intellegibilis

intellĕgĭbĭlis, e, adj. [intellego].

• That can be understood, intelligible, intellectual: bonum (opp. intellegibile), Sen. Ep. 124, 2: causa, Amm.20, 3: deus, Aug. Soliloq. 1, 1.—
• II Perceptible to the senses, sensible: in corporis intellegibilis lineam (dyas) prima defluxit, Macr. Somn. Scip. 1, 6, 19.— Adv.: intellĕgĭbĭlĭter, intelligibly, Aug. Ep. 218.

intellegibilis, e (intellego), I) sinnlich wahrnehmbar, Macr. somn. Scip. 1, 6, 19. – II) verständlich, begreiflich, denkbar, Sen. ep. 124, 2. Chalcid. Tim. 137. Augustin. solil. 1, 1: Compar., Boëth. de divis. 1. p. 642: neutr. pl. subst., Chalcid. Tim. 350.

1 intellegibilis v. inintelligibilis

2 intellegibilis (-lig-) [CL] 1 that can be understood, intelligible (also as sb. n.); b (of word, speech, language, or sim.). [quaestio] in solvendo tamen omnibus est ~is et propter utilitatem et rationis pulchritudinem amabilis Anselm (CurD I 1) II 48; Adel. QN 5 (v. fastidire 3a); quicquid intelligitur, vel quod est ~e, est ~e vel per materiam vel per formam J. Blund An. 284; objectum ‥ intellectus [dicitur] ~e Bacon II 60; Id. Maj. I 212 (v. figuraliter 1); intelligere primi ‥ est omnium ~ium Duns Ord. II 186; hoc ~e est aurum W. Alnwick QD 29 (v. expositorius 1b).  b ~e ‥ verbum Lantfr. Swith. 33 (v. dispactus); non erat sermo earum ~is Map NC II 12 f. 27; 1330 verbum ‥ ignotum et non ~e (v. escapium 2b); c1350 ydiomate ‥ communiter ~i (v. grossus 27b); 1520 alta et ~i voce ‥ missas ‥ celebrent Conc. Scot. I cclxxxiii. 2 perceptible by the intellect alone, conceptual; b (esse ~e) theoretical existence; c (as sb. n.) incorporeal spirit. primitiva ‥ ratio ‥, que ‥ res omnes, tam corporales quam ~es, comprehendit J. Sal. Met. 934C; genera et species que sensibilia non sunt, sed solum ~ia J. Blund An. 290; sole ‥ ymagines ~es reponuntur in anima Ib. 303; per formam ~em Ad. Marsh Ep. 247 cap. 14 p. 456 (v. effigiare 3a); essencia angeli est immaterialis secundum se, igitur secundum se est ~is Duns Sent. II iii 8. 7.  b Duns Ord. III 160 (v. divinus 3a); non intendebat distinguere inter factionem in esse ~i et creationem in esse reali W. Alnwick QD 142 (v. factio 1a); Wycl. Civ. Dom. I 57 (v. famare 2b); esse ~e in Deo Ziz. 460 (v. exsistere 10a).  c rege eodem inter ~ia disposito [i. e. having died] Adel. Blandin. Dunst. 3; Plato ‥ ~ia vere esse asseruit, que nec incursionum passionumve molestiam metuunt ‥ sed semper ‥ eadem perseverant J. Sal. Met. 938A (cf. ib.: temporalia). 3 understood in an allegorical sense. poenarum vindictas ~em Lamech, id est totius mundi reatum, punientes [cf. Gen. iv 24] Aldh. Met. 2 p. 69. 4 capable of rational thought, intelligent; b (vis ~is or sim.) power of understanding, reasoning; c (aetas ~is or sim.) the age of reason. affectum ‥ ~is asinae ‥ spiritu Dei afflatae Gildas EB 1 (cf. Num. xxii 28); [abbas] honestiores ‥ atque ~es animos prima vel secunda admonitione verbis corripiat Ad. Scot OP 538 (= Regul. Bened. 2).  b ratio est vis apprehensiva, vis rationabilis est vis motiva et imperans; ergo pari ratione cum intellectus sit vis apprehensiva, erit vis ~is vis motiva et imperans J. Blund An. 82; queritur utrum potentia sensibilis et potentia ~is sive rationalis fundate sint in eadem substantia Gros. 270.  c lustra ‥ recurrebant perplurima ‥ antequam ad ~em pervenissem aetatem Byrht. V. Ecgwini 362; a nativitate usque ad ~es annos Gosc. Transl. Mild. 27; s993 gratia Dei me ad ~em perducere dignata est etatem Chr. Abingd. I 368. 5 trustworthy, credible. in omni curia ‥ si cui imponitur, quod in placito dixerit aliquid, quod ipse negat se dixisse, nisi possit per duos ~es homines [AN: par un entendable hume] de auditu convincere, recuperabit ad loquelam suam (Leis Will.) GAS 511; recordationem curie regis nulli negare licet; alias licebit per ~es homines placiti (Leg. Hen. 31. 4) Ib. 564; de omni causa ubi plures fuisse dicuntur, unum ad minus ~em de placito erit rectum haberi (Ib. 48. 6) Ib. 571.

intellĕgĭbĭlis, e (intellego), quʼon peut comprendre, qui peut être saisi : Sen. Ep. 124, 2 || sensible, qui tombe sous les sens : Macr. Scip. 1, 6, 19 || -bilior Boet. Divis. 1, p. 642.