coeo
coeo, to go together, come together, meet, assemble, collect
Frieze-Dennison Vergil
Could not find coeundo in Logeion dictionaries.
coeundo present passive gerundive singular, present active gerund singular, present passive gerundive singular, present active gerund singular, present passive gerundive singular, present passive gerundive singular of coeo
- I To go or come together, to meet, assemble, collect together (so mostly poet. or in post-Aug. prose); constr. absol., with ad aliquem, ad or in locum, more rar. in loco: matronae ad Veturiam Volumniamque frequentes coëunt, Liv. 2, 40, 1: in porticum, Plin. Ep. 1, 5, 9: ad solitum locum, Ov. M. 4, 83: ad aliquem, Curt. 7, 2, 21: Pharsaliam, * Cat. 64, 37: quo (sc. in sedilia theatri) populus coibat, Hor. A. P. 207: in regiam, Curt. 6, 8, 17: in quem (locum) coibatur, Tac. A. 4, 69: apud aram ejus dei in cujus templo coiretur, Suet. Aug. 35: cum rege in insulā, Vell. 2, 101, 1: in foro, Just. 5, 7, 6: milia crabronum coeunt, Ov. F. 3, 753; id. H. 7, 123 Loers.: coivere amicis animis, Curt. 8, 12, 9; 10, 3, 6: agmina coibant, id. 10, 9, 15; Tac. A. 16, 5; id. H. 1, 27; 2, 52.—
- b Poet.: vix memini nobis verba coisse decem, i.e. have passed between us, Prop. 3 (4), 15, 8.—
- B Specif., to go or come together in a hostile manner, to encounter: inter se coiisse viros et cernere ferro, Verg. A. 12, 709; cf. id. G. 4, 73; Ov. M. 3, 236; Luc. 2, 225; Manil. 4, 83; Val. Fl. 5, 635; Stat. Th. 16, 408.—
- II Pregn., to form a whole by coming together, to be united into a whole, to unite, combine (the usu. class. signif.); constr. absol., with cum, or dat.
- A Lit.
- 1 Of living beings: neque se conglobandi coëundique in unum datur spatium, Liv. 6, 3, 6; so Verg. A. 9, 801; 10, 410: ut vaga illa multitudo coiret in populos, Quint. 2, 16, 9: qui una coierunt, Caes. B. G. 6, 22: reliqui (milites) coëunt inter se, assemble, id. B. C. 1, 75; so Liv. 7, 37, 15: in formam justi exercitūs, Vell. 2, 61, 2: ut coëat par Jungaturque pari, Hor. Ep. 1, 5, 25.—
- b Of the coition of the sexes (both of men and animals), to copulate, Lucr. 4, 1055; cf. Ov. M. 11, 744: cum alienā uxore, Quint. 7, 3, 10: coisse eam cum viro, id. 5, 9, 5: dominum cum ancillā, id. 5, 11, 35: cum hospitibus stupro, Curt. 5, 1, 37 al.: privigno, Ov. H. 4, 129: simul binis, Sen. Cons. ad Marc. 17, 5: sic et aves coëunt, Ov. M. 9, 733; 10, 324; id. A. A. 2, 615; Col. 6, 27, 3 sq.; Ov. F. 3, 193 al.; cf., of marriage, B.b infra.—
- 2 Transf., of things: membra. Ov. M. 4, 377; cf. Quint. 11, 3, 96: ignes coire globum quasi in unum, roll together, as into a ball, etc., Lucr. 5, 665; cf. id. 2, 563: sanguenque creari Sanguinis inter se multis coëuntibu' guttis, out of many little drops running together, id. 1, 838; cf.: ut coëat lac, to curdle, Varr. R. R. 2, 11, 4; Col. 12, 20, 4: bitumen spissatur et in densitatem coit, thickens, Plin. 35, 15, 51, § 178; cf.: gelidus coit formidine sanguis, Verg. A. 3, 30: semina, Lucr. 3, 395; cf. id. 1, 770; 5, 190; 5, 425: tum digiti coëunt, Ov. M. 2, 670; Quint. 