catallum
reddit Turaldus v solidos de ~o regis et dedit vade-[monium ] de justitia facienda
de furis inventi proprio ~o, quomodo dividendum sit(
faciatis habere abbati Abbendone omnes fugitivos suos cum tota pecunia et ~o suo
R. de Mol’ r.c. de c m. argenti de ~o suo
quicumque liber laicus habuerit in ~o vel in redditu ad valentiam xv m. habeat loricam et cassidem et clypeum et lanceam(
licet vendere terram suam ‥ quam ipse de proprio ~o suo emerit(
de quadam terra quam emi de proprio ~o meo
burgensis, si habet de proprio ~o [(OF: ] ad valenciam dim. m., dabit denarium S. Petri. in Denelahe homo liber qui habuerit ~um campestre [chatel OF: ] ad valenciam dim. m. dabit denarium S. Petriaveir champestre
nullum est appellum, eo quod non facit mentionem de proprio ~o sibi robato set tantum de alieno
de qualibet libra mobilis catelli sui ‥ dabit ij d.(
~um, A.catall
si aliquis mercaturam furto sublatam clamet, ‥ [(emptor ] ~um illud perdat quod pro eadem dedit
deinde ~um [(OF: ] reddet, pro quo fuit attachiatusle chatel
quia predicta terra de libero ~o et proprio perquisito meo fuit et non de aliqua hereditate parentum meorum, ideo Deum inde ‥ heredem meum ‥ inscribo
adquietaverunt ‥ tenementa versus Judeos Oxeneford’ de iiijxx li. tum de ~o tum de lucro
non erat terminus Pasce nec S. Mich. octo annis ante obitum ejus [abbatis ] quin c li. ‥ ad minus crescerent in debitum semper renovabantur carte, et usura que excrevit vertebatur in katallum
si inter Christianum et Judeum fuerit dissensio de accommodatione alicujus pecunie, Judeus probabit ~um suum et Christianus lucrum
Judei quieti sint ‥ de omnibus consuetudinibus sicut nostrum proprium ~um
pro ~orum lucro invadiam illi totam terram meam de P.
debeo ‥ vij m. argenti ‥, quas nisi reddidero dabo unaquaque ebdomada pro qualibet m. ij d. de lucro ‥; et pro predicto ~o et lucro invadiavi ei omnes terras meas
in qualibet solucione decidet de lucro quantum pertinebit ad tantam solucionem ~i
ecce senescalli non tantum lucra catalli, / que mala quesivit, sceleris fortuna sitivit
deargento ‥ et ~is
rex Francie ‥ burgenses [Vernolii ] et eorum obsides cum omnibus ~is suis secum captivos duxit in Franciam
de catellis que asportaverunt ‥ non respondeant(
facias tenementum illud resaisiari de ~is que in ipso capta fuerunt
de ~is Michaelis ‥ cepit [vicecomes ] xiij boves et ij equos ‥ et bladum ‥ et dccc turvas
concessi ‥ ecclesie ‥ de Sempingham hominem meum Aschur nomine et heredes suos et omnia catella sua in perpetuam possessionem
si aliquis [(sc. nativus ] discesserit, nullus eum receptet vel catella [OF: ] suachatels
res que remanent [in navi ] ex equo inter omnes dividentur secundum ~a singulorum [OF: ]sulun les chatels
de iiij s. de W. Dodde pro ~is suis habendis
perdonavimus eidem E. xvij s. iiij d. que ab eo exiguntur ‥ de ~is fugitivorum ejusdem episcopatus
omnia ~a tam in animalibus quam in instauris et aliis
omnes alias supellectiles suas et ~a mobilia et immobilia ‥ dispositioni executorum suorum relinquit
de denariis quos nobis debetis de ~is guerrinis que a nobis emistis
prior de D. clamat habere ~a fugitivorum et damnatorum in terris suis
fumagium ‥ colligi consuevit a quolibet in ‥ Insula residente qui habet xx s. Turon’ in catell’ de quieto ‥, exceptis robis et aliis utensilibus suis que inter catella hujusmodi debent minime computari(
receperunt ‥ ~as [sic ] subscriptas, viz. xx vaccas ‥, j carucam ‥, v quar. frumenti
tunc accusare quosdam presumpsit avare, / unde catallorum gazas spoliaret eorum
supellectilia, oves, boves, vaccae aut equi vel aliud quodcunque legatum non portabile, quae dicuntur ~a
pro agistamento ~orum et custodia eorum
Ranaldo G. servienti meo quatuor ~a nominatastirknawte
festum invencionis S. Crucis, quo die tenentes ‥ intrabunt ibidem cum cattallis suis
Capitaleenim formata vox
Captale; et ex
Captale, Catallum, ut ex
ChaptelGallico,
Chatelet
Catel. Exinde usus invaluit, ut hacce appellatione bona omnia mobilia, cujuscumque generis sint, intelligantur.
