norma
norma, a measure, standard
- I Lit.: anguli ad normam respondentes, Vitr. 7, 3; 9, 2; Plin. 36, 22, 51, § 172.—
- II Trop., a rule, pattern, precept: nec sunt haec rhythmicorum aut musicorum acerrima norma dirigenda, Cic. de Or. 3, 49, 190: vitam ad certam rationis normam dirigere, id. Mur. 2, 3: numquam ego dicam Fabricium, Curtium, Coruncanium ad istorum (Stoicorum) normam fuisse sapientes, id. Lael. 5, 18: hanc normam, hanc regulam, hanc praescriptionem esse naturae, id. Ac. 2 (Luc.), 46, 140: natura norma legis est, id. Leg. 2, 24, 61: juris, id. de Or. 2, 42, 178: loquendi, Hor. A. P. 72: norma et regula oratoris, Plin. Ep. 9, 26, 8.
qui ‥ laboriosius ‥ operatur et crebra adpositione ~ae ac sollerti circumspectione oculorum ne tortum faciat indiget
~a,rihtebred
normam justitiae qui servant tramite scripto
cujus quoque manus in hujus ~ae mensuram editae describuntur
ipsa [gens ] ‥ ad perfectam vivendi ~am perveniret
bis ternae que sint normae dialecticae, inqui
in formam informia redigens, in ~am enormia queque reducens
qui ‥ modum ecclesiasticae ~ae ignorat ‥ suum spiritum ‥ conteret
consuetudinem eorum a quibus ~am disciplinae regularis didicerat
obsecro ut ‥ monasterialis ~am vitae custodire studeatis
prelato nostro subjectionem et obedientiam ex corde servare debemus, aliter enim ~am quam profitemur non bene tenemus
numerus monachorum ‥ ad ~am institutionis regularis compositus
cum monachus quidam, ~am abhorrens, aufugere conatus esset(
Basilius ‥ qui regularem monasticae conversationis ~am ‥ luce clarius ad liquidum digessit
regulari itaque sancti patris Benedicti ~a [AS: ]honestissime susceptaregullicre ‥ rihtincge
affectemus ‥ ~am ‥ Benedicti
~a,wæterpund
- 1. winkelhaak, rechte hoek;
- 2. (metaf.) richtsnoer, maatstaf, regel, voorschrift [iuris]; ➤ Demosthenes ~ oratoris.
Turbam
Monachorum sub sancta Norma Vitam degentes coacervavit. Helgaudus in Roberto
Rege Franc. : Abbates et Monachi sanctæ Normæ non nescii, etc. Tortarius
Floriacensis de Translatione sancti Mauri Martyris :
O decus Abbatum, lampas clarissima Patrum,
Audio te tantum quantum decet esse Magistrum,
Teque tuosque sacram directo tramite Normam
Observare, pius quam constituit Benedictus.
Carmen de Origine gentis Francorum :
Hic decreta patris Benedicti lege tenenda
Sancit, et antiquæ renovat legalia Normæ.
Ubi
quidem olim Norma monastica floruit. Charta donationis, seu fundationis Abbatiæ
Agaunensis, seu Synodus Agaunensis : Sanctus Victorius urbis Gratianopolitanæ
Episcopus ait,..... Recte mihi videtur, ut secundum plenissimam devotionem domini Regis,
et psallendi institutionibus, fiant novem Normæ, id est, Granensis, Isiana, Jurensis, et
Meluensis, et cæteræ, ut succedentes sibi in officiis Canonicis, id est, Nocturnis,
Matutinis, Prima, Tertia, Sexta, Nona, Vespertina, in hanc die noctuque indesinenter
Domino famulentur. Infra : Quidquid a Prioribus ordinatum fuerit,
juniores sine murmuratione expleant, et per singulas Normas Decani constituantur digni,
ut Abbas diviso pondere, providentia eorum sit securus. Quo loco Normædicuntur turmæ Monachicæ ex variis Monasteriis erutæ, quas in recens a se exstructum Agaunense Monasterium induxerat Sigismundus, eo numero, ut indeficiens esset hymnodia, eæque in obeundis Ecclesiasticis et Canonicis officiis vicissim sibi succederent.
Normæautem appellantur singulæ istæ novem turmæ, quod singula Monasteria, unde accersitæ erant, suis regerentur
Normisac regulis : unde
Regula Tornatensis, et similes, quod in iis ejusmodi servarentur Monasteriis. Hinc in Formulis vett. Lindenbrogianis 21. 22 :
Ubi illustris Abbatissa ill. Custrix
præesse videtur, una cum Norma plurima ancillarum ibidem consistentium.
