cortis
Cors, Varroni lib. 1. cap. 13. lib. 3. cap. 3.
Cohors, est atrium rusticum stabulis et aliis ædificiis circumdatum. Velius Longus de Orthographia :
Talis quæstio est cira
cohortes et coortes : ubi diversam esse significationem voluerunt Grammatici, ut Coortes
sint villarum, unde homines cooriantur,.. at Cohortes militum, a mutua cohortatione. Nam
Cortes quidem audimus vulgo, sed barbare dici. At Scriptoribus inferioris ævi,
est villa, habitatio rustica ædificiis, colonis, servis, agris, personis, etc. ad rem
agrestem necessariis instructa, alias Coloniadicta. Lindwodo ad Provinciale Cantuariensis Ecclesiæ lib. 3. tit. 16.
Curtisest mansio vel manerium ad inhabitandum, cum terris, possessionibus, et aliis emolumentis ad tale manerium pertinentibus. Herimannus de Restaurat. S. Martini Tornacensis cap. 71 :
Deinde 4.
domos sive mansiones, quas abusive Curtes vocamus, in pago Tornacensi...
construxit. Cap. 79 : In his itaque domibus, sive ut usitatius dicamus, Curtibus,
quæ in diversis locis,
Canones Concilii Tricassini ann. 878. can. 2 : Mansa, Cortes, villas, patrimonia,
etc. Petrus Damianus lib. 4. Epist. 7 : In tantum dives erat ac
præpotens, ut gloriaretur se plures habere Curtes atque castella, quam dies sint, qui
numerantur in anno. Domnizo lib. 2. de Vita Mathild. cap. 21 : Ejus quocirca tribuit sub jure Filinam, Egregiam Curtem dantem fruges sat abunde. Præcepit muros et fossata dejicere... et
quatenus in una Corte non consistat plus ædificiorum quam una domus. Charta
Hlotarii Regis Franc. ex Tabul. S. Trinitatis Pictav. : Curtes duas cum suis
appenditiis nostro daremus præcepto, etc. Infra : Altera vero Cors
vocatur Secundiniaca, etc. Charta alia apud Gallandum : Monachi S. Albini
et Canonici S. Licinii habebant... 2. Ecclesias, et 2. Curtes ad illas pertinentes, in
omnibus earum redditibus inter se sine divisione communes. Augustinus Mussatus
lib. 2. Rub. 11 : In Colonia Patavii, quam Curte vocant. Vetus Formula :
In Curtibus vel villis. Sic passim usurpant, Lex Wisigoth. lib. 8. tit.
1. § 4. Lex Burgund. tit. 23. § 1. tit. 54. § 4. Addit. 1. ad eamdem Legem tit. 5. Lex
Salica tit. 6. § 3. tit. 36. Lex Aleman. tit. 10. 11. 31. 81. § 2. tit. 82. § 6. Lex
Longobard. lib. 1. tit. 8. § 29. tit. 23. 24. Curtisest :
Area sub dio re-«
licta, domo, stabulis, aliisque ad rem « rusticam necessariis tectis
circum-« data. Index Possession. Monaster.
Retterens. ann. 1222. in Guden. Cod. Diplomat. tom. 3. pag. 794 : In Cruftila
Curtis una et 6. mansi et 5. vineæ et 3. Curiæ. Pro Curia dominica vel
superiore, ad quam rusticorum prædia spectabant sæpius usurpatur Curtis, German.
Fronhof. Vide Eichhorn. Histor. Jur. German. § 83. Haultaus. Glossar. German. col. 540. Recensio possessionum in Comitat. Habsburg. ann. 1299. De curte Rinach. in Geneal. Habsburg. vol. 3. pag. 579. Chart. Bering. Episcop. Spirensis c. ann. 1220. in Guden. Syllog. pag. 133 :
Grangiarius in Rorheim plaustrum novum cum
instrumentis, feno capiendo necessariis, annuatim nuntio Ecclesiæ nostræ in Curti
nostra Kaytsch, quæ dicitur Fronehof exhibere consuevit. Chart. ann. 1376. ap.
