aldius
Si Aldius cujuscunque in casa alterius nesciente domino suo
fugerit, cum inventus fuerit, sic debet dare homo ipse, qui eum habuerit, operas,
quomodo de servo.
Petre te appellat Martinus quod tu habuisti
Donatum suum aldium super 9. noctes in casa sua se nesciente, et perdidit tantas
operas, quæ valuerunt sol. 20.Aldiiin Italia, qua
Fiscalini, et
Litiin Francia. Eadem Lex Longobard. lib. 3. tit. 20.
De Aldionibus publicis ad jus publicum pertinentibus. Aldiones vel Aldianæ ad
jus publicum pertinentes ea lege vivant in Italia in servitutem dominorum suorum,
etc.Aldiones vel Aldiæ ea lege vivant in Italia,
qua Fiscalini vel Liti vivunt in Francia. Patronos habebant perinde ac liberti,
ut est in lib. 2. tit. 35. § 3. tit. 44. § 1. 4. De aldionibus qui de personis suis Aldiones
sunt ; Lothar. I. c. 82, quam legem Muratorius etiam de aldionibus
intelligit.Halten, Servare, abjecta aspiratione, deducendum putat. Contra Carolo de Aquino in Lex. milit. vox est Latina, non Germanica, quasi
Altusvel
Alitus, a verbo Alo ; quoniam victualia et annonam, inquit, cum stipendio non e publico, sed a suis privatim heris accipiebant. Quod de hujus hominum generis origine tantum et prima institutione intelligendum esse scribit.
Aldiisive
Aldionestam masculi qnam feminæ, inq. Muratorius, tom. 1. part. 2. pag. 71. distinguebantur a proprie appellatis servis. Ad quasdam operas, rurales præsertim præstandas se obligabant, at minime ab arbitrio pleno dominorum pendebant, quippe ab iis jam aliqua libertatis specie donati. Hinc
Dominiquidem sed sæpius
Patronidicebantur, qui eos in suo jure habebant.
Aldia servo nubens, ait lex
libertatem suam amittit. Ergo
Aldioneslibertate donati erant, sed non omnimoda ; adhuc enim dominis suis obsequia aliquod debebant, et tributum quoddam præstabant. Fuerunt etiam Aldionibus ancillæ, quæ indicio sunt, eos a servorum conditione abfuisse ; attamen quia nondum a jure sive patronatu antiqui domini soluti erant, si quis homo liber Aldiam sibi jungere cupiebat, ei prius libertatem aut dare aut impetrare cogebatur. Hæc scriptor clarissimus in illum ex legibus Luithprandi
Si quis Aldiam alienam aut suam ad uxorem tollere
voluerit, etc.Aldiorumconditionem ad examen revocat Muratorius tom. 1. Antiq. Ital. med. ævi col. 864. ubi tandem in hanc sententiam descendit, ut
Si Aldia aut libera in casa aliena ad
maritum intraverit, et servum ad maritum tulerit, libertatem suam amittat ; non
tamen prorsus liberti, quia adhuc juri patronorum suorum erant obnoxii. Quanquam vero hæc
probabilia, imo argumentis fulta videantur, nihilominus cum Cangio censendum existimo
Aldiosex genere servorum fuisse atque inter servos esse annumerandos ; vel ut rem apertius dicam, extitisse opinor
Aldiosservis adscriptos, simulque
Aldiosfuisse a servis omnino distinctos, qui
Aldii liberiappellabantur. Duplicis hujusmodi
Aldiorumclassis mentio fit in Charta ann. 872. ex Cod. S. Germani Prat.
Cum mansis, castriciis et
mancipiis servis, pro servis Aldiis, pro Aldiis liberis, pro liberis omnia et in omnibus
rebus exquisitis, totum atque integrum donamus atque concedimus, et secundum legem
nostram saligam firmamus per festucam. Ubi notandum est Aldiosetiam
liberosab iis distingui, qui nude
liberidicuntur.
servis proservis, aldiis
proaldiis, liberis proliberis, etc. Chartam integram rectius ad annum 867
relatam videas apud Murator. in Antiqu. Ital. vol. 5. pag. 513. Vide etiam Proservi.Aldiosa vassallis diversos esse disputat Illustr. Fontaninus
Ragionamento delle Masnade, etc. pag. 45.Aldius, in Lege Longobard. lib. 1. tit. 15. § 2. lib. 2. tit. 12. § 2. 3. 7. 9. tit. 40. § 1. lib. 3. tit. 20.
Aldia, id est, quæ de libera matre nata est, lib. 1. tit. 30. § 5.