11, 3, 21: ut cornua tota coirent Efficerentque orbem, Ov. M. 7, 179; cf. Verg. A. 11, 860: palpebrae dormientis non coëunt, do not close, Cels. 2, 8: labris coëuntibus, Quint. 8, 3, 45 et saep.: perfectum quiddam fieri, cum omnia coierunt, necesse est, id. 11, 3, 9; 9, 1, 9; 2, 19, 2; cf. id. 1, 5, 67: quae littera cum quāque optime coëat, id. 9, 4, 91: ut placidis coëant immitia, Hor. A. P. 12.—Of wounds, to close: arteria incisa neque coit neque sanescit, Cels. 2, 10; cf.: potest os coire et vulnus sanescere, id. 8, 10; so Plin. 11, 39, 93, § 227; Prop. 3 (4), 24, 18; Ov. Tr. 4, 4, 41; 5, 2, 9; and poet.: an male sarta Gratia nequicquam coit et rescinditur? Hor. Ep. 1, 3, 32; Petr. 113, 8.—
- B Trop., to unite for some object, in feeling, will, conclusions, etc., to join together, assimilate, combine, agree, ally one’s self: Caesar cum eo coire per Arrium cogitat, Cic. Att. 1, 17, 11: cum hoc tu coire ausus es, ut ... addiceres, etc., id. Red. in Sen. 7, 16; id. Dom. 18, 47: principes, quitum unā coierunt, quantum visum est agri adtribuunt, Caes. B. G. 6, 22: heri aliquot adulescentuli coimus in Piraeo (Piraeum ap. Cic. Att. 7, 3, 10), Ter. Eun. 539 (consensimus ac pepigimus, Don.): duodecim adulescentuli coierunt ex his, qui exsilio erant multati, etc., conspired together, Nep. Pelop. 2, 3; cf.: sed neque cum quoquam de eā re collocuturum neque coiturum: sic, ille consensionis globus hujus unius dissensione disjectus est, id. Att. 8, 4: patricii coiere et interregem creavere, Liv. 4, 7, 7: mos est regibus, quotiens in societatem coëant, implicare dextras, etc., Tac. A. 12, 47; hence poet.: coëant in foedera dextrae, Verg. A. 11, 292; Tac. H. 3, 12: ad nullius non facinoris societatem coibant, Suet. Aug. 32; and, like this, with changed construction.—
- b Esp. of the marriage contract (poet. and in post-Aug. prose); cf.: taedae quoque jure coissent, Ov. M. 4, 60: conubio, Curt. 8, 1, 9: nuptiis, id. 9, 1, 26; Quint. 5, 11, 32: matrimonio, Dig. 24, 1, 27: in matrimonium, ib. 45, 1, 134; cf.: hac gener atque socer coëant mercede suorum, i.e. in the marriage of Aeneas with Lavinia, Verg. A. 7, 317.—
- 2 Act.: coire societatem (cum aliquo or absol.), to enter into an alliance, to make a compact, form a league (with some one; several times in Cic.): utinam, Pompei, cum Caesare societatem aut numquam coisses aut numquam diremisses! Cic. Phil. 2, 10, 24; Nep. Con. 2, 2: societatem sceleris, Cic. Rosc. Am. 34, 96: de municipis fortunis, id. ib. 31, 87; Dig. 17, 2, 65, § 10: qui societatem in tempus coiit, ib. 17, 2, 65, § 6.—
- 3 Pass.: ad eam rem societas coitur, Cic. Rosc. Am. 7, 20: ad coëundam societatem, id. Fam. 5, 19, 2; so Gell. 1, 9 fin.: si unius rei societas coita sit, Dig. 17, 2, 65 init.; cf. ib. 17, 2, 65, §§ 2, 9, 10, 15.