Kindling. in Anecdot. Monaster. tom. 1 pag. 391 : Domum H. de Polingen et domum
Borchardi, sitos in parochia veteris ecclesiæ Alen, ad officium seu Curtim nostram
Broichusen pertinentes... nomine castrifendi... dedimus et damus. Charta
Goswini majoris decani in Colonia ann. 1259. ibid. pag. 404 : Bona nostra
spectantia ad Curtim nostram in Goir, quæ leyn (i. e. feodum) vulgariter
appellantur... monasterio Vallis Gratiæ prope Nussiam concessimus... Dictum
monasterium nobis adjunget et demonstrabit unum hominem laicum, qui nomine ipsius
monasterii et ratione dictorum bonorum veniat ad placita dictæ in
Charta ann. 1240. ibid. pag. 11. Adde aliam sec. Cortisvel
Curtisnomen pro toto vico, qui villæ alicui magnificæ accesserat accreveratque, a Scriptoribus nostris acceptum fuisse, docet Valesius ex plurimis vicorum nominibus in
Courtdesinentibus, qualia sunt præ ceteris Bettonis Cortis non una,
Betancourt, Hunulfi Curtis
Houncourt, Alamannorum Curtis
Aumencourt, Harecortis
Harcourt, et aliæ quas indicat in Notitia Gall. pag. 416. 418. 419. et in Præfat. pag.
Cors, in Charta Henr. V. Imper. ann. 1114. in Alsat. Diplom. num. 242.
Tu qui multa potes ad regis Chortem, in Brunon. Vita S. Adalberti ap. Pertz. vol. Scriptor. 4. pag. 611. lin. 51. Vide Cortis 4.
Curtis. Charta Ludovici VII. Regis Franc. in Tabul. Maurigniacensi Ch. 9 :
Dederunt etiam eis Curtam, quæ ibi erat fossis limitata, etc. Occurrit
pluries : Curtis. Tabular. Brivatense Ch. 118 :
Casam dominicam cum Curto
et orto, cum campis, etc.
Cum... ab omnibus nimium diligeretur, et in Regio semper Curto
inseparabiliter nutriretur, etc. Infra : Eadwerd et Ælfthryth semper in
Curto Regio nutriti cum magna nutritorum et nutricum diligentia. Rursum :
Cum igitur ad eum venissem in villa Regia... cum eo illa vice 8. mensibus in
Curto mansi. Occurrit adhuc semel. Ita ubi de eodem Ælfredo, Florentinus Wigorn.
pag. 587. Curtumhabet.
In Curtis, in chart. ann. 716. ap. Breq. num. 287.
Cum Curtis clausis, in alia ann. 744. ap. Hergott. Geneal. Habsb. num. 1.
far buona Corteusurpant. Vide Joannem Villaneum lib. 7. cap. 88. Cæsarius lib. 1. Mirac. cap. 34 :
Tale dictum proposuit : Si aliquis esset, inquit, qui veris indiciis vera mihi de
anima patris mei dicere posset, bonam Cortem a me reciperet. Et infra :
Domine, Cortis vestra vobis maneat, ego cogitabo quid animæ meæ expediat.Tradimus villam seu Curtem nostram
Indominicatam Bellomontem.
Villa Regia, Quæ Regis propria est. Chartæ Alamannicæ Goldasti Ch. 18 :
Actum in Curte Regia Zurich. Annales Francor. Fuldenses ann. 889 :
Placitum Curte Regia Franconofurt haberi cum Francis Regi complacuit.
Concedimus et Gastaldiisetc.
Hoc placitum fecerunt
4. Milites advocati, Udo, Ursio, Garderus, Mambodo. Actum Atrebati, Curte Publica, in
Capella S. Benedicti, etc.villicisreguntur, in Chronico Reichersperg. pag. 192. et in Metropoli Salisburg. tom. 1. pag. 373.
Curtes villicanæ, tom. 3. pag. 494.
Aream ubi
curia quondam, modo novella vinea plantata est, cum Curte stabularia, etc. Adde
tom. 2. pag. 531. 532. 549. 556. tom. 3. pag. 383.Curticula Abbatis, in Statutis antiquis Corbeiensis Monasterii.
Gorioces Hervei filius dedit S. Martino Curticulas quæ sunt inter aquas juxta
Lambaulum.Curticulam unam in Hostercho, in Bodmann. Rhingav. pag. 86. in chart. ann. 1021.
In suburbio
nostræ civitatis molendina 2. et cambas 11. et hortos cultos 2. et Curticlos 10. pratum
1. etc. Idem videtur cum Curtillus, de quo infra.
Ecclesiam S. Cyrici
(concessit) cum altari et uno Curticulo.Casatas xi. cum sala et Curticle
meo... cum mancipiis... casis, Curticlis, silvis. Similia iterum habentur col.
22. E. in Charta anni 721. Hincque corrigenda Hedeni Ducis Charta anni 704. laudatæ
Collect. tom. 1. col. 13 : Curtem nostram in loco nuncupante Arnestali super fluvio
Huitteio, cum omni integritate sua, id est casis, Curtidis, campis, pratis, etc,
Legendum enim Curticlis.