Chattel, in Legibus vernaculis Willelmi Nothi cap. 4.
Capitalein lege Salica.
Cateux sont meubles et immeubles:
Si comme vrais meubles sont
qui transporter se peuvent, et ensuivir le corps : immeubles sont choses qui ne peuvent
ensuivir le corps, ni estre transportées, et tout ce qui n'est point en
heritage. Leges Edwardi Confess. cap. 35 : Juxta facultates suas et
possessiones, et juxta Catalla sua, etc. Ingulfus : Cum decimis omnium
terrarum, ac bonorum aliorum sive Catallorum. Idem pag. 894 : Cum suis
Catallis omnibus mobilibus.
Omnia bona et
Catalla in illa navi contenta.Puer aut juvenis vel adolescens, sub tutela patris sui... nullum debet
domino suo cavagium..... donec proprium habeat Catallum de quo lucretur.
Hovedenus pag. 535 : Burgenses captivavit, Catalla eorum asportavit.
Si vero forefaciens non habuerit
Catalla sufficientia ad solvendum judicatum, et habuerit forte hereditatem in terra et
tenemento prædictis, debet illa hereditas vendi pro emenda communi solvenda.
Charta Johannis Regis Angl. lib. nig. Scaccarii pag. 378 : Per legem Scaccarii
nostri consideratum fuit, quod distringeretur per Catalla sua Angliæ, ad debita nostra
nobis solvenda ; sed ipse omnia Catalla sua ita summoverat quod inveniri non
potuerunt. In Stabilimentis S. Ludovici lib. 1. caput 91. integrum est :
D'avoir son garand de Chastel emblé, id est, de re
subrepta.Item, diximus per sacramentum nostrum, quod in
feodo terræ Gornei Useris et Costenfonte, non debet Archiepiscopus tenere votum Domino
placito scilicet de maritagio, de legato mortui, de Catello mortui et de Catello
Clerici. Iterum occurrit ibidem ; De Catello Clerici, etc. MadoxFormul. Anglic. pag. 277. in Charta Willelmi
de Contevill:
Et si vero prædictus
Robertus, vel aliquis suorum a prædicta terra recedere voluerit, libere recedat cum
omnibus Catellis suis ; et si Catella sua vendere voluerit, absque licentia et omni
contradictione quidquid sibi placuerit faciat. Vide ibid. pag. 276. init. et
leges Norman. cap. 20. apud Ludewig. Reliq. MSS. tom. 7. pag. 192.Abbas
autem vel Præpositus, si est unde velit clamare, potest omni tempore homines de placito
in camera sua mandare, et de Catelo suo super eum clamare et legem facere.Catallum. Chartularium S. Vincentii Cenoman. fol. 51 :
Monachi
habebunt omnes saisinas et Cantalla, quæ cum latrone poterunt reperiri.Chatez, in Lit. pro habitat, villæ
de Maillyann. 1380. ex Reg. 118. Chartoph. reg. ch. 332 :
Une forteresse pour eulx, leurs biens et Chatez retraire et garder. HincHeriotumAngli vocant hanc præstationem.
Statui ut a nullo Milite qui sit de familia vel advocatione mea melius mobile,
quod quidem Melius Cathelum dicitur, de cætero accipiatur post ejus decessum, nec id ab
ejus hærede pro illo mortuo exigatur.
