nitrum
nitrum, native soda, natron
- native mineral alkali, native soda, natron; found chiefly in Media, Egypt, Thrace, and Macedonia, Plin. 31, 10, 46, § 106: flos nitri, Vitr. 7, 11, 1; and used for washing with: laveris te nitro, Vulg. Jer. 2, 22; Isid. Orig. 16, 2.—Hence,
- II Transf.: censuram lomentum aut nitrum esse, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 14, 4.
sed magis arbitror, quod sic errata reorum / Nitria purgavit, sicut corpuscula nitro / sordibus expurgata malis et lota nitescunt
~um ‥ et medendis infirmitatibus et abluendis sordibus esse solet aptissimum
~um a Nitria provincia ubi maxime nasci solet nomen accipit nec multum a salis ammoniaci specie distat
~um in terra invenitur. instar atramenti pro sapone habetur
jam abstulimus nigredinem et cum sale anatron, id est sale ~i, et almizadir, cujus complexio est frigida et sicca, fiximus albedinem
burrith est herba fullonum ‥ et eandem vim habet ~um et faciunt vestimenta candida
~um,fullers cley
cum earum [aquarum ] quedam ~um sapiant
notam ac mendam que tam atra nevi fuligine, quam multo ~o nullaque fullonis herba diluere quantalibet purgatoris cura valebit
sal ~um est multiplex. est enim ~um qui est pulvis niger. est etiam sal ~um Allexandrinum et Indicum sive rubeum salsum
~um; baurach, sal petrosum, ~um quasi sal petrae cal’ et siccum in secundo gradu. est ~um res cognata sali et quae est species salis. hinc sal lucidum, sal Alexandrinum, sal Anderenae, sal ~um unum et idem sunt
quidam ~um, quidam salis gemmam vocant
nitriales, sunt res omnes adurentes et in calcem redigentes, ut sal petrae vel ~um
oleum ~i vegetis preparatum, jus radicis lilii preparatum, et succus radicum aliarum herbarum preparatus
~um, regale signum vel splendor
Franc. Barbarossa vir prudens in scientia
Nitri. Idem forte qui nostratibus Artificier, ut suspicatur D.
Falconet.
- , νίτρον, native soda, natron: Semina nitro perfundere, V.—Soap, Cael. ap. C.
-
…de signis et tabulis, de agri modo, de acre alieno acerrime agere persuasum est ei censuram lomentum aut nitrum esse. errare mihi videtur ; nam sordis eluere vult, venas sibi omnis et viscera aperit. curre ,…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…mouendae ; balneo raro utendum ; mutandum subinde peregrinationibus caelum. Si dolor est, ea ipsa pars sine oleo nitro ex aqua perunguenda est, deinde inuoluenda, et subicienda pruna lenis et sulpur, atque ita diu subfumigandum ;…
Celsus, De Medicina
-
…abscidendaeque membranae sunt, si quae eum continuerunt ; deinde eluendum id ex aqua, quae uel salem adiectum uel nitrum habeat ; si sub media imaue tunica, totae eae extra scrotum conlocandae excidendaeque sunt. Ramex autem, si…
Celsus, De Medicina
-
…liquoris fluxisse rivos, et hanc fuisse originem vitri. mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta nitrum miscuisse ; coeptus addi et magnes lapis, quoniam in se liquorem vitri quoque ut ferrum trahere creditur. simili…
Pliny the Elder, Natural History
-
…ulcera ex pituita nata cera permixtum, quo genere nervis quoque prodest. coeliacis infunditur. perungui ante accessiones frigidas nitro et oleo multi praecepere, sicut adversus lepras, lentigines ; podagris in balneis uti. solia nitri prosunt atrophis…
Pliny the Elder, Natural History
-
…sinus ab integro corpore separatur digito, totusque cum uelamento suo eximitur. Tum aceto, cui uel salem uel nitrum aliquis adiecit, eluitur, oraeque una sutura iunguntur ; ceteraque eadem quae in aliis suturis superiniciuntur leuiterque inde ,…
Celsus, De Medicina
-
…is, qui iam robustus est, si pusulae minutae sunt, desudare in balneo debet, simulque super eas nitrum inspergere oleoque uinum miscere et sic ungui ; tum descendere in solium. Si nihil sic proficitur, aut si…
Celsus, De Medicina
-
…circa se d em cum t egmine punici mali ex aceto decoctum, clavis, qui volgo morticini appellantur, nitro mixto. alopecias nitro ante subactas replet cum vino et croco aut pipere ac murium fimo et aceto. perniones…
Pliny the Elder, Natural History
-
…trogodytice. hieracitis alternat tota miluinis nigrisque veluti plumis. hammitis ovis piscium similis est, et alia velut e nitro composita, praedura alioqui. hammonis cornu inter sacratissimas aethiopiae, aureo colore arietini cornus effigiem reddens, promittitur praedivina…
Pliny the Elder, Natural History
-
…lotum in aqua caelesti sanguinem reicientibus adiecta acacia lentis magnitudine prodest. praestantissimos pastillos faciunt ex foliis et radice addito nitro et t ure exiguo. in usu aceto diluunt. sed sativum in epiphoris oculorum inlinunt frontibus. radice lichenas…
Pliny the Elder, Natural History