Cum servis
et ancillis Aldionibus et Aldianis utriusque sexus.Tam Aldiaricios
quam et servulos, etc.Aldii. Lex Longobard. lib. 3. tit. 20 :
Aldiones vel
Aldiæ ea lege vivant in Italia, in servitute dominorum suorum, qua Fiscalini vel Liti
vivunt in Francia. Lib. 2. tit. 12. § 7 : Si Aldius cujuscumque Aldiam
alterius tulerit ad uxorem, et filios ex ea procreaverit, et mundium ex ea non fecerit,
sint filii ejus Aldiones, cujus et mater fuit. Tit. 44. § 1. De Aldionibus, quæ de personis suis Aldiones sunt, etc. Adde lib. 1. tit. 25. § 82. 83. tit. 32. § 5. lib. 2. tit. 11. § 4. tit. 12. § 9. tit. 25. § 8. 14. tit. 29. tit. 32. tit. 44.
De illorum substantiis cum servis et ancillis et
Aldionibus. Cap. 18 : Si contentio fuerit de rebus aut servis, aut
ancillis, seu Aldionibus eorum.Non est nostra voluntas, ut homines Placentini per eorum præceptum de curte
Palatii nostri Illaldiones recipiant. Ubi particulam il, quidam censent eandem esse, quæ apud Italos obtinet, pro
ille, vel
hic, seu nostro
le.
Non
est nostra voluntas ut... Aldiones (non Illaldiones)
recipiant. Ex edit. Goldasti, hæc addit ad rem nostram : Baluzius pag. 539.
illos Aldiones. Rectius in cod. Esten.
ullos Aldiones. Du Cangius in Gloss. Lat. ad vocem
Aldioadtexit hanc alteram
Illaldiones, quam in rem affert quamdam, ut ille ait, Constitutionem Caroli M. ab Amerbachio editam, his verbis :
Non est nostra, etc. Deceptus est vir Cl. ab Amerbachio. Nihil lex illa
est, quam quæ jamdudum edita fuerat, et quam nos iterum evulgamus. Ibique scribendum
ullos Aldiones, aut
illos Aldiones. In Codice Cathedr. Mutin. tribuitur Carolo M. et
illius Aldiones, pro
Illaldioneslegitur. Porro animadvertendum præcedere huic legi alteram, quæ inter Longobardicas non legitur, nempe :
De rebus
quæ Hildegardæ Reginæ traditæ fuerunt, volumus ut fiant descriptæ breves, et ipsi breves
ad nos fiant adducti. Quum ergo subsequatur illius Aldiones, Hildegardis Reginæ Aldiones significari videntur. Hæc quidem fusius ex Muratorio, at nihil de Viri Cl. ratiociniis detractum voluimus.
Ducibus, Comitibus, Castaldiis, Vicariis, Centennariis,
Aldionariis, vel reliquis fidelibus nostris. Ubi videntur longe potiorisAldiiet
Aldiones.
Aldiorumet
Aldionumhabitacula, quæ cum ipsis possessionibus vænibant. Charta Ludovici et Lotharii Impp. in Chronico Farfensi pag. 658 :
Monasteriolum supradictum cum.... cellulis, territoriis, ædificiis, familiis
juste pertinentibus, casis, massaritiis
Amassariciis
Aldiariciis, bovillicariis, vaccariciis, alpibus, etc. Alia in Bullario Casinensi tom. 2. pag. 4 :
Omnia in integrum una cum casa Aldiaricia* singula casalata ad
ipsa curte pertinente. Alia Desiderii Regis pag. 12 : Curtes cum
massaricias et bovolcaricias et Aldiaricias, casis cum montibus et alpibus, lacoras et
piscationes, etc. Ibidem pag. 17 : Aldiariciæ et Aldiales casæ, etc.
Cum casis, terris, casalibus, colonitiis,
Aldiariciis, salectis, pratis, etc.Aldiones. In Investura de Monaetiano Precariæ, ex Chartular. Casauriensi pag. 123 :
Vel per singula loca vel vocabula de rebus Justonis inventa
fuerint, mobilibus et immobilibus, cartulatis atque Alditionibus, servis et ancillis,
omnia et in omnibus, ut diximus, quidquid ipso die a viro Justone a præsenti die in dote
acceperat in die votorum.Aldiorumconditio. Placit. ann. 901. apud Murator. tom. 1. Antiq. Ital. med. ævi col. 719 :
Interrogatus est ipse Adelgisus advocatus, si haberet amplius
homines per inquisitionem, aut testem, aut ullam firmitatem, per quam ipsorum Ursoni,
Boniperti, Hildefredi, etc. de suorum libertate inobviare, aut eos in servicium et
Aldiaricia curtis Palatiolo replicare possit.Vindo et trado... meam portionem de jam
dicta ecclesia S. Genesii,.... et rebus vero ipsis ; tam domnicatis quam et massariciis
seu Aldionaricis.