Simulque suggerimus, ut de ipsa
Curticella, vel hominibus inibi consistentibus sub vestra defensione.... dignetis habere
Corticella. Notitia ann. 1041. apud Augustinum de la Chiezain Chron. Pedem. cap. 19 :
Addidit quoque præfato Monasterio Corticellam unam inter
Cercinaschum et Schalengiam, quæ ab incolis Gorreta dicitur. Infra :
Curticellam unam in territorio Suavis. Adde Miracula S. Columbani Abbat.
cap. 29. Curtile. Præceptum Ludovici Imperat. ann. 836. Ampliss. Collect. tom. 1. col. 96. C. :
Cum domibus cæterisque ædificiis, Curtiferis, vineis,
terris, silvis, pratis, pascuis, aquis, etc. Præceptum Caroli Calvi ann. 869.
inter Concilia Hispan. tom. 3. pag. 151. col. 1. et in Appendice Marcæ Hisp. col. 792 :
Cum domibus, ædificiis, Curtiferis, viridigariis, hortis, vineis,
etc.Tradidit quoque ad Chuchil casam cum Curtifero suo et territorio, et
manentes novem cum coloniis et aliis appendiciis suis. Occurrit iterum cap. 4.
et alibi. Traditiones Fuldenses lib. 2. cap. 148 : Trado S. Bonifacio..... unum
integrum Curtiferum. Chronicon Besuense : Mansum cum suprapositis,
campis, pratis, Curtiferis, silvis, etc. Alibi : Mansa, servos, ancillas,
Curtiferos, terras, silvas, etc.
Cum ædificiis, Cortiferis, exavis, ortis, vineis,
campis.Curiamet
Curtiferumconfundit.
Domibus,
ædificiis cum appenditiis earum, urtiferis et Cultiferis, viridigariis, etc.
In
Sulza curtis dominica cum omnibus appenditiis suis, Ecclesia videlicet matrice cum
decimis suis, mansus censuales atque serviles, agri cum vineis ac pratis, curtes cum
Curtificiis, familia ministerialis, servilis et censualis.Ipse accedens ad quamdam bordam sive Cortal Petri
Couvilli dicti loci, ubi prædicti inimici se poterant retrahere. Charta Guifredi
Comitis Ceritaniæ ann. 1035 : Dono... domos, cortes, Cortales, hortos, hortales,
areas et palumbarios, terras cultas et eremas, silvas, prata... molendina et
molendinaria cum caputaquis, etc.Et in
ipsa villa terram unius carrucæ, et unum mansum, et 10. Cortaria. In alia
Hugonis, prioris filii : In eadem villa octo Cortes, etc.Cortoria. Donatio anni 1054. in Appendice Marcæ. Hisp. col. 1100 :
Cum Cortoriis et matrocibus et planitiis et cum omnibus adjacentiis
earum.Corsorium. Vide infra Corzorium.
Aream et vineas in Scriezeseim, cum hobariis atque Curtariis,
præter ea quæ in servitio habuerunt, sub annua pensione jure hæreditario
contradidi. Infra : De 12. hobariis pro servitio et reditu solvuntur 8.
libræ : de dimidiis vero hobariis et molendinariis et aliis Curtariis 8. talenta et 14.
solidi.Ad faciendum
insuper vobis Cortigium in Altalaya de Ferrus me obligo, in quo possitis competenter
habitare, et ad dandum vobis viginti paria boum cum necessariis eorum ad populandum
agriculturam usque ad annum, et vitalia ad custodiendum castrum et caveas memoratas
duobus primis annis, prout aliis speculatoribus eorum tradidi usque modo.Curtileproprie hortum rusticum, seu curtis sonat. Gloss. Lat. Gall. :
Cellulam S. Clementis una
cum Curtili in quo Monachi ibidem Deo famulantes labores manuum exercere videntur, vel
in quo res illorum consistunt, etc. Ita Chartæ Alamann. Goldasti num. 28. 62.
Tradit. Fuld. lib. 2. cap. 210. Chronica S. Benigni et Besuense pag. 419. 451. 512. 544.
Gesta Abbatum Gemblacens. pag. 533. 534. et Scriptores alii passim. Le Reclus de Moliensin
MiserereMS. :
Il convoita par grant foiblece, La piour pome du Courtil. La bonne femme du Maisnil A ouvert l'uis de son Courtil. Curtiles duos cum casticiis, terram arabilem et pratum bunariorum quadraginta
octo, etc. Actum an. 35. Caroli Regis.
Ut 30. vel plures præcipuos Curtiles,
cum litorum ac colonorum familiis, clarissimis ædificiis prænitentes,
compararet. Ibid cap. 27. pag. 771. lin. 23.60.
mansionalia, quæ et Curtilia dicuntur. Chart. ann. 961. in ejusd. Gudeni
Syllog. pag. 451. Vide Haltaus. voce
Hofstættel, col. 942.
