discretio

discrētĭo, ōnis, f. [discerno] (post-class.).

• A separation: cum vis aliqua utrumque (corpus et animam) discreverit, quae discretio mors vocetur, Macr. Somn. Scip. 1, 6, 17; Lact. 7, 12, 4.—
• II A difference, distinction: sine discretione, Pall. Jul. 4, 5; Amm.17, 1 al.—
• III Discernment, discrimination, capacity for distinguishing (late Lat.): ne, propter discretionem difficilem, jus incertum sit, Vulg. 1 Cor. 12, 10: boni ac mali, id. Hebr. 5, 14.

discrētio, ōnis, f. (discerno), I) die Absonderung, Trennung, Lact. 7, 12, 4. Macr. somn. Scip. 1, 6, 17. Prisc. 17, 88. Ambros. hexaëm. 2, 1, 1: Ggstz. concretio, Chalcid. Tim. 203. – als gramm. t. t., die Scheidung der Bedeutungen, Mar. Victorin. 188, 14 u. 16. – II) die Unterscheidung, aevi temporisque, Chalcid.: boni et mali, Vulg.: sine discretione, ohne Unterschied, Pallad. u. Amm.: u. so absque discretione, Amm.

1 discretio [CL] 1 separation, interval, discontinuity. b division, apportionment. erat inter naves et processiones earum tali ~one indictum nautis spatium quod de uno ordine ad alterum vox tube ‥ audiri potuit Devizes 33 p. 35; per quietem interjacentem duas accessiones talis fit ~o temporum Ric. Med. Signa 33; dupplex est ~o: quedam est absque ordine naturali et consequentia, et hec est que causatur ex divisione continui ‥; alia est que conservat naturalem ordinem et consequentiam, et hec est ratio numeralis Bacon VIII 10; cum in omni numero sint duo, sc. ~o partium et unitas congregationis earum Id. Maj. I 222 (cf. ib. II 6: sunt ‥ xx alia sensibilia, sc‥. continuatio, ~o vel separatio, numerus ‥); in quolibet continuo invenitur ~o, sed non e converso; omne enim bicubitum est bis monocubitum Siccav. PN 98; Duns Metaph. IV 2 p. 165 (v. disparatio); 1506 primum pulsum [campanarum] pro majori missa intonabit per equales durationes et temporum ~ones Reg. Aberd. II 102.  b s1191 carta ‥ de ~one membrorum prebende Ch. Sal. 52 rub.; c1430 in ~one operis duplicem ‥ laboris speciem assumpsistis, unam quidem corpoream, que est de capelle fabrica, alteram vero incorpoream, que restat de scolarium disciplina Reg. Whet. II 416. 2 distinction, (indication of) difference; b (exegetical). c (her.) difference, blazon. ob differentiam vocum et ~onem sonorum non absurdum arbitror quadrupedum et volucrum ‥ voces ‥ dirimere Aldh. PR 131; ‘fero’ verbum ~onis causa per syncopen adjicit I in secunda et tertia persona propter ‘ferio’ verbum, quod ‥ ‘feris, ferit’ facit Alcuin Gram. 884b; materie concreta est forma ‥, ita tamen ut, sicut ~onis forme, ita privilegium existendi materie relinquatur. quodam enim modo per materiam existit forma, sicut discernitur materia ipsa per formam J. Sal. Met. 883B (cf. (v. concrescere 2a)); unaqueque ampullarum ~onis titulum super se habeat scriptum, prima ‘oleum infirmorum’ [etc.] Offic. Sal. 103; generatio pilorum necessaria est propter ‥ sexus ~onem ‥ ut sexus a sexu discerneretur, unde ad sexus ~onem barbas in viris creavit natura Gilb. II 74. 1 (recte 76. 1) ; quid est barba? sexus ~o (Dictum Secundi) Leg. Ant. Lond. app. 185; sunt tales [declinaciones] 5. hoc autem est ad ~onem parcium et ad confusionem vitandam Ps.