arbor
arbor, a tree
BWL
you must plant no tree before the sacred vine
Frieze-Dennison Vergil
Could not find arborem in Logeion dictionaries.
arborem feminine accusative singular of arbor
- I A tree.
- A In gen.: arbores serere, to plant, Caecil. Stat. ap. Cic. Tusc. 1, 14, 31; Cic. Sen. 17, 59: poni, Verg. G. 2, 278: arbos se sustulit, id. ib. 2, 57: arbores putare, Cato R. R. 32, 1: arbores frondescere, Enn. ap. Cic. Tusc. 1, 28, 69: arboribus frondes redeunt, Ov. F. 3, 237: arbos silvestris, Verg. E. 3, 70: ramosa, Lucr. 5, 1096: umbrosa, Verg. G. 2, 66; so Ov. P. 4, 5, 41: ingens, Verg. G. 2, 81: alta, Ov. M. 15, 404: summa, Verg. G. 4, 557; so Ov. M. 12, 15: patula, id. ib. 1, 106: fertilis, Verg. G. 4, 142: in quibus (arboribus) non truncus, non rami, non folia sunt, Cic. de Or. 3, 46, 178: sub ramis arboris altae, Lucr. 2, 30, and Verg. A. 7, 108: arborum rami, Vulg. Sap. 17, 17: arbor nuda sine frondibus, Ov. M. 13, 690; Vulg. Marc. 11, 8: arborum cortices, Vulg. Job 30, 4: arbores ab radicibus subruere, Caes. B. G. 6, 27; Plin. 16, 31, 56, § 130; Vulg. Matt. 3, 10: quarum (arborum) baca, Cic. Tusc. 1, 14, 31: jacent sua quāque sub arbore poma, Verg. E. 7, 54; Vulg. Lev. 26, 20: fructus arborum, Quint. 8, 5, 26; Vulg. Sap. 10, 7.—
- B Spec. with gen. of species: alni, the alder-tree, Varr. R. R. 1, 7, 7: fici, the fig-tree, Cic. Fl. 17, 41; Vulg. Matt. 21, 19: arbores ficorum, Col. 11, 2, 59: arbor ficus (nom.), Vulg. Jud. 9, 10: abietis arbores, fir trees, Liv. 24, 3: arbor palmae, the palm-tree, Suet. Aug. 94: cupressūs, the cypress, id. Vesp. 5: arbor sycomorus, a sycamore, Vulg. Luc. 19, 4; so, arbor morus, ib. ib. 17, 6: arbores olivarum, olive trees, ib. Exod. 27, 20.—Poet.: Jovis, the oak-tree, Ov. M. 1, 106: Phoebi, the laurel-tree, id. F. 3, 139 (cf. id. ib. 6, 91: Apollinea laurus): Palladis, the olive-tree, id. A. A. 2, 518: arbor Herculea, the poplar, Verg. G. 2, 66 (cf.: Arborum genera numinibus suis dicata perpetuo servantur, ut Jovi aesculus, Apollini laurus, Minervae olea, Veneri myrtus, Herculi populus, Plin. 12, 1, 2, § 3; Phaedr. 3, 17) al.—
- II Meton.
- A Things made of wood (cf.: Mille sunt usus earum (arborum), sine quīs vita degi non possit. Arbore sulcamus, maria terrasque admovemus; arbore exaedificamus tecta; arborea et simulacra numinum fuere etc., Plin. 12, 1, 2, § 5).
- 1 A mast.