Item in veteri villa sunt xxxii. Cortilli, quorum
unusquisque... persolvit... tres denarios, etc.de Cangé:
Habet manerium cum Courtillo.Dat
Curtilum, ortum et vercheriam seu dimidium mansum. Charta Præpositi Burgensium
Cuciaci ann. 1375. apud Baluzium Hist. Arvern. tom. 2. pag. 208 : Mansis,
maisagiis, et Curtilis ad dictam terram spectantibus. Iterum legitur pag. seq.
Curtilum indominicatum ubi Tedgerius stat, in Chart. ann. 998. ap. Guerard. in calce Irminon. pag. 352.
Rustici
Curtillum debet esse clausum æstate simul et hieme, etc.
Decimam herbarum et Curtillorum,
Tertiam partem decimæ, et quinque Cortilagia.
Tenet unum
vilanagium de xxiv. acris ad decimam et campartum, et reddit sex denarios
de Cortilagio ad festum S. Petri ad Vincula. Venditio ann. 1344 :
Vendidit.... domum, pratum et Cortilagium situm in loco dicto Apud
Tuscham.Et
etiam si in Curtilagio alicujus bladum seminaretur, decimam gerbam illius bladi, sicut
in campis, percipiet. Tom. 2. pag. 89. De una virgata terræ, in Stodleya.... cum duabus Curtilagiis ad eam pertinentibus. Pag. 306 :
De uno mesuagio cum
curtilagio in villa de Mellyng. Will. Thorn. pag. 2098 : Minutas decimas,
cum decimis fœni et Curtilagiorum. Pag. 2101 : Super decimis quibuscumque
garbarum et bladorum de ortis seu Curtilagiis aut aliis terris, et locis plantatis, etc.
Courtilages, in Cons. Montensi cap. 50. Will. Guiartus ann. 1298 : Et s'espendirent fols et sages Cà et là par les Courtillages. Li Courtilaige de la Ville seront sehur en telle
maniere que l'on n'y peut riens prendre de par nous, si par achat non : iceux deux
choses de foin et de Courtilaige sont sans creance, etc. Infra : Cils qui
fera dommaige de la closon de la ville, et de la closon des Courtils, et des
Courtillaiges, et des fruits et des arbres, s'il le fait à aiciant, il doit amender le
dommaige, etc. Vide Innocent. III. PP. lib. 13. Epist. 76. Statutum 2.
Westmonast. cap. 50. Fletam lib. 2. cap. 71. § 3. Britonem pag. 109. v. etc. Vetus
Charta : Courtillage est toute maniere de poirée, poix nouveaux, feves nouvelles,
en cosse, etc.
de Laurieretom. 2. Ordinat. pag. 368 :
Nuls laboureurs de houe ne pourront
labourer de houe ou de besche qu'en vigne, excepté és terres où les chevaux ne
pourroient labourer, et aussi les terres à guesdes et
Cortillages.Super pluribus petiis ortorum seu Cortillagiorum, sitis ultra portam comitis
Atrebatensis, in terra et dominio episcopi Parisiensis. Alia Henr. reg. Angl. in
Reg. 69. Chartoph. reg. ch. 280 : Willelmus Paenellus... concessit monialibus S.
Juliani de prato... grangiam et Cortillagium et terram juxta idem Cortillagium.
Cortillage et Curtillaige, nostris. Charta ann. 1369. ex Chartul. 21. Corb. fol. 316 :
Certaines dismes, tant de fains, de fruis, de Cortillages, come de
vins, etc. Consuet. Castell. ad Sequanam ex Cod. reg. 9898. 2 : Blef,
Curtillaiges, fromaiges, qui sont en paniers,... ne doivent place ne estaul. Ubi
herbæ seu olera, quæ in curtilicrescunt, intelliguntur, Gall.
Courtillage, in Lit. ann. 1400. tom. 8. Ordinat. Franc. pag. 378. art. 9 :
Courtillage, c'est assavoir, toutes manieres de porées, pois nouveaulx,
etc.Omnes generaliter
præter liberos debent id est Hovestat, in chart. ann. 793. in Schannat. Tradit. Fuldens. num. 103. pag. 51. Ibidem ann. 788. pag. 40 :
Duas ariales id est Hovasteti.
Vide Haltaus. voce
Hofstatt, col. 941.
Omnes clausi indominicati, scilicet ille qui adhæret
Monasterio, et campaniæ, plantæ, habundantia, Curticanus, et clausellus cum aliis
vineolis de Parriniaco. Legitur Corticanusin Annal. Bened. tom. 3. pag. 61.
