auca
auca, ae, f. (zsgz. aus *avica = avis), a) der Vogel, ›auca, πτηνόν‹, Gloss. – b) insbes. = χήν, die Gans (ital. oca, franz. oie), Avian. apol. 33. p. 80 Fr. Bed. vit. Guthb. 36.
~am illam ‥ coquite et comedite
volitantum more strepentes / aucarum
~a,gos
milvus societur olori, / accipitres merulis, bubonibus auca sinistris
sete [hystricis ] ‥ similes pennis ~arum ubi desinunt plume
[Anglici ] Parisius ovis incubantes aucas et anseres sibilis ac gestibus simulare solent
~a pinguis et ponderosa rogavit corvum quod juvaret eam ut in altum posset volare
pulli ~arum decimantur
et remanent iij ~e errarie
de quolibet manerio ubi ~e nutriuntur habeant infirmi duas ~as
item iiij aucas et ij anceres, precium cujuslibet iiij d., et x aucilas, precium cujuslibet ij d.
quod ‥ ~a crassa [vendatur ] pro ij d. ob.
in liberacione j ancille ‥ custodientis ~as et gallinas
accidit ut oga transeunti obvia occurreret(
ancer et ipse suam, cum qua se miscuit, aucam / linquit
de quacumque ~a preter ~as †(brodoges [l. ] vulgariter nuncupatas sex pennas alarum suarum pro sagittis ‥ faciendis ‥ capi ‥ faciasbrodeges
rex fecit capi et colligi de qualibet ~a non feta sex pennas pro sagittis(
heu lupus agnellis, heu vulpes predicat †ancis(
bernace ‥ ~is palustribus similes, sed minores
‘ancis’; quid hoc verbo significetur prorsus ignoro, nisi forte legendum sit ‘anatibus’
~e minores albe, †qui et gantes dicuntur
auce silvestres cenate cum piperatis
notum est girofalconem cum cohorte multarum ~arum silvestrium de transmarinis adventare partibus
~a domestica ‥ aliatam fortem desiderat
sic emat quod possit dare ‥ a Pascha usque festum Pentecostes †ancam domesticam pastam meliorem pro v d. ‥
ij ~e de ripa, x d.
cum ~e indomite in eodem loco ‥ agros occupantes depascerent et passim depopularent(
in vij ~is indomitis ij s. ix d.
reddunt per annum xj ~as et lxv gallinas
dabit ad Natale octo gallinas et preterea iiij augas ad festum S. Mich.
exigebant ab eisdem iij ~as ubi ei non recognoverunt nisi unam
racione octodecim auccarum quas dominus rex percipere solet nomine sergancie de quodam tenemento
inrypgos iiij ~e per talliam
goselandi: T. W. tenet j forland per servicium vj ~arum ad Nativitatem B. Marie
quilibet custumarius villate de Staford’ [] habens ~as ereas dabit de consuetudine ad gulam Augusti j ~am vocatam Som lesegos
tenet j parvam peciam terre ‥ et debet j ~am precii ij d.
in ~is ad obolum [(?) ] liberatis cursori, v s.compulsorily sold by tenant at ½d.
in xix ~is obulatis et v ~is rent’, ix d. ob.
in xx ~is †st’bulatis [? l. obulatis ] x d.
de vj ~is mariol’ et ij anseribus
de v ~is mariol’ et ansere exierunt hoc anno xij aucule et de emptis xxxj; de eis remanent vij ~e mariol’ et ij anseres
j ancer, v ~e unde iij mariole, xxviij aucule
de ‥ x ~is †morol’
j ~am marol’(
reddendo ‥ de eadem virgata pro omni ‥ consuetudine v s. et x ~as rosarios(
eodem modo scribitur vicecomiti Wiltes’ de ‥ ccc gallinis, ‥ c perdicibus in pane, et de ~is roseris et avibus de ripera quotquot potent
de ~is †reres'
quod possit dare ‥ ~am roseram meliorem pro iiij d.
in iij ~is rosettis
in iiij ~is rosatis emptis, xxij d.
auca, æ, f. (avis), ¶ 1 oiseau, = πτηνόν Gloss. 2, 45, 45 ¶ 2 [en part.] oie : Avian. Apol. 33 ; Gloss.
Anser, Occitanis
Auc, Auco, Auqueto, Italis,
Quid de pullis et ovis, vel anseribus, id est, Aucis, etc. Adde
cap. 18. Lex Alaman. tit. 99. § 20 : Accipiter, qui Aucam mordet. Marculfus
lib. 1. form. 11 : Aucas tantas, fasianos tantos, etc. Willelm. Malmesb.
lib. 5. Hist. pag. 159 : Causam ferunt morbi augmentati, quod ea die allium cum
Auca præsumpserit. Infra : Auca ova
ponens et gallina tribus nummis persolventur. Burchard. lib. 19 : Pullos
aucarum, pavonum, pullos gallinarum. Occurrit præterea apud Bedam in Vita S.