- α With mali: adversique infigitur arbore mali, Verg. A. 5, 504.—
- β Without mali, Luc. 9, 332; Sil. 3, 129; Paul. Sent. 1. 2, t. 3.—
- 2 The lever or bar of a press, press-beam, Cato R. R. 18, 4; 18, 12; Plin. 18, 31, 74, § 317.—
- 3 An oar: centenāque arbore fluctum Verberat adsurgens, Verg. A. 10, 207.—
- 4 A ship: Phrixeam petiit Pelias arbor ovem, the ship Argo, Ov. H. 12, 8.—
- 5 The shaft of a javelin, a javelin, Stat. Th. 12, 769.—
- 6 Euphemist.: arbor infelix, a gallows, gibbet: caput obnubito, arbori infelici suspendito, Cic. Rab. Perd. 4 fin.; Liv. 1, 26, 7; cf. Plin. 16, 26, 45, § 108 (Niebuhr, Röm. Gesch. I. § 365, compares the words of the Fries. law: am argen vordern Baum henken; cf. in Engl. to hang on the accursed tree).—
- B The fabulous polypus, which was fancied to have arms like the branches of a tree: In Gaditano Oceano arbor in tantum vastis dispansa armis, ut fretum numquam intrāsse credatur, Plin. 9, 4, 3, § 8.
~orum silvestrium natura
opima frugibus atque ~oribus insula
~or,treow
siquis ~orem stantem extra viam intra prostraverit
gloria vitis / herbis precellit arboribusque simul
concedo ‥ Willelmo ‥ suum(restingtre et residuum pomorum meorum post excucionem ~orum gardini mei
grossas ~ores et subboscum
prostraciones ~orum portancium fructus(
cum ‥ ~oribus mortuis ac ~oribus vento cadentibus sive ad terram prostratis
cedrus harbor unde fit pix cedrina
a tre , ~or dicitur esse [omne ] lignum, ~os tantum fructifera
jocalia: ‥ de una ~ore ramata cum v linguis serpentinis
ex altera parte ‥ ~oris quedam alia de generacione Salvatoris a radice Jesse ‥ apparebat(
febrifuga, i. ~or S. Marie, matricaria idem
radix ~oris Marie, i. atanasia
de ~ore solis ‥, quia qui fructu ejus vescitur sicut rex Alexander Aristoteli scribit, vitam extendit in inmensum
quod ‥ una pars Turcorum gladio peribit, altera fugiet ultra ~orem siccam(
minatur securim ad radicem ~oris ponendam
in j ligamine ferreo ad ~orem rote molendini
in rota molendini infra domum et in ~ora [sic ] liganda ferro
meremium pro faciendo rotam et ~orem ‥ molendini(
in j ~ore pro sella carectaria empta, iiij d.(
in j ~ore [] pro sella carectaria corr. to ligno
in una ~ore selle carectarie
➳ arch. acc. arbosem P. Fest. 15, 3 ; arboses Fest. 242, 25.
- 1. boom [abietis spar; fici vijgenboom; pomifera; poët. Iovis = eik; Phoebi = laurier; Herculea = populier];
- 2. (meton.) iets dat van een boom gemaakt is: (a) (poët.) mast; (roei)riem; schip [Pelias het schip de Argo]; (b) (infelix) galg; (c) (eccl.) kruis;
- 3. (Plin. Mai.) een soort inktvis.
Terminales,
arbores quæ fines dirimunt, in § 6. Instit. de Offic. jud. dicuntur. Siculus Flaccus
de Condition. agror. : Si Arbores Finales observabuntur, videndum erit, quæ sint
Arborum genera. Nam quidam in finibus naturales qualescunque Arbores intactas finales
observant, alii diversas : quidam de cunctis ex ipsis Arborum generibus unum tantum
genus in finibus relinquunt, quo manifestum jus appareat, finales loca munierunt, ut
materiæ differentia argumento sit, etc. Lex Bajuvar. tit. 11. cap. 5 :
Quotiens de commarchanis contentio nascitur, ubi evidentia signa non apparent in
Arboribus, aut in montibus, etc. Vide Fletam lib. 4. cap. 2. § 17. et Chartam
99. Allemannic. Goldasti, et Bracton. lib. 4. Tract. 1. cap. 8. § 1.Notatædicuntur eidem Flacco. Aggenus Urbicus :
Finis
multis documentis servabitur, terminis, et Arboribus Notatis, et fossis, etc. Et
Incisæ. Tabularium Vindocin. Charta 470. ann. 1091 :
A parte silvæ quasdam
Arborum Incisiones ad instar divisionum similiter fecerunt, quas Arbores Incisas ob
divisionem silvæ suæ, et haiarum instituerunt, et in suo dominio retinuerunt.