Dachopertus quidam
Capuanus genere obtulit B. Benedicto casalem suum in loco, qui Colimniana vocatur, cum
casis et Cortaneis, et omnibus ex integro pertinentiis ejus.Courtillierappellari annotat. Catholicum parvum :
curtilecurat aut incolit. Charta ann. 1225. in magn. Chartul. nigr. Corb. fol. 94. r° :
In dictis quatuor curtillis potest dictus Johannes habere, si
voluerit, quatuor Curtillarios liberos, quantum ad ecclesiam Corbiensem.
Cortoisien, Injuriæ loco habetur, in Lit. remiss. ann. 1474. ex Reg. 204.
Chartoph. reg. ch. 110 : Le suppliant chaussetier, demourant à Grenoble, dist à
icellui Robert, tu m'as appellé Cortoisien ; pour laquelle injure, etc. Forte,
Curtilisdireptor.
Poussemotte, apud Felibianum in Hist. San-Dionys. pag. 586.
Curtilarii, seu
Curtiliers: dicti enim qui domini sui principalis seu capitalis
Curiamsequi tenentur, et ejus placitis interesse. Charta ann. 1244. in Tabul. Corbeïensi :
Aprés en autel fait il tort de le terre le Visconte, ki est Courtilliers de
l'Eglise. In altera Joan. de MainieresMilitis ann. 1283. ibidem :
Chest assavoir que come li Abés desist que je fuisse leur Courtilliers, et voloit
que je alasse à ses plais, et jujaisse aussi come autre Curtillier, il en est ensi
ordené que je et mi hoir irons à trois plais generaux chascun an, et jugerons et ferons
aussi come li autre Courtillier.
Come il deissent et proposaissent contre mi, que je
ne peusse ne ne deusse lever, mener, ne carier nus des fruits de mes teres, ke je
tieng d'aus en Courtillage, ne blé ne marchainnes, dusques adont qu'il ou leur Serjant
eussent terchié, et que je ou mes Serjans eussent mené leur terage en leur grange à
Mainieres. Similia habes in altera ejusdem anni Charta Domini Altermi de Maineriis
fratris supradicti Joannis : Li dis Abbé et Convens In hisce Chartis terragioobnoxiam,
terragium, et
Cortescurant, vel colunt aut incolunt. Charta Longobardica ann. 774. apud Ughellum in Archiepisc. Benevent. :
Necnon in
Gastaldato Bisernensi concessimus Cortisanos, hi sunt cum uxoribus suis et omnibus sibi
pertinentibus. Alia ibid. : Sed et substantiam Calendini Cortisani nostri
qui habitare visus fuit in Uriniano. Chronicon Monasterii S. Sophiæ Benevent. :
Substantiam quæ Auroaldi fuit Curtisani nostri. Charta Ludovici Pii in
Chronico S. Vincentii de Vulturno. Statuimus quoque ut
nullus ex servis, aut ex familia ejusdem Monasterii, vel eos, quos Cortisanos vocant,
audeat inquietare, aut quodlibet pensum ejus exactor tollere, vel exigere
præsumat. Adde eumdem Ughellum tom. 6. pag. 297. Curtulanus, in charta ann. 1265. ap. Günther in Cod. Rheno-Mossellano tom. 2. pag. 342.
Provincialibus, in quibus inter Flandrensium nobiles familias, mentio fit
Cortisiani Flandriæ, ex Curtriaca gente, cui pro insignibus tres cantherios miniatos in campo aureo adscribunt. Idem videtur cum eo qui
le Sire de Cortesiexdicitur non semel Guillelmo Guiarto. Chronicon Flandr. vernaculum cap. 72 :
Si feit prendre un Chevalier de Flandres, qu'on appelloit Courtoisien.
Adde cap. 46.Court. Monachus Sangallensis lib. 2. de Carolo M. cap. 31 :
Pauperes pannos jucundissime
dealbati Kyrie eleison Ludovico beato per latissimam Curtem, vel Curticulas Aquarum
Grani, quas Latini usitatius Porticuum nomine vocant, usque ad cœlum voces efferrent,
etc. Hariulfus lib. 3. Chronici Centul. cap. 1 : Jussit portari in suæ
domus atrium, quod vulgus Curtem dicit, et ut fieri assolet, ante januam
jactari. S. Eulogius lib. 2. Memorial. Sanctor. cap. 8 : Quadam nocte per
contiguum infra Cortem domui hærens tugurium, celsum parietem, Deo juvante, scandens,
etc. Eckeardus junior de Casib. S. Galli cap. 10 : At equus exaltanter
eum gestans, in postem valvarum Curtis hominem... impegit.clausura, uti
Cortisappellatur in Lege Salica tit. 8. §. 1. ubi Pactus Legis Salicæ habet
clausuram. Vide Curia.
