mensale
Vestimenta etiam et lectuaria, ac
linteamina, Mensalia, necnon, etc. Anselmus Canonicus Leod. in Wazone Episcopo
Leod. : Alii mensas et Mensalia conculcantes, de ipsis mensis in medium refectorium
saltum dederunt. Ratherius Veronensis in Qualitatis conjectura pag. 200 :
Scamnalia non quærit, Mensalibus indiget, lectisterniis mediocribus, cæteraque
supellectile delectatur.
Has duas curtes ad sagimen, et ad
femoralia, mantelas etiam, et Mensalia fratrum.... specialiter constituimus.
Guidonis Discipl. Farfens. cap. 48 : Refectorii quippe Mensales et zallas atque
linteamina, quibus seniores manus tergunt, etc.
Venit in opprobrium mensæ Mensale lutosum,
Panis furfureus, cibus asper, potus amarus.
Addens Mensale longum, multum gratiale,
Reficiens castrum perpulchre, fulget ut astrum.
Dischlaken.
Anno Dom. 1395. in festo Epiphaniæ
Domini, cum illustrissimus Dux Willelmus Comes de Ostervant sederet ad mensam Francorum
Regis cum multis aliis Principibus, ecce, supervenit quidam Heraldus, scindens et
dividens Mensale ante jam dictum Comitem Willelmum, asserens non decere Principem sedere
aliquem ad mensam Regis, qui clypeo seu armis privatus esset. Et cum idem Guillelmus
respondisset se habere clypeum et arma, rursus Heraldorum Senior ait, Nequaquam, domine
mi, quia Willelmus quondam Comes Hollandiæ tuus quondam proavunculus nedum interfectus
est a Frisionibus, sed et hodierna die adhuc invindicatus jacet in terra inimicorum
suorum. Ab illo die idem Willelmus Comes cogitare cœpit, qualiter confusionem illam a se
removere posset. Willelmus Heda : Anno eodem Willelmo Comiti Hollandiæ
assedenti mensæ Regis Franciæ, fecialis quem Heraldum vocant, laceravit Mantile sibi
antepositum, objiciens indignum fore, quod aliquis interesset mensæ regiæ carens
insigniis armorum, innuens insignia ipsius Willelmi apud Frisios Orientales
amissa. Tractatus MS. de officio Heraldorum : Se aucun Chevalier ou
Gentilhomme avoit fait trahison en aucune partie, et estoit assis à table avec autres
Chevaliers, ou Gentilshommes, ledit Roy d'armes ou Heraut lui doit aller couper sa
toüaille devant lui, et lui virer le pain au contraire, s'il en est requis par aucuns
Chevaliers ou Gentilshommes, lequel doit estre prest de le combattre sur cette
querelle : car ce n'est pas belle chose, que un traistre soit honnouré comme un autre
Chevalier, ou Gentilhomme. Denique Alanus Charterius in Quadrilogo invectivo
pag. 451 : Cettui Bertrand laissa de son temps une telle remonstrance en memoire de
discipline, et de Chevalerie, dont nous parlons,
que quiconque homme noble se fourfaisoit reprochablement en son estat, on
lui venoit au manger trancher la nape devant soi. Vide Toacula et
Mappa.Supertunica, quod mensalis speciem referret. Provinciale Ecclesiæ Cantuar. lib. 3. tit. 1. pag. 127 :
Nolumus prohibere, quin Clerici apertis et
patentibus supertunicis, alias Mensalibus nuncupatis, cum manicis competentibus locis et
temporibus opportunis..... uti valeant. Ubi Lindwodus Mensaliasic dicta ait,
quia in eis solebant utentes sedere ad mensam : et erant hujusmodi
supertunicæ antiquæ vestes præparatæ ad parcendum vestibus magis pretiosis, maxime
tempore prandii vel cœnæ, quibus solent comedentium et bibentium vestes cibo vel potu ab
ore cadente deturpari.