II) prägn., zusammengehen, zusammentreten = sich vereinigen, sich verbinden, 1) v. leb. Wesen: a) übh.: c. unā, Caes.: coëat par iungaturque pari, Hor.: Tatium fortemque Quirinum binaque cum populis regna coisse suis, Ov. – m. Ang. wozu? (zu welchem Vereine?) ut vaga illa multitudo coiret in populos, Quint. – m. Ang. zu welchem Zwecke? ad iusta praestanda, Curt. – bes. als milit. t. t., sich sammeln, sich konzentrieren, c. inter se, Caes.: c. ad sonitum vocis, ut ad signum, Curt. – m. Ang. wohin? c. in unum, Liv.: in formam iusti exercitus, Vell.: c. in orbem, u. im Zshg. bl. coire, einen Kreis bilden, Liv. – b) durch Beischlaf sich paaren, sich gatten, sich begatten, absol., od. m. cum u. Abl., poet. m. bl. Dat., c. stupro cum alqo, Curt.: c. cum viro, cum aliena uxore, Quint.: coire privigno, Ov.: alieno servo, Gaius inst. – v. Tieren, pecus coit, Ov.: cum pare quaeque suo coëunt volucresque feraeque, Ov. – c) in eine Verbindung zusammentreten, sich vereinigen, sich verbinden, α) zu gemeinsamem, bes. politischem Handeln gegen einen Dritten (bei Cic. bes. von der Verbindung zweier Amtsbewerber zur Verdrängung der übrigen Bewerber; vgl. coitio), duodecim adulescentuli coierunt, Nep. – m. Ang. wo? in Piraeo, Ter. – m. Ang. mit wem? cum eo per Arrium, Cic.: cum hoc tu coire ausus es, ut etc., Cic. – se neque cum quoquam de ea re collocuturum neque coiturum, Nep.: c. cum Graecis, sich verbünden, Iustin. – m. Ang. gegen wen? adversus rem publicam, Liv. – m. Ang. wozu? in societatem, Tac.: in lites (v. schlechten Anwälten), Plin. ep.: u. ad nullius non foederis societatem, Suet.: in amicitiam coëant et foedera iungant, Verg.: coëant in foedera dextrae, fügt die Hände zum B., Verg. – dah. tr., eine Verbindung eingehen, societatem vel periculi vel laboris, Cic.: societatem caritatis, Cic.: societatem cum Caesare (Ggstz. societatem dirimere), Cic.: societatem neque sceleris neque praemii cum ullo homine, Cic.: societatem de municipis cognatique fortunis cum alienissimo, Cic. – im Pass., societas coitur, Cic. – β) ehelich, sanctissimum coëuntium pignus, Curt.: nihil obstat, quominus iustum matrimonium sit mente coëuntium, etiam si tabulae signatae non fuerint, Quint.: hāc gener atque socer coëant mercede suorum, Verg. – m. Ang. wodurch? c. nuptiis, Curt. – m. Ang. mit wem? cum captiva, Curt.: conubio cum primoribus suae gentis, Curt.
2) v. Lebl., zusammengehen, -laufen, -schlagen, sich vereinigen, sich verbinden, sich schließen, a) übh., sowohl v. Flüssigem, tenues aquae, quarum fluxus etiamsi ultra paulum coit, aliquid tamen cavi relinquit, Quint.: ubi (Nilus) rursus coit, Mela: coëuntibus aquis, Lact.: flammae coire properantes, Sen.: non coibunt in corpus unum latex vineus et latex aquae, Sen.: amnes in artius coëunt, Curt. – als v. Festem (Ggstz. distare), si palpebrae dormientis non coëunt, Cels.: labris coëuntibus, Quint.: his, quae distabant, suā sponte coëuntibus, Sen.: in eo loco dehisse terram...; eo facto locum coisse (habe sich geschlossen), Varr. LL.: coëunt cornua, Ov.: litora ex diverso prope coëuntia, Mela: coit structura in modum carinae, Curt.: coëunt ripae in artum, Curt.: c. in unum globum, sich zusammenballen, Lucr. – v. Buchstaben usw., asperrime inter se coëuntibus litteris, Quint.: vocalibus in se ipsas coëundi natura, Quint.: quae (littera) cum quaque optime coëat, Quint. – v. Abstr., perfectum quiddam fieri, cum omnia coierint, necesse est, Quint.: non possunt ullis ista coire modis, Ov.: quaedam ne coire quidem in idem natura patitur, Sen.: alioqui duo contraria in uno coëunt, ut sit idem dare et accipere, Sen.: poet. m. Dat., ut placidis coëant immitia, Hor. de art. poët. 12. – b) v. getrennten, gebrochenen