-Gros. Gram. 42.  b de quadrimoda tabernaculorum ~one et potentia R. Cold. Cuthb. 5 tit..  c Bad. Aur. 124 (v. conalis 2); audivi quosdam in ~one predictorum armorum [de campo nigro maculato cum albo] aperte errasse, dicentes quod il port ermenee Upton 116. 3 a differentiation, difference of treatment or conduct. b (w. ultima) separation of the saved from the damned (cf.Matth. xxv 32–3), last judgement. c classification, assignment to different groups. a justa ~onis lance Aldh. VirgP 22; per ventilabrum ‥ ~o justi examinis ‥ figuratur Bede Luke (iii 17) 356 (cf. (v. cribrum 1d)); ut ‥ patres simul cum conjugibus ac ‥ liberis ‥ absque ~one trucidati sint J. Sal. Pol. 420D; 1231 sicut in hac vita est nobis ~o operum, sic erit in illa gloria ‥ ~o dignitatum Gros. Ep. 6; s1321 (v. differentia 2a); sequeretur ‥ quod circumcisionem, ~onem ciborum et alia cerimonialia ‥ Veteris Legis deberet ecclesia imitari Ockham Pol. I 49; quod inter apostolos erat ~o potestatis Id. Dial. 860; bella carencia racionis judicio ‥ sine differencia ~onis progressa vasa destruunt racionis R. Bury Phil. 7. 101.  b hi ‥ tempore ultimae ~onis inanes totius beatitudinis dimittuntur a Domino Bede Hom. I 4. 20; 793 in die ultimae ~onis magno judici rationem reddituri sunt Alcuin Ep. 17.  c hac tripertita ~onis normula omnis heroici exametri versificatio ‥ principaliter constat Aldh. Met. 9; c793 hanc duarum partium orationis ~onem ‥ consideravi Alcuin Ep. 162; [adverbiorum] ordo et ~o sub qualitate [comprehenduntur] Ps.-Gros. Gram. 58. 4 discrimination, perception of difference. sensus et sensuum ~o non idem sunt; sensus enim in corpore et circa corpora sunt, ~o vero quarumlibet rerum ‥ non nisi in anima esse potest Adel. QN 13; Bernardus abbas Clarevallensis ‥ propter magnam abstinenciam ‥ ciborum ~onem amiserat, ita ‥ ut oleum pro vino ‥ aliquando sumeret Higd. VII 20 p. 16; tertium [lingue juvamentum] est ~o gustus Ps.-Ric. Anat. 29; ~o pertinet ad visum, distinctio ad tactum; sed accipiuntur hic per translationem, et accipitur ~o quoad visum spiritualem Hales Sent. I 227 (cf. ib. IV 412: ad ~onem mundi et immundi); quod de tua gloria ‥ credimus, hoc de Filio tuo, hoc de Spiritu Sancto, sine differencia ~onis sentimus Ord. Sal. 8. 5 discretion, discernment, prudence, intelligence; b (w. secundum or equivalent prep.); c (w. ref. to age); d (personified). [Gregorius] patefecit ‥ qua ~one [pastores] singulas ‥ audientium instruere personas ‥ debeant Bede HE II 1 p. 76; 796 doctor populi Dei ‥ debet ‥ sagacissima ~onis intellegentia pollere Alcuin Ep. 113; ~o, i‥. gesceadwisnes GlH D 653; quam pie ~onis et discrete pietatis in omnes fuerit Eadmer V. Anselmi I 22; Adel. ED 3 (v. dealbare 1b); o singulare in virtutibus et operibus ~onis officium! H. Bos. Thom. II 9; queritur, cum ‥ animalia quadrupedia naturaliter natent, quare homo qui ~onem habet et discretion est sine arte id facere non valet? Quaest. Salern. B 75; 1218 spem certam gerentes de fidelitate et ~one ‥ camerarii nostri Pat 152; 1325 de discressione et zeli fervore ‥ confidentes Reg. Heref. 