basterna
- a sedan chair or litter, enclosed on all sides, and carried by mules, Pall. 7, 2, 3; Lampr. Elag. 21; Amm.14, 6, 16; Hier. Ep. 22 ad Eustoch. n. 16; cf. Isid. Orig. 20, 12, 5.
~a,beer
~a,scrid
basternam linquit inanem / pergere cum pueris
bida vel ~a, ‥ vel carpentum,cræt
~am sine rotis
hors-bere , lectica, ~a
Pilenta sunt
vehicula, sicut nunc Basternas videmus. Gloss. Isidori : Bortanea, (leg. Basterna) tecta
manualis. Ubi emendant viri docti tecta mannalis, quæ scilicet a
mannisducitur. Pro
tecta, Gloss. MS. Ecclesiæ Paris. literis Longobardicis exaratum, Ugutio, et Joannes de Janua
duobus
animalibus deportari basternam scribit idem Isidorus lib. 20. Orig. cap. 12. Unde
etiam S. Augustinus Epist. 116. Basterna vehidixit. Nam lectica veterum ab hominibus gestabatur : proinde male quidam apud Isidorum emendarunt,
lectica manualis, quasi manibus deferretur. Sed quod addit idem Isidorus, appellatam, quasi
viæ sternam, nihil prorsus sonat. Vetus Epigr. lib. 4. Epigrammatum veterum Pithœi pag. 157. basternam a binis burdonibus deferri pariter testatur (Anthol. Lat. 3. 183) :
Hanc geminis portat duplici sub robore burdo :
Omnino etiam tectam, et matronarum propriam fuisse scribit :
Aurea matronas claudit Basterna pudicas.
Et infra :
Provisum est caute ne per loca publica pergens
Fucetur visis casta marita viris.
Ita Ammianus lib. 14. cap. 6 : Matronæ complures opertis capitatibus et
Basternis per latera civitatis cuncta discurrunt. Interiora Basternarum undique
tecta caveasappellarunt. Acta S. Susannæ :
Eadem hora Præpedigna ascendit
caveam Basternæ, et venit ad domum Gabinii. Et S. Hieronymus Epist. 22 :
Præcedit caveas Basternarum ordo semivirorum. Mollibus illa instrata
erant stramentis, ut auctor est idem Isidorus, quæ
lectosvidetur appellare Metellus in Quirin. Ecl. 10 :
Basterna vectus, qua stratus erat sibi lectus.
Ut
carra nostra qua in hostem pergunt, et Basternæ bene factæ sint, et opercula bene sint
cum coriis cooperta, etc. Basternæ meminerunt præterea Scholiastes Juvenalis ad
Stat. 6. vers. 21. Palladius de Re rustica. lib. 7. sect. 2. S. Hieronymus ad cap. 66.
Isaiæ. Lampridius in Heliogabalo, Gregorius Turon. lib. 3. Hist. cap. 16. 24. Althelmus de
Laude virg. cap. 35. 44. Vita S. Rusticulæ Abbatissæ Arelat. cap. 24. Passio SS. Seraphiæ
et Rusticæ n. 1. Vetus Interpres Moschionis cap. 126. etc. Adde Ughellum tom. 1. part. 2.
pag. 200. Basterniæsive
Basternæ. Vide Forcellinum.
BASTERNAa kind of litter (lectica) in which women were carried in the time of the Roman emperors. It appears to have resembled the lectica [LECTICA] very closely; and the only difference apparently was, that the lectica was carried by slaves and the basterna by two mules, one before and one behind (Pallad. 7.2, 3; Anth. Lat. 3.183, where we learn that it was gilded; see also Joh. Chrys. Hom. ad Ep. in Rom. xi.; Lamprid. Heliog. 21), and that the sides might be left open or closed (cf. Ammian. 14.6, 16). It was driven by a basternarius
(Symm. Ep. 6.15; Ginzrot, Die Wägen. d. Alt. 2. p. 208).
[W.S]A kind of litter or palanquin, used by Roman women, resembling the lectica (q. v.). The driver was called basternarius. See Ginzrot, Die Wagen der Alten, from which the accompanying illustration is taken.