Körperteilen, v. Wunden usw., zusammengehen, sich schließen, arteria incisa neque coit neque sanescit, Cels.: potest os coire et vulnus sanescere, Cels.: cutis vulnerata non coit, Plin.: coxam fregit, quae parum apte collocata reluctante aetate male coiit, Plin. ep.: u. im Bilde, vulnera ad sanum nunc coiēre mea, Prop.: neve retractando nondum coëuntia rumpam vulnera, Ov.: male sarta gratia nequiquam coit et rescinditur, Hor.; vgl. coëuntis gratiae recentem cicatricem rescindere, Petr. – c) v. gemischten Gegenständen, (zu einer Masse) sich verdicken, simul coquuntur mel, galbanum; ubi autem coierunt etc., Cels.: ut defrutum et medicamenta coëant, Col. – d) v. Ggstdn., die in sich zusammenlaufen, gerinnen, si lac intus coiit, Cels.: ut (lac) coëat, Varr.: coit formidine sanguis, Verg.: bitumen spissatur et in densitatem coit, Plin. – u. durch Kälte, gefrieren, frigore cum premitur porro omnis terra coitque et quasi concrescit, Lucr.: mentiar, an coëat duratus frigore pontus, Ov. – ➳ Zsgz. Pers. coit, Stat. Ach. 1, 458; Theb. 8, 332. Lampr. Heliog. 10, 5: coimus, Ter. eun. 539 Fl. Ulp. dig. 17, 2, 58 pr.: coierint, Cato r. r. 160. Liv. 39, 14, 8: coisses, Cic. Phil. 2, 24: coisset, Vet. lex b. Cic. Clu. 144: coissent, Flor. 3, 20, 3. Ov. met. 4, 60: Infin. coisse, Varr. LL. 5, 148. Liv. 39, 14, 8. Prop. 3, 15, 8. Ov. fast. 6, 94.
I intr., ¶ 1 aller ensemble, se réunir, se joindre : heri coimus in Piræo Ter. Eun. 539 (cf. Cic. Att. 7, 3, 10 in Piræum), hier nous nous réunissons au Pirée [ils y résident de par leurs fonctions de custodes publici ] ; apud aram ejus dei, in cujus templo coiretur Suet. Aug. 35, à lʼautel du dieu, dans le temple duquel il y aurait réunion ; coimus in porticum Liviæ Plin. Min. Ep. 1, 5, 9, nous nous rencontrons dans le portique de Livie ; locus in quem coibatur Tac. Ann. 4, 69, le lieu où lʼon se réunissait ¶ 2 se réunir, se rapprocher, former un tout [un groupe, un corps] : homines qui tum una coierunt Cæs. G. 6, 22, 2, les hommes qui alors se sont réunis en commun ; reliqui coeunt inter se Cæs. C. 1, 75, 3, le reste se groupe (se reforme); neque se conglobandi coeundique in unum datur spatium Liv. 6, 3, 6, on ne leur donne pas le temps de se rassembler et de se former en corps ; coire in populos Quint. 2, 16, 9, se réunir en corps de nation || dispersos ignes coire globum quasi in unum Lucr. 5, 665, [on dit] que des feux épars se réunissent comme en un globe unique || sʼépaissir, se condenser : ut coeat lac Varro R. 2, 11, 4, pour que le lait se caille ; (mihi) gelidus coit formidine sanguis Virg. En. 3, 30, mon sang glacé se fige dʼeffroi dans mes veines || arteria incisa non coit Cels. Med. 2, 10, lʼartère coupée ne se ferme pas ; [fig.] male sarta gratia nequiquam coit Hor. Ep. 1, 3, 32, la bonne intelligence mal recousue cherche vainement à se ressouder || sʼaccoupler, cum aliquo ou alicui avec qqn : Lucr. 4, 1055 ; Quint. 7, 3, 10, etc. ; Ov. H. 4, 129 ; Sen. Marc. 17, 5 ; Ov. M. 9, 733, etc.; [poét.] non ut placidis coeant immitia Hor. P. 12, non pas au point quʼà la douceur sʼallie la cruauté ¶ 3 [poét.] en venir aux mains, combattre : Virg. En. 12, 709 ( G. 4, 73) ; Ov. M. 3, 236 ; Luc. 2, 225 ¶ 4 sʼunir, sʼassocier, faire alliance : Cæsar cum eo coire per Arrium cogitat Cic. Att. 1, 17, 11, César songe à sʼentendre avec lui par lʼentremise dʼArrius ; cum hoc tu coire ausus es ut... Cic. Sen. 16, tu as osé te liguer avec cet homme pour... ; in societatem coire Tac. Ann. 12, 47, contracter une alliance ; [poét.] coeant in fœdera dextræ Virg. En. 11, 292, que vos mains sʼunissent pour un traité [faites alliance] || se marier : nuptiis, conubio Curt. 9, 1, 26 ; 8, 1, 9, sʼunir par le mariage.