339; in sale signatur prudens discrecio justi, / ut discretus homo condiat inde suos Gower VC III 201; 1480 de vestris discrescione, circumspeccione et industria ‥ confidentes Reg. Whet. II 219.  b hoc posse ‥ inutile illi est ‥ nisi quod discernit, amet, aut reprobet secundum verae ~onis judicium Anselm (Mon. 68) I 78 (cf. (v. discernere 3b)); 1219 relinquimus discretioni vestre hunc ordinem ‥ observandum ‥, ut ‥ secundum ~ones et consciencias vestras ‥ procedatis Pat 186 (v. 6 infra); c1283 habebit ‥ prepositus de consuetudine j acram de frumento ‥ per liberacionem et ~onem servientis Cust. Battle 66; 1313 ex ~one capitalis justiciarii ‥ ad omnia placita ‥ terminand’ PQW 333a; 1314 ut ipsi super premissis ‥ juxta ~onem eis a Deo datam arbitrentur (Pat) Collect. Ox. II 266; 1392 secundum eorum descrescionem IMisc 252/12 r. 3; 1457 commissionarii ‥ deliberent ballivis ‥ vel aliis ‥ sufficientibus personis ‥ per ~ones suas scripta [etc.] Lit. Cant. III 228; 1569 ad ipsorum ~onem Scot. Grey Friars II 209.  c Brakelond 151v (v. annus 3); 1220 usque heredes sui pervenerint ad annos ~onis (AncC IV 107) RL I 95; Chr. Wallingf. 29 (v. consepelire b); †1189 (14c) quia talis [sc. puer tenere etatis] non habet ~onem quod sciat agere vel defendere in aliquo placito MGL I 330; Bracton 86b (v. aetas 2a); furtum ‥ puerorum ante annos ~onis Ric. Armagh Def. Cur. 1398 (recte 1298) .  d qui gratia ~onis, quae virtutum mater est, ‥ probabatur inbutus Bede HE III 5; a800 ~o ‥, quae inter monachos mater virtutum esse dicitur, Salomone attestante [Prov. iv 25] ‘palpebrae praecedant gressus tuos’, id est, ~o actus tuos Alcuin Ep. 209 (cf. Ord. Vit. XIII 13 p. 30); † a1253 ~o virtutum omnium parens pariter et regina (Lit. ad Regent Natalicium) Collect. Ox. I 44. 6 discretion (as title, of addressee, sts. collect.). precor ~onem vestram ut ‥ Anselm (Ep. 143) III 289; c1166 erat ‥ genus hominum [sc. archidiaconorum] ‥ quibus vestra ~o omnem salutis viam querebatur esse preclusam (Ad N. Archidiac. Hunt.) J. Sal. Ep. 166 (140); vestram, venerande presul W., prudentissimam deprecor ~onem ut libellum presentem ‥ diligenti percurratis animadversione T. Mon. Will. prol. p. 8; 1196 W. Rothomag’ archiepiscopus R. decano Lundon’: ~oni vestre satis innotuit ‥ Diceto YH 148; c1200 universis sancte matris ecclesie fidelibus: ‥ noverit vestra ~o Reg. S. Thom. Dublin 38; 1203 ~oni vestre gratiarum actiones referimus (Ad Archiep. Burdegal.) Pat 27B; 1219 (v. 5b supra); 1231 volo ~onem vestram non latere ‥ (Decano Linc’ et Concanonicis) Gros. Ep. 3; 1448 sciat prenobilis vestra ~o ‥ (Cancellario Oxon’) MunAcOx 584. 7 decision. 1297 petunt ~onem utrum ‥ Thomas obiit seysitus de ‥ manerio an non IPM 79/9; 1309 petit super hoc ~onem majoris et aldermannorum MGL I 339.

2 discretio v. indiscretio

discrētĭō, ōnis, f. (discerno), séparation : Dig. 7, 1, 62 ; Macr. Scip. 1, 6, 17 || faculté de distinguer, discernement : Vulg. Hebr. 5, 14 || distinction, différence : sine discretione Pall. 8, 4, 5, indistinctement.