Fidelissimus Dei Abbas Berengerius audiens quosdam a partibus Tullensium volentes
cupiditate prædæ et spoliorum effringere istud Monasterium, indixit ut ipsa Cortis
Cœnobii valide muniretur, et vigiles ipsam circumeuntes Rursum occurrit ibi pag. 857.Hoc est, casa cum casalibus, Curte clausa cum
omnibus officinis ejus. Ch. 64 : Curte clausa, aliisque ædificiis,
etc. Vita Burchardi Wormaciensis Episcopi : Curtim suam muro, civitatem
instar castelli circumdedit.
Faciunt clausuras
ad ortum, ad Curtem, ad messes. Ibid. sect. 1. pag. 132 : Claudunt de
tunini perticam 1. in Curte dominica et claudunt ad messes perticas 8. Ibid.
sect. 64. pag. 143 : Claudit in Curte dominica de tunino parietem 1. ad messes
perticas 4.Cortis, seu rustica area, quæ muris cingitur :
Cortis clausa, in laudatis Chartis Alamannicis Goldasti 60. et 64. Vetus
Notitia apud Ughellum tom. 5. pag. 1538 : Domuncula minor cum Cortina, vinea,
etc. Paulus in Vita S. Hilarii Abbatis Galeatensis n. 8 : Antequam ad
Cortinam ipsius Monasterii ingrederetur, etc. Charta ann. 1210. apud Guichenonum
in Bibl. Sebusiana cent. 1. cap. 78 : Cum terris, Cortina, justitiis, pedagiis,
albergiis, etc. Tabularium Casauriense : Concambiavi Curtinam meam de
terra et vinea sub ipsa curtina cum ficariis super se habentem. Thwroczius in
Salamone cap. 52 : Milites autem Ladislai agmina Salomonis tanquam in Cortinis
concluserunt. Paulus in Vita S. Hilarii Abbat. n. 8 : Antequam ad
Cortinam hujus Templi accederet, etc.Cortinaappellari videtur pars ecclesiæ lateralis, in Necrol. MS. eccl. Paris. ad 6. Aug. circa ann. 1270 :
Centum libras Paris. ad opus Cortinarum, quæ de novo sunt inceptæ in
ecclesia Parisiensi.Cortinæappellari videntur nostris, quod iis veluti
Cortesincingantur ;
Cortesenim
rotundæ sunt, ut ait Varro in Origin. Unde
Cortinæ, seu Tripodis Apollinis, etymon accersit Jos. Scaliger, etsi Varro et Servius aliter censeant. Anna Comnena lib. 11. Alexiad. pag. 309.
Τοὺς πύργους, καὶ τὰς
μέταξι κορτίνας σφίσιν αὐτοῖς διενείματο. Synod. Romana sub Silvestro PP. cap.
1 : Quoniam bonum est ut fixas Cortinas habeat Ecclesia, ut regia Ecclesiæ non
vacillet, sed sit firma, et claudat ostium propter persecutorem.
Dominus R. infra
Cortinas dicti Castri constitutus in præsentia nobilis Domicelli, etc. Neque
aliunde petenda origo Cortinarum, seu velorum, vel aulæorum, quibus altaria clauduntur apud Christianos, atque adeo lecti ipsi nostrates. Ebrardus Bethun. in Græcismo :
Velum Cortina , velum Tectura vocatur.
Alibi :
Aulæ dicuntur Aulæa : Petasmata Templi :
Cortinæ Thalami : Velaria, vela Theatri. Iso Magister in Gloss. : Cortina est ornamentum
Ecclesiarum, vel tabernaculorum, sicut vela depicta, quæ in lateribus altarium
suspenduntur, ne Sacerdos aspectu circumstantium confundatur.Αὐλαίας ,
quas Græci Cortinas vulgo
vocant.In tentorii
nomine et tabernaculi, quamvis unum videatur sonare, eo quod tabernacula inde sint
dicta : quod Cortinæ distentæ funibus, tabernaculis infra stantibus appenderentur, quæ
tentoria sustinerent. Monachus Sangallensis lib. 1. cap. 2. ex emendatione
Codicis Cæsarei apud Lambecium : Tunc adolescens ille, quem post Cortinam , juxta
quam consederat Rex, stare præceperat, ut audiret quomodo singuli supplicarent, cum
ipsa Cortina ipsum circumplexus, in hos quæstus erupit, Domine, etc.