II tr., coire societatem (cum aliquo) contracter (former, conclure) une alliance, une association (avec qqn) ; societatem sceleris cum aliquo Cic. Amer. 96, former avec qqn une association pour le crime ; de cognati fortunis Cic. Amer. 87, former avec qqn une association pour sʼemparer des biens dʼun parent ; quasi societatem coire comparandi cibi Cic. Nat. 2, 123, contracter pour ainsi dire alliance en vue de sʼalimenter ; societas coitur Cic. Amer. 20, lʼassociation se forme ; part. coitus Dig. 17, 2, 65.
➳ formes sync. au pf. : coit Stat. Ach. 1, 458 ; Th. 8, 332 ; coisses Cic. Phil. 2, 24 ; coisset citation Cic. Clu. 144 ; coissent Ov. M. 4, 60 ; coisse Varro L. 5, 148 ; Liv. 39, 14, 8 ; Ov. F. 6, 94.
- 1. samenkomen, elkaar ontmoeten, treffen, zich verzamelen;
- 2. zich verenigen, zich verbinden;
- 3. (poët.; postklass.) (vijandel.) op elkaar stoten; ➤ agmina coibant;
- 4. (milit. t.t.) zich in carré opstellen [inter se];
- 5. (poët.; postklass.) seksuele omgang hebben; (v. dieren) paren;
- 6. (levenl.) samenvloeien, samenkomen; ➤ coëuntibus aquis; litora ex diverso prope coëuntia; coëunt cornua;
- 7. (poët.; postklass.) (v. verwondingen e.d.) zich sluiten;
- 8. verstijven, stollen, bevriezen; ➤ coit pontus; II. tr. societatem ~ een verbintenis aangaan.
結合。結黨。打夥針。媾精。交精。— cum foemina 行女色。— in foedera 結約。結盟。— societatem cum eo 爲其 侶。與合夥。— in accusationem ejus 串通吿彼。Coitur societas 打夥計。聚夥。
Suggest a Translation
See an image
- com- + eo, to go together, come together, meet, assemble, collect: in Piraeo, T.: matronae ad Venturiam frequentes coëunt, L.: quo populus coibat, H.: certis diebus (ad concilium), Ta.: milia crabronum, O.: populi legationibus coëunt, by their representatives, Ta.— To come together in battle, meet, encounter: inter se, V.: agmina, Cu.: cetera turba coit, joins in the attack, O.—To come together, be united, gather, unite, combine: coëundi in unum spatium, L.: manus coit omnis in unum, V.: qui unā coierunt, Cs.: ut coëat par Iungaturque pari, H.: amnes in artius coëunt, Cu.: membra, O.: coit formidine sanguis, congeals, V.: digiti coëunt, grow together, O.: volnera coiere mea, have closed, Pr.: Inter se capita (arcūs), V.: ut placidis coëant immitia, H.: memini nobis verba coisse, to have been exchanged, Pr.—Fig., to unite, join together, assimilate, combine, agree, ally oneself, conspire: cum hoc: principes tum unā coierunt, Cs.: in foedera dextrae, V.—Of a marriage contract: taedae quoque iure coissent, O.: conubio, nuptiis, Cu.: cum captivā, Cu.: Hac gener atque socer coëant mercede suorum, i. e. in the marriage, V.—With societatem, to enter into partnership, make a compact, become an ally, associate, form a league: societatem laboris: cum Caesare societatem: cum Lacedaemoniis, N.: societatem sceleris: ad eam rem societas coitur.
-
…vivendum aut pro his esse moriendum. nullus est portis custos, nullus insidiator viae si qui exire volunt, conivere possum ; qui vero se in urbe commoverit cuius ego non modo factum sed vel inceptum ullum conatumve contra patriam…
Cicero, in Catilinam
-
…forent primordia, quae genitali concilio possent arceri tempore iniquo. Nec porro augendis rebus spatio foret usus seminis ad coitum, si e nilo crescere possent ; nam fierent iuvenes subito ex infantibus parvis e terraque exorta repente arbusta salirent…
Lucretius, De Rerum Natura