imperatrix

impĕrātrix (inp-), īcis, f. [imperator],

• she who commands, a mistress (very rare): deinde fortes viros ab imperatrice (i. e. Clodia) in insidiis locatos, * Cic. Cael. 28, 67: Italia, Plin. 26, 3, 8, § 16 (dub.; creatrice, Jan.): ut esset animae tam quam imperatrici suae caro subditiva, Ambros. de Inst. Virg. 2, § 11: imperatrix et Augusta Pulcheria, Leo. M. Ep. 101, 3; 98, 3.

imperātrīx, trīcis, f. (Femin. zu imperator), die Gebieterin, ut esset animae tamquam imperatrici suae caro subditiva, Ambros. de instit. virg. 2. § 11. – u. insbes. die Befehlshaberin (General im Unterrock), Cic. Cael. 67. – ➳ Plin. 26, 16 Jan creatrice, Detl. imitatrice.

imperatrix [LL; in CL only facet] 1 empress, emperor’s wife or relict; b (of Eastern empire); c (of ‘Holy Roman’ empire); d (of Spain). ~ix vel Augusta, caseres wif Ælf. Gl. 155; 1236 cum matres carnales, etiamsi sint ~ices, non sint legum aliquarum conditrices Gros. Ep. 23 p. 94; hec ~ix, a hempryse WW.  b ~ix Eudoxia, rediens ab Hierosolyma, attulit catenas S. Petri R. Niger Chr. I 48; s801 Yrene ~ix (v. imperare 5a); S. Stephanus foras portam Galilee lapidatus est, ubi a Theodosia ~ice ecclesia fundata est Gerv. Tilb. II 22 p. 949; [J. Chrysostomus] predicabat Eudoxiam ~icem desistere ab idolatria sua Eul. Hist. I 196.  c ? 1126 gloriosam manum S. Jacobi apostoli, quam Matillis ~ix filia mea de Alemannia rediens mihi dedit, ipsius petitione vobis transmitto Cart. Reading 5 p. 40 (= Regesta 1448); a1140 M. ~ix regum [sic] Anglie filia omnibus fidelibus ‥ salutem Regesta 20; M. ‥ ~ix post mortem mariti sui natale solum repetit Ord. Vit. X 1 p. 8; imperii vero insignia moriens Cesar ~ici Mathildi dimisit Ib. XII 43 p. 467; rex Henricus dedit Mathildem filiam suam Henrico imperatori, que Maguntiam desponsata est et in ~icem consecrata; cui imperator dedit cm equites in dote R. Niger Chr. II 165; [Milo] a regis ejusdem filia et ~ice Romana Matillide comes Herefordie creatus est Gir. IK I 2 p. 29; s1041 ~ix [sc. Gunnilda] ‥ imperatori [sc. Henrico] repudium fecit M. Par. Maj. I 515 (cf. W. Malm. GR II 188 p. 230).  d Lodovicus ‥ traduxit Alesiam, filiam Ildefonsi imperatoris Hispanie. hic enim I., ante mortem suam, quia tenere diligeret duos filios suos, divisit eis imperium, et Sancio majori tradidit Castelle et Tolete regnum, Fernando minori Gallicie regnum; et Alesie assignavit infantaticam portionem terre, que solet esse ~icum R. Niger Chr. I 92. 2 (fig.); b (w. ref. to BVM). huic ~icis [sc. Grammatice] epilogio omnes consensim allubescentes Osb. Glouc. Deriv. prol. p. 4.  b sibi pronunciavit esse preceptum ab ~ice mundi V. Chris. Marky. 42; mater misericordie ‥ alba ‥ et aurotexta clamide circumtecta, uti celorum ~icem decebat Mir. Hen. VI III 106 p. 189. 3 one who commands or gives orders (f.), mistress. sensualitatem eorumdem motuum [sc. anime] ~icem ‥ dixeris Pull. Sent. 736C.

impĕrātrīx, (16) īcis, f. , celle qui commande : Cic. Cæl. 67.

imperatrix , icis. f.
皇后。出命之女。

Suggest a Translation
See an image

imperātrīx (inp-) īcis, f

• imperator, she who commands, a mistress.