Tabularium Abbatiæ de Rota fol. 9 : Quibus congregatis, idem Albinus fines nostræ
terræ cœpit perambulare, ac Incisuras Arborum, quæ easdem terras terminabant, eisdem
demonstrare, ostensioni cujus præfatus Hugo noluit credere. Et fol. 11 :
Qui cum illo peragrantes terram supradictam, ei indicaverunt, et Arbores in
circuitu natas Inciderunt, easdemque Incisas ejusdem terræ metas esse dixerunt.
Vetus Charta in Chronico Laurishamensi ann. 764. De illo rubero (robore, quercu) qui est de
Ecclesia S. Nazarii ad partem meridianam inter partem S. Petri per Agilolfum et suos
consortes signo incisa :... et de ipso rubero ad partem aquilonis, sicut illa Incisio
Arborum in ipsa die facta fuit, quæ vulgo lachus appellatur, sive divisio, etc.
Infra : Sicut illa Incisio Arborum seu lachus in ipsa die facta fuit.Decuriasappellant Papianus loco citato, quod in decussem effictæ essent, ut ex Lex Bajwar. tit. 11. cap. 3. § 2. Lex Wisigoth. lib. 8. tit. 6. § 1. lib. 10. tit. 3. § 3.
Theclaturas, Lex Longob. lib. 1. tit. 26. § 1.
Et deinde per ipsa via percurrentes per Arbores
Teclatos habentes litteras Omega, etc. Vide Teclatura.Clavitatæ arboresappellantur, quod in earum truncis
clavi, notarum loco figerentur. Gromaticus Arcerianus :
Arbores
notatas scire debemus in idioma regionis, quas Clavitatas vocant. Incisurarum
porro in terminis meminit præterea incertus Agrimensor pag. 272 : Terminus si
Incisuram habuerit, rivum aut fossatum significat, aut fluvium ostendit. Infra :
Terminus si aliquam Scissuram, hoc est, Taliaturam habuerit, montem scissum, id
est, taliatum ostendit.
Si quis Arborem, post annum, quam fuerit
Signata, capulare præsumpserit, nullam exinde habeat culpam. Lindenbrogius de
Arboribus finalibus, notatis, de quibus supra, hæc intelligenda putat : secus Bignonius,
cum de finibus nullum hic verbum, quinimo quod de anno additur, contrarium evincat. Arbor signata est arbor ad cædendum alicui assignata, vel designata quod notum
sit arboribus cædendis signum a Forestariis apponi. Probabilitate non caret Scriptoris
acutissimi conjectura.arborem
signatam finalem intellexerit Lex Longob. lib. 1. tit. 25. § 37. Si quis de Arbore Signata in silva alterius apes tulerit,
etc. § 38 : Si quis de Arbore Signata in silva alterius accipitrem de
nido tulerit, etc. Charta Mathildis Comitissæ ann. 1096. in Bullario Casinensi
tom. 2. pag. 116 : Antiqui homines, qui bene sciebant veritatem, monstraverunt
finem terræ, et Signaverunt Arborem in circuitu, et ita firmiter juraverunt esse juris
S. Benedicti, etc. Sed hic Arbor signatapro termino est. Interdum arbores Cruce signabant.
Quo
monstrante, Cruces Arboribus impressæ sunt. Vide Decuria. Malbaum, Arbor terminalis, signo aliquo, plerumque crucis, notata. Charta Ottonum, March. Brandenb. ann. 1285. ap. Ludew. Rel. Manuscr. tom. 9. pag. 502 :
De lacu Tribusch usque ad Arborem, qui ein Malbom
dicitur. Wicislai Rugian. Princip. Chart. ann. 1225. in Westphal. Monument.
Ined. vol. 2. col. 2063 : Villæ quoque terminos sic distinximus... in nemore vero
terminus erit supra dicti amnis parva curvatura ubi manu nostra in Arbore quadam
signum crucis secuimus, ab hac arbore terminus erit fagus quædam etiam manu nostra
signata, etc.