Omnes servos et ancillas in dominio de Boulario
commorantes absolvimus ab omni exactione et taliis. Hoc excepto, quod tenebuntur Domui
de Boulario ad Melius Catellum ad mortem ; et quidem tenebuntur ad nuptias puerorum
meorum, et si quem contingit fieri Militem, ad hoc nobis ferre
juvamen.Mortuæ manusvocabant. Chronicon Magnum Belgicum ann. 1123 :
In eo vero
consistebat jus, (Mortuæ manus) ut quandocumque aliquis paterfamilias, qui
hanc debuit servitutem, moreretur, in signum servitutis præteritæ Optimum Pignus, vel
jocale, quod in ipsius domo reperiri contigerit, a dominis exigeretur : sin autem nihil
esset, ut tum defuncti dextera manus abscissa dominis offerretur. Id etiam juris
sibi olim vindicarunt Ecclesiæ, ut ex Synodo Sodorensi docemur. Locum habes in
Mortuariumet
Pirottum. Rhenanus lib. 2. Rer. German. pag. 87 :
Erant insuper Ecclesiastici servi, quos ipse Rex, aut Dux, aut Comes Monasterio
donasset. Hinc videmus Abbates nostrates adhuc talia mancipia possidere ex liberalitate
Francorum Principum. Hinc illæ pensitationes originem habent, quibus multos scimus
obnoxios, ut mortuo patrefamilias Præstantissimum Jumentum e stabulo Procurator Abbatis
abducat vel vestium pretiosissimam auferat. Vide Heriotum, et
Kilianum in Hoofd-stoel.
In morte cujuslibet ipsorum, tam viri quam
mulieris, Melius Cathallum habere debemus morientis. Melius Cathallum appellamus in hac
parte, non domum, non armentum, sed pecus melius de domo, vel aliud ornamentum.
Mortuariumet
Relevamentum.
Prædicti Milites de
Maceriis habebunt unum Monachum in Abbatia de genere eorum in perpetuum. qui secum
afferet Catalla sua, quæ habebit sive in equis sive in armis, et quando recipietur dabit
quinquaginta solidos Andegav. pro vestitu suo monachali, nisi habuerit Majus
Catallum, hoc est, catalla multa majoris pretii.à Chatel, Ad medietatem fructuum habere ; quod maxime dicitur de animalibus, quæ alicui nutrienda et custodienda traduntur, eo pacto ut, salva sorte seu
capitali, quæstus et damnum ex æquo contrahentes partiantur. Lit. remiss. ann. 1382. in Reg. 121. Chartoph. reg. ch. 107 :
Duquel pré il avoit
acheté l'erbe... pour substanter et nourrir un petit de bestes, qu'il tenoit à Chatel de
plusieurs personnes. Aliæ ann. 1395. in Reg. 148. ch. 211 : Laquelle
vache icelui Gerart tenoit en Chate ou moison de Huguenin Giefroy,
bourgois de Gray sur Soone. Aliæ ann. 1400. in Reg. 155. ch. 343 : Le
suppliant demourant en la chastellerie de Chateauraoulz en Berry fist tuer un buef gras,
qu'il tenoit à Chatel d'un prestre, etc. Consuet. castell. de Nançayapud Thaumass. in Consuet. Bitur. pag. 226 :
Le paccage des moutons tenus en Chetel.
Item et pour ce que en la chastellenie de Nançay y a plusieurs gens, qui tiennent
mouthons à Cheptel d'autres gens estrangiers, etc. Vide Societas 1.Et illas (plateas) non
poterunt alicui locare nec associare sibi aliquem, qui non sit ad idem Catallum cum
eis.Capitale, Caput pecuniæ debitæ, Gall.
Ego Ric. de Sanford finem feci versus Benedictum Pernaz de
omnibus debitis, et plegiagiis, et querelis, quas idem Benedictus habuit versus Hugonem
de Baious die qua obiit, per centum marcas argenti ; pro quibus ego Ric. reddam ei
singulis annis decem marcas de lucro, quamdiu tenuero prænominatas centum marcas. Et si
per partes solverim prædictas centum marcas, in qualibet solutione decidet de lucro
quantum pertinebit ad tantam solutionem Catalli.
Ung ouvrier (de serrurerie) mettroit bien quinze jours
ou plus à faire une serrure, ou autre chef d'euvre et d'ouvrage de menuiserie dudit
mestier, dont à peine auroit-il ung escu ; ainsi la main et le labeur de l'ouvrier passe
et excede le Chastel et prouffit.Catallisdebetur. Reg.
Olimparlam. Paris. ad ann. 1285. fol. 70 :
Inhibitum (fuit) ne ipsi pro debitis, pro
defectibus, pro Catallis, seu pro factis aliis recipiant seu levent emendas, nisi per
castelliarum consuetudinem notoriam.