Anastasius in Leone III. PP. : Fecit Cortinam sericam albam habentem periclysim
et crucem de fundato. Occurrit apud eumdem non semel, Continuatorem Florilegi
pag. 672. in Gestis Regum Francorum cap. 14. et alios. Vide Durandum lib. 1. Ration.
cap. 3. n. 39. Cortinæ, stragula, tapetia, in Division. thesaur. Carol. M. apud Eginhard.
Tapecia 2. mappam 1. lectisternia 7. Cortinas 2. tentorium 1.in Polypt. Irminon. Br. 12. sect. 50.
Dum hæc tracto suggestum est mihi Cortinas Regias esse
collectas, refertam autem populo Basilicam præsentiam mei poscere. Infra :
Postea vero quam cognoverim Cortinas Regias inde esse sublatas. Vide
Titulus, Velum.pallium, pro pallii materia. Liber Anniversariorum Basilicæ Vaticanæ fol. 144. ubi de Bonifacio VIII. PP. :
Item 4.
camisas de Cortina cum pectoralibus et gramiciis de opere Cyprensi... Item tria
superpellicia de vinipa et Cortina.Cortina, Velum, aulæum. Statuta MSS. Augerii II. Episc. Conseran. ann. 1280 :
Sub pœna suspensionis ab officio prohibemus ne capuellæ baptizatorum
ponantur in aliis quam in ecclesiasticis usibus ; videlicet inde faciant super
capellitia vel Cordinas. Altera manus habet Cordines, minus recte.
A nonnullis Christi fidelibus dati fuerunt et erogati thesauro dictæ Ecclesiæ...
tres solidi Turon. convertendi... pro manutentione cujusdam Courtinæ super altare B.
Mariæ.Septelanios tapites
ii. cupertorio siricio i. et vellatas xi. et
quadincos xl. et vadelincos viii. Curtinas ii. pellicas
vi. etc.Cortina, Velum, aulæum. Necrol. MS. eccl. Carnot. :
xix.
Kal. Sept. obiit Fulcherius hujus sanctæ ecclesiæ sacristes, qui dedit B. Mariæ duas
cappas et tunicam unam et pallium optimum unum et Cortinulam rubeo serico intextam.
Gourdine, eadem acceptione, in Vita J. C. MS. ubi de scissura veli : Et la Gourdine as fils Davi Voirs est qu'ele fendi parmi. Jussit autem Rex ut
civitas mundata stipitibus, truncis, luto et fimo, Incortinaretur. Boccacius :
Un bellissimo letto Incortinato. Curtiner, Includere, apud Brittonem pag.
144.Vendiderunt..... Cortinum aruncale, quem
habuerunt de sui patris, etc. Occurrit ibi pluries.Item Curtinum... cum pomiferis suis. Miracula B. Henrici Baucenensis,
tom. 2. Junii pag. 376 : Moratur cum Jacobo in Curtino S. Martini.La court d'une maison. Verdala in Episcopis Magalon. apud Gariellum pag. 105 :
Lavatorium claustri superioris similiter fecit, Cortinale et
portalia et murum quo clauditur.In Ecclesia, vel in porticu, quæ tunc Curticula
dicebatur, etc. Lib. 2. cap. 31 : Per latissimam Curtem, vel Curticulas
Aquarum Grani, quas Latini usitatius Porticuum nomine vocant, etc.Si domus alicujus in civitate arserit... jus
burgensium non amisit, si autem alter Curtim emerit burgensis inde non erit, nisi
superedificet. Chart. Otton. I. Imper. ann. 937. ap. Erath. Cod. Diplom.
Quedlinb. num. 5. pag. 3 : Urbem in Quidilingoburg..... cum Curtilibus et cunctis
ædificiis inibi constructis.Videres Triclinia ambitu prolixiore
distenta, porticus in omni decore dispositas. Area vero Curtis ingenti ambitu
cingebatur, ut amplitudo ipsam regiam aulam ostenderet. Anastasius in Histor.
Eccl. : Aulam incendit quæ dicebatur Cortis Crummi. Ubi Theophanes : Ἐπύρωσε δὲ καὶ τὸ τοῦλδον, χρήματά τε καὶ ἱππους, καὶ τὴν κόρτην, μετὰ
πάσης βασιλικῆς ὑπουργίας. Eadem habet Cedrenus. Ita hanc vocem usurpant ex
Græcis, Leo in Tacticis cap. 11. §. 21. Constantinus Porphyrogen. in Basilio cap. 15. (ubi
vim vocis non percepit Interpres Allatius ;) Codinus de Offic. cap. 5. n. 52. et in Orig.