Si quis in agro alieno Arborem Insertam
exciderit, etc. Arbor Insita, apud Servium 2. Georg.Demonstratum fuit, quod Rex Anglorum nullas Consuetudines habet in omnibus terris
Cantuariensis Ecclesiæ, nisi solummodo tres. Una, etc... altera si quis Arborem incidit
juxta regalem Viam et eam super ipsam viam Dejecerit.Bois Chablis. Eadem videntur, quæ
Vergisansappellantur in Charta Caroli Regis ann. 1447. apud Thomasserium in Consuet. Bituricens. pag. 411 :
Attendu, que le bois mort, et mort bois ne peut servir ausdits
Supplians, sinon pour chauffer et ardoir, et que le Vergisant et assummetté, est gros
bois vieil, qui ne peut servir en aucune partie des édifices, sinon seulement à faire
poultres, pousteaux, et solleaux, etc.
Non licet....
inter sentes, aut ad Arbores Sacrivos, vel ad fontes vota exolvere. S. Eligius
Noviomensis Episc. Nulli creaturæ præter
Deum et sanctos ejus, venerationem exhibeatis, vel Arbores, quos Sacrivos vocant,
succidite. Hinc emendant viri docti Legem Longob. lib. 2. tit. 38. § 1. Qui ad Arborem, quam rustici Sanguinum vocant, atque ad fontanas
adoraverit. Ubi sacrivumlegunt. Sed editio Heroldi pag. 232. habet,
quam rustici Sanctivum vocant,
quam rustici Sanctum vocant.
Sanctivumin cod. Mutin.
Sanctivamin cod. Estensi.
Arbores Consecratæin Concilio Nannetensi cap. 20 :
Ut Arbores dæmonibus
Consecratæ, quas vulgus colit, et in tanta veneratione habet, ut nec ramum vel surculum
inde audeat amputare, radicitus excindantur. Sedulius Presbyter lib. 1.
Paschalis operis cap. 20 : Alius Arboreis radicibus aras instituens, dapes
apponens, ramos ac robora flebiliter orare non cessat, ut natos, domos, rura, conjugium,
famulos, censumque custodiant. Paulinus Epist. 38. ad Jovium : Unde enim
putas tantam miseris mortalibus vel superbiæ vel ignaviæ perversitatem inolevisse, ut
non colentes Deum, dæmoniis aut elementis subditis sibi serviant, aquas, ignem, sidera,
Arbores, simulacra venerantes cum impiissima divinæ majestatis injura ? Votum in Arbore
vovere, in veteri Pœnitentiali MS. Ejusmodi arborum cultores Cernimus et pro candelabris
Arbores quasdam erectas, multo æris pondere, miro artificis opere fabricatas, nec
magis coruscantes superpositis lucernis, quam gemmis. Paulus Silentiarius in
Descrip. S. Sophiæ part. 2. de ejusmodi candelabris vers. 458 : Κεῖνα γὰρ ἢ κώνοισιν ὀριτρεφέεσσιν ὁμοῖα Δένδρεά τις καλέσειεν. Et versu 473 : Καί τις ἀνήρ στεφάνοιο χοροστασίης τε δοκεύων Δένδρεα φεγγήεντα, λυπαλγέα θυμόν ἰαίνει. Item pro uno graffono
ferri posito in fine unius Arboris dictorum molendinorum.Arbor
ambulatoria cum verochio potest altius elevari ac declinari ad beneplacitum
machinantis.Charganset
non Chargansnuncupatur, in Lit. Bertr. Guesclini ex Reg. 109. Chartoph. reg. ch. 64 :
Donnons... terres, vignes, bois, haies, Arbres
chargans et non chargans, comme quelconques autres choses ; quænam illa sit, an
fructifera, aliave, non satis scio.Cuilibet eorum (duello contendentium) judex unum
qui arborem sub Phalagam ejus (desunt hæc tria vocab. in Wichb.) ferat,
ordinabit, qui ferentes neminem eorum ullatenus impedient. Sed si eorum quis ceciderit,
vel vulneratus fuerit, Arborem petierit, et judex hoc licentiaverit, Arborem
interponant. Postquam circulo pax est nuntiata, etc.