Cuthberti Episcopi n. 54. apud Felicem Gyrvensem in Vita S. Guthlaci n. 25. Edit. Bolland.
Leonem Ostiensem lib. 1. cap. 30. Ignotum Casinensem. cap. 12. Natus est infans, dimidius homo, posterioribus Auce similis,
etc. Idem lib. 6. cap. 49 : Nati autem sunt in hiis diebus duo fratres
cum dentibus in ore similes Aucæ, quorum alter dextri dimidium brachii, sicut ala Aucæ
habebat, etc.Aucarios, seu
Oyers, vocabant, quos hodie
Auca domi pasta.
Pastaenim generatim vocabant aves domesticas, seu quæ domi pascebantur. Glossæ Isidori :
Altilis et Flavi : Pasta vel apruna. Volentia
nutrita, apud Cælium Aurelianum Siccensem lib. 4. Tardarum passionum cap. 3.
Anser altilis, in Fragmento Petroniano de Cœna Trimalcionis. Capitulare de villis
cap. 28 : Ut Aucas pastas et pullos pastos ad opus nostrum.... sufficienter
habeant. Charta Caroli Calvi ann. 862. pro Monasterio S. Dionysii apud
Doubletum : Una cum censu, qui in volatilibus, de molendinis, et cambis debet
exire, cum pulpastis et Aupastis, (aucipastis) sicut a longo tempore mos
fuit. Chronicon Fontanellense cap. 16 : Ad Nativitatem Domini Aucipastas
4. pullipastas 12. pullos 9. etc. Occurrit ibi pluries. Vide Pullipasta. Molendina quatuor unde redditur annona permixta sexcenti modii, porcos octo,
Auccas duodecim.Anser, in alia Vita ejusdem Sancti dicitur n. 13.
Anser est quædam avis, quæ dicitur Occa.Frisingam, porcellos, et Ochas, et gallinas, et ova, etc.Aucellus,
Uccellovocant, et
Uccellare, pro
aucupariusurpant, quasi hoc esset
Aucascapere. Neque aliunde petendum vocis nostratis
Si quis Aucellum de trappa furaverit. Ita
quidam Codic. MSS. uti monet Lindenbrogius, ubi Editi præferunt : Si quis turturem,
etc.
Veniunt augures, adstant
astrologi, adsunt Aucelli, currunt aruspices, divina festinant, ac veluti qui sua dicta,
ut volentibus applaudant dominis, et dissimulantibus adulentur, soliti sunt subornare
mendaciis, certam spem Regi de prosperis successibus pollicentur,Accipitrarii, in Capitulari de villis cap. 42.
Prohibemus etiam ne venatione silvatica, sive aucupio, vel Aucellatione in
propriis personis utantur.O bona
Aucella, et satis fœcunda, quæ multo jam tempore quotidianis
nos pastibus saginasti. Apicius lib. 5. cap. 3 : Esitia
minuta facies quadrata, et coques simul turdos, vel Aucellas, vel de pullo conciso,
etc. Infra : Pisum coques et cerebella, vel Aucellos vel turdos a pectore
exossatos, etc. Adde lib. 4. cap. 5. lib. 8. cap. 7. Perperam Humelbergius
Avicellasreponit.
Oëdicebant.
Grues et Gentes, et Oes, et Poucins. Atque inde nomen mansit plateæ Parisiis, quam vulgo la rue aux Ouës, uti appellari in veteri Charta S. Martini de Campis observatum a Duchesnio in Adversariis MSS.
Aoue, in Charta ann. 1308. ex Lib. rub. Cam. Comput. Paris. fol. 552. col. 2 :
Derechef une Aoue prisée
douze deniers. Ita etiam legendum paulo supra pro Aoire.
Huë, in Lit. ann. 1330. tom. 2. Ordinat. reg. Franc. pag. 50. Ludi
ad Aucammeminit Bareleta serm. in Domin. 4. Adventus :
Si voluerit ludere.... ad Aucam, habeo
taxillos.Dedit Monasteriensi ecclesiæ (medietatem totius
tenementi de Buleimunt) in elemosinam et perpetuam possessionem,... præter Aucam unam
juxta Nigrum locum. Unde diminut. Gall. Habacucad ann. 1512. fol. 135. v° :
A esté baillié et livré à Colin
Cappart laboureur, demeurant à Cherisy, les terres présentement en riés et non valeur cy
après déclairées. C'est assavoir une petite Aucquette, séant audit Cherisy.
Rursus ad ann. 1515. fol. 263 : A esté baillié à Jehan Coppin, demeurant à Vers,
une Aucquette ou couture, séant audit lieu de Vers. Vide mox Aucentia 1.