure où il entend (ses préceptes valent ses idées), cf. 1, 29 || [au lieu de tam avec des adj.] Virg. G. 4, 101 ; Hor. S. 2, 5, 80 || [avec ut conséc] : id tantum abest ab officio, ut Cic. Off. 1, 43, cette conduite est tellement éloignée du devoir que ; [qqf.] = si peu, que : Cæs. C. 3, 55, 1 ¶ 2 seulement : nomen tantum virtutis usurpare Cic. Par. 17, employer seulement le mot de vertu, cf. Br. 171, etc.; non tantum... sed, sed etiam, etc., non seulement, mais encore || tantum non Liv. 5, 7, 2, presque, cf. Liv. 25, 15, 1 ; 34, 40, 5 ; 37, 29, 9 [mais tantum non cunctandum esse Liv. 35, 18, 8 = seulement il ne fallait pas de temporisation] || tantum quod = [ou bien] juste, précisément (temporel) : Cic. Fam. 7, 23, 1 ; Att. 15, 13, 7 ; Suet. Aug. 98 ; Nero 6 ; [ou bien] avec cette réserve que, seulement : Cic. Verr. 2, 1, 116, [mais tantum quod exstaret aqua quærentibus Liv. 22, 2, 9 = cherchant seulement qqch. qui dépassât le niveau de lʼeau ; tantum quod Liv. 33, 4, 6 = seulement par le fait que] || tantum ut = modo ut : décad.

2 tantum, (7) n. pris subst^t , cette grandeur, cette quantité, autant, tant : a) tantum debuit Pl. Bacch. 272, cʼest la somme quʼil devait ; tantum licentiæ dabat gloria Cic. CM 44, voilà le degré de liberté que conférait la gloire, cf. Pl. Pœn. 918 ; Cic. Verr. 2, 2, 141 ; ut adeas, tantum dabis Cic. Verr. 2, 5, 118, pour être admis à lʼintérieur, tu donneras tant || cum tantum belli in manibus esset Liv. 4, 57, 1, ayant une si grande guerre sur les bras, cf. Liv. 34, 27, 1 || tantumst Ter. Eun. 996, cʼest tout ; tamtumne est ? Ter. Hec. 813, est-ce tout ? cf. Ter. Phorm. 683 ; Pl. Merc. 279 ; Cas. 87 ; b) tantum quam Ter. Hec. 417, autant que ; c) tantum... quantum, autant... que ; non tantum ingenioso homini et ei, qui..., opus esse arbitror temporis, quantum... Cic. de Or. 3, 86 ; lʼhomme de talent et celui qui... nʼont pas besoin, à mon avis, dʼautant de temps que... ; tantum nautarum quantum... Cic. Verr. 2, 5, 102, la quantité de matelots que... : tantum verborum est, quantum necesse est Cic. de Or. 2, 326, il y a la quantité de mots nécessaire ; Antonio tantum tribuo, quantum supra dixi Cic. Br. 143, jʼattribue à Antoine tout ce que jʼai dit plus haut ; sexies tantum, quam quantum satum est Cic. Verr. 2, 3, 102, six fois autant que la quantité semée, six fois plus que... || tantum quantum cela seulement (en quantité) que, seulement autant que : Cic. de Or. 1, 14 ; 252 ; 3, 85, etc. || alterum tantum Pl. Epid. 519, le double ; d) [avec rel. conséc.] : tantum complectitur, quod satis sit..., loci Cic. Leg. 2, 6, il embrasse tout juste assez dʼespace pour suffire à..., cf. Cic. Tusc. 5, 91 ; Verr. 2, 3, 102 ; Cato Agr. 156, 3 ; [avec unde = ex quo ] Cic. Agr. 2, 1 ; e) [avec ut conséc.] tantum animi, ut Cic. Font. 26, assez de courage pour ; tantum momenti ut Liv. 4, 58, 3, une telle importance que || [expression] tantum abest ut... ut, v. absum || [avec sens restreint] : tantum cibi et potionis adhibendum, ut Cic. CM 36, il faut prendre juste assez de nourriture et de boisson pour ; præsidii tantum est, ut Cæs. G. 6, 35, 9, la garnison est si faible que, cf. Cæs. C. 3, 2, 2 ; f) in tantum Virg. En. 6, 876, à un si haut degré, cf. Liv. 22, 27, 4 ; in tantum... in quantum Sen. Ben. 2, 23, 1 ; Vell. 2, 43, 4, dans la mesure où ; in tantum, ut Sen. Nat. 3, 24, à tel point que.

tantum . adv.
甚。大。只。— non 差不多。少些。— quod appulerat 船一到。舟前至。— quantum me amas 汝盡愛我之心。

Suggest a Translation
See an image

tantum (1) adv.

• tantus, so much, so greatly, to such a degree, so far, so long, so: id tantum abest ab officio, ut, etc., so far: rex tantum auctoritate eius motus est, ut, etc., N.: tantumque ibi moratus, dum, etc., so long, L.: ne miremini, quā ratione hic tantum apud istum libertus potuerit.—With an adj.,so: nec tantum dulcia, quantum Et liquida, V.: iuventus Non tantum Veneris quantum studiosa culinae, H.—Only so much, so little, only, alone, merely, but: tantum monet, quantum intellegit, only so much: tantum in latitudinem patebat, quantum, etc., Cs.: notus mihi nomine tantum, H.: excepit unum tantum: unum flumen tantum intererat, Cs.: unum defuisse tantum superbiae, L.—With non, only not, very nearly, almost, all but: cum vineae tantum non iam iniunctae moenibus essent, L.; cf. tantum non cunctandum nec cessandum esse, only there must be no delay(where nonbelongs not to tantumbut to the verb), L.: dictator bello ita gesto, ut tantum non defuisse fortunae videretur, L.—With quod, only, just, but just, a little before, hardly, scarcely: tantum quod ex Arpinati veneram, cum mihi a te litterae redditae sunt; cf. tantum quod extaret aquā (wherequodbelongs not to tantum, but to the verb), L.—Just, only now(poet.): Serta tantum capiti delapsa, V.—In the phrase, tantum quod non, only that not, nothing is wanting but: tantum quod hominem non nominat.

tantum modo or tantum-modo (2) adv.,

• only, merely: ut tantum modo per stirpīs alantur suas: pedites tantummodo umeris ac summo pectore exstare (ut possent), Cs.: velis tantummodo, you have only to wish it, H.: Scipionem misit non ad tuendos tantummodo socios, sed etiam, etc., L.