Ex navi clavis perditis Arbor abscissa est, etc.
Jal,
le Baillifin Dictionario Spagyrico.
Qualitercunque præbenda ipsius Ecclesiæ vacaverit... dicta fabrica pro uno anno
mediam partem fructuum percipiet.... quod si bis in anno vacaverit præbenda, volumus
fabricam una annata contentari... de cætero fabrica præfata tenebitur singulis annis
facere fieri Arborem Paschalem, quam Præpositus antedictus facere tenebatur, in qua
quidem Arbore ponentur arma Præpositi.-
…, pedestribus valent copiis, quo facilius finitimorum equitatum, si praedandi causa ad eos venissent, impedirent, teneris arboribus incisis atque inflexis crebrisque in latitudinem ramis enatis et rubis sentibusque interiectis effecerant ut instar muri hae saepes munimentum praeberent…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ad solem vergant vineta cadentem, Neve inter vitis corylum sere, neve flagella summa pete aut summa defringe ex arbore plantas tantus amor terrae neu ferro laede retunso semina, neve oleae silvestris insere truncos nam saepe incautis pastoribus excidit…
Vergil, Georgics
-
…ubi venere ad fauces grave olentis Averni, tollunt se celeres, liquidumque per aëra lapsae sedibus optatis gemina super arbore sidunt, discolor unde auri per ramos aura refulsit. Quale solet silvis brumali frigore viscum fronde virere nova ,…
Vergil, Aeneid
-
…manu pedibusve rotave vicerat, aesculeae capiebat frondis honorem nondum laurus erat, longoque decentia crine tempora cingebat de qualibet arbore Phoebus. Primus amor Phoebi Daphne Peneia, quem non fors ignara dedit, sed saeva Cupidinis ira. Delius…
Ovid, Metamorphoses
-
…sceptra manu teneo, sed qui vaga fulmina mitto. Ne fuge me fugiebat enim. Iam pascua Lernae consitaque arboribus Lyrcea reliquerat arva, cum deus inducta latas caligine terras occuluit tenuitque fugam rapuitque pudorem. Interea medios Iuno despexit…
Ovid, Metamorphoses
-
…lacus, bis nigra videre Tartara, et insano iuvat indulgere labori, accipe, quae peragenda prius. Latet arbore opaca aureus et foliis et lento vimine ramus, Iunoni infernae dictus sacer ; hunc tegit omnis lucus, et…
Vergil, Aeneid
-
…clamore fremebant, praecipue pius Aeneas. Tum iussa Sibyllae, haud mora, festinant flentes, aramque sepulchri congerere arboribus caeloque educere certant. Itur in antiquam silvam, stabula alta ferarum ; procumbunt piceae, sonat icta securibus ilex…
Vergil, Aeneid
-
…nullo cogente creatis arbuteos fetus montanaque fraga legebant cornaque et in duris haerentia mora rubetis et quae deciderant patula Iovis arbore glandes. Ver erat aeternum, placidique tepentibus auris mulcebant zephyri natos sine semine flores. Mox etiam fruges tellus…
Ovid, Metamorphoses
-
…lintres et modo tam tardas funibus ire ratis ; et nemus omne satas intendat vertice silvas, urgetur quantis Caucasus arboribus ; non tamen ista meo valeant contendere amori nescit Amor magnis cedere divitiis. nam sive optatam mecum trahit illa…
Propertius, Elegies
-
…videri. Principio venti vis verberat incita corpus ingentisque ruit navis et nubila differt, interdum rapido percurrens turbine campos arboribus magnis sternit montisque supremos silvifragis vexat flabris ita perfurit acri cum fremitu saevitque minaci murmure pontus. sunt igitur venti…
Lucretius, De Rerum Natura