Ad monasterium S. Vincentii et S.
Crucis Parisius civitate, ubi S. Germanus in corpore quiescit ; ubi Autharius una cum
Norma plurima Monachorum præesse videtur, donatum perpetuo
volumus.Ubi venerabilis vir Leutbertus Abba una cum Norma plurima
Clericorum deservire videntur. Charta Abbonis fundatoris Monasterii Novalicensis
ex Tabul. Ecclesiæ Gratianopolitanæ fol. 36 : Ego in Dei nomine Abbo cum me
dispensatio divina de hac luce migrare præceperit, et debitum naturæ complevero, tunc in
sacrosancta Ecclesia in honore beati Petri Apostoli, seu et cæterorum sanctorum
Novaliciis Monasterii in valle Segusina, quem ex opere nostro in rem proprietatis nostræ
construximus, ubi Norma Monachorum sub religionis ordine spiritale, et Regula sancti
Benedicti custodiendis Domino adjuvante conlocavimus, ubi a præsens vir Abbo præesse
videtur, etc. Tabularium Ecclesiæ Viennensis fol. 22 : Sacrosanctæ Dei
Ecclesiæ quæ est constructa in honore Domini Salvatoris, et gloriosi Mauricii Martyris
sociorumque ejus, ubi Dominus ac venerabilis Barnuinus Archiepiscopus præesse videtur
cum Norma Canonicorum suorum, qui competentibus horis in conspectu omnipotentis Dei in
eadem Ecclesia officia peragit divina, etc. In alia fol. 32 : Ubi
Canonicorum venerabilis Congregatio Deo militare cognoscitur. Tabular.
Celsinianense : Celsinianense cœnobium, ubi in Christi nomine Maiolus Abbas præesse
videtur, una cum Norma monachorum ibidem Deo agonizantium. Adde Chartam
Theodorici Reg. Franc. apud Mabillon. de Re diplomat. pag. 471. Epistola Monachorum S.
Remigii Remensis ad Casinenses : Sanctis ac Deo dignissimis Fratribus Cassini summæ
diuturnitatis
Normali rubrica indefatigatis humeris clientibus, sanctarum munuscula
precum.per triennium totum, sive liber sive servus sit,
probari decernebat.- GNA-, a measure, standard: ad istorum (Stoicorum) normam sapientes.—A rule, pattern, precept: vitam ad certam rationis normam dirigere: iuris: loquendi, H.
NORMA(γωνία, Plat. Phileb. p. 51 C; γνώμων, Arist. Categ. 14), a square, used by carpenters, masons, and other artificers, to make their work rectangular (Vitr. 7.3; Plin. Nat.36.172). It was made by taking three flat wooden rulers [REGULA] of equal thickness, one of them being 2 feet 10 inches long, the others (called ancones, Vitr. 8.6) each 2 feet long, and joining them together by their extremities so as to assume the form of a right-angled triangle. (Isid. Orig. 19.18.) This method, though only a close approximation, must have been quite sufficient for all common purposes. For the sake of convenience, the longest side, i. e. the hypotenuse of the triangle, was discarded, and the instrument then assumed the form in which it is exhibited among other tools in woodcut at Vol. 1. p. 429. A square of a still more simple fashion, made by merely cutting a rectangular piece out of a board, is shown on another sepulchral monument, found at Rome and published by Gruter (p. 229), and copied in the woodcut which is here introduced.
The square was used in making the semicircular striae of Ionic columns [COLUMNA], a method founded on the proposition in Euclid, that the angle contained in a semicircle is a right angle (Vitr. 3.5.14).
From the use of this instrument a right angle was also called a normal angle. (Quintil. 11.3, p. 446, ed. Spalding.) Any thing misshapen was called abnormis. (Hor. Sat. 2.2, 3.)
A rather more elaborate norma made of iron is preserved in the Museum at Zurich. It has another leg added at right angles to the long side of the triangle at one end of it, so that angles of 45°, 90°, and 135° can be measured. (Blümner, Technol., 2. p. 236.)
[J.Y] [G.E.M](κανών, γωνία). A square for measuring right angles; employed by carpenters, masons, builders, etc., to prove that the angles are true (Vitruv. vii. 3; Pliny, xxxvi. 51). It was formed in two ways, either by two rules (regulae) joined together at right angles, or by a flat piece of board with a right angle cut out of it; both of which are exhibited in the illustration, from sepulchral marbles. See amussis; rubrica.