Constantinop. ubi de Columna Fori, pag. 23. Edit. Regiæ. Cortemseu tentorium Principis observabant et servabant, qui inter
Cortinariis(quidquid dicat Meursius) ex Codino de Offic. cap. 5. num. 52. satis constat : si quidem, ut
Cortinarii, ministrabant ad tabernaculum Imperatoris, et in symbolum vilissimæ conditionis, ex veteribus tabernaculi pannis vestes confectas habebant.
Cortinariorummeminit Pachymeres lib. 4. cap. 29.
Cortaliniautem videntur dicti primitus
Cohortales, de quibus supra.
Cortinarius in domo comedet, et
quando faciebat cortinas portare, habebat liberationem ad 1. hominem ad 1.
sumar. Hic CortinariusHearnio non magis videtur signare custodem
cortis, quam curatorem
cortinarumseu aulæorum ipsi
cortilectoque regio necessariorum.
Cortalinispræerat. Liutprand. Antapodoseos lib. 2. pag. 295 :
Adelbertos Comis Curtis,
macrospathis, gundopistis. Lib. 6. cap. 2 : Constantinus... per Andream
quendam qui ab officio Comis Curtis dicebatur, literas Berengario dirigit.
Pertzius interpretatur Præfectum prætorio.Qui statim raptis armis Curtem regiam
circumdederunt. Mox : Ejectus est de Curte Regia cum omnibus tyrannidis
suæ fautoribus. Warnerius MS. in Macrum Scottum Poetam : Per totam Cortem versus ructabat oberrans, Dignos consertis stercore paginulis. Courtisans, qui in Regis
Corteversantur, apud Gobelinum Personam in Cosmodromio ætate 7. cap. 77. 88. in Chronico Montis S. Agnetis, apud Gersonum in Serm. de sancto Antonio,
Zantfliet, apud Marten. tom. 5. Ampliss. Collect. col. 480. etc.
Marescallus
noster habet jurisdictionem civilem et criminalem in Cortesanos seu nos et Curiam
nostram sequentes. Vide Corthesanus.La Cour du Prince. Hincmarus Remensis Opusc. 17 :
Cum valde vesperi a Corte Regis nostri ad mansiones nostras...
festinarem. Mox : Cui respondi, ut teneret ipsum hominem secum,... donec
ad Cortem redirem. Capit. Caroli Magni Qualiter honeste et sine indigentia in Curte nostra, sicut
antecessores nostri fecerunt, vivere possimus. Tit. 26. et 27. In hostem, vel ad placitum sive ad Curtem veniens. Tit. 39. cap. 1. Si ad Cortem nostram venerit. Capitul. Carlomanni
tit. 2. §. 6. Dum ad Curtem pergunt. Vide Synodum
Confluentinam sub finem, et Capitula Caroli Calvi non uno loco, Ditmarum pag. 88. etc.
Idem : Interrogati sunt qui in Corte degebant. Ratherius Veronensis in
Qualit. Conject. : In exercitum nunquam, ad Cortem rarissime, etc.
Ratbertus de Casibus S. Galli cap. 9 : Harmotus... omnes labores et itinera, sive
ad Curtem, sive in expeditionem, et ad omnes alias necessitates vice illius strenue
accepit.
Quatuor scutis serviat
nobis, sive in Curte, sive in expeditione.Audivimus, Ita apud Brunonem de Bello Saxon. et
alios.Quin potius habeatis unde
sufficienter et honeste cum domestica Corte vestra possitis vivere. Vide
Capitula Caroli Calvi tit. 11. cap. 5. tit. 23. cap. 14. Compositionem
duplicem exigere videtur... sicut Cortis Regia exigere videtur. Tit. 9. §. 12.
Tunc ipsa compositio... ad Curtem Regis perveniat. Tit. 10. §. 1. et 2.
Tunc illi Curtis Regia succedat. Lib. 2. tit.
14. §. 1. Et si intentio fuerit contra Curtem Regis, etc.
§. 6 : Tunc Curtis Regia suscipiat ipsas 4. uncias. Lib. 3. tit. 1. § 17.
Et tam Curtis Regia, quam Longobardi, tales ibi habeant dominationes,
etc. Adde §. 13. 18. 19. 25. tit. 35. §. 1. etc. Curtim Regiam, alibi,
ad Palatiumpertinere dicuntur, lib. 1. tit. 2. §. 10. tit. 25. §. 50.
cortenutritur. Charta ann. 1380. ex Tabul. S. Vict. Massil :
Item xix. pulli masculi, vocati Cortes, trium
annorum. Charta Milonis de Marchaisann. 1210. in Reg. 66. Chartoph. reg. ch. 122 :
Agnum in die Maii, et Curtes ad Natale, etc. Vide Curti
2.