pelota
Henricus Stack occidit Willelmum filium Johannis prepositi quadam ~a et fugit
lapides ac ~es terreas ad hoc aptas et alia nociva emittunt per balistas et arcus supradictos, per vicos et venellas in civitate
~as terreas
item pelete de plumbo pro eisdem instrumentis [(sc. de latone, vocatis gonnes ], que ponderant iiijc libre et dimidium
~is ‥ sculpandis et calliandis(
arcus ‥ armaturas, gunnis cum sagittis et pellotis reparare ‥ faceret(
pro ‥ portagio ‥ c magnarum ~arum plumbi pro eisdem gunnis(
v(c pellotas plumbi, pondere cc dimid., xxxv lib. iiijmoldes vocatas formulas pro pelottis infundendis xj gunnes
de gunnis de ere pro pelott’, x
quod tres ortilli abscidantur sine ~a de pede anteriori(v.
quidam homo extraneus nupserat quandam mulierem et ducebat eam et quosdam alios ‥ ad unum capud ville de Byrun. et Willelmus Sehsaule ‥ petebat ab eis quandam ~am, que datur ex consueto. et illi nullam habentes ~am commiserunt ‥ j par cyrotecarum nomine vadii
Pelote, Anglis
the ball af the foot, i. Pilula. Charta de Forestis cap. 7 :
Talis autem
expeditatio (canum) fiat per assisam communiter usitatam, videlicet quod
tres ortelli abscindantur, sive Pelota de pede anteriori.
Lapides ac Pelotes terreas ad hoc aptas, et alia nociva emmittunt per balistas et arcus supradictos, per vices et venellas in
civitate.Ordinatio de pila facienda. Ordinatum fuit quod domini Stephanus de Hamello et
magister Johannes Clementeti qui fuerunt novi stagiatores facient Pilotam proxima die
Lunæ post Pascha... et consensit primum mensem pro dicta pila solvi. Aliud
Statutum ejusdem Capit. 19. April. ann. 1412 : Fuit ordinatum quod Pilota fiat
minor solito, tamen quod non possit comprehendi seu apprehendi una sola manu
hominis. At ne ejusmodi ludus ecclesiæ ceremoniis extraneus omnino videretur,
sacra profanis miscentes, inter ludendum Prosam Victimæ Paschali, etc. decantabant, et ad ejus modulos retorquebatur pila. Hæc pluribus referuntur in Cod. MS. Autiss. quæ ex Mercurio Gallico mensis Maii ann. 1726. hic exscribemus :
Accepta Pilota a
proselyto seu tirone Canonico, Decanus, aut alter pro eo olim gestans in capite almutiam
ceterique pariter, aptam diei festo Paschæ prosam antiphonabat quæ incipit
Victimæ Paschali laudes : tum læva Pilotam apprehendens, ad prosæ decantatæ
numerosos sonos tripudium agebat, cæteris manu prehensis choream circa dædalum
ducentibus, dum interim per alternas vices Pilota singulis aut pluribus ex choribaudis a
Decano serti in speciem tradebatur aut jaciebatur. Lusus erat et organi ad choreæ
numeros. Prosa ac saltatione finitis chorus post choream ad merendam properabat.
Nec insolens erat in aliis ecclesiis pilæ ludus, ut testatur Durandus Ration. lib. 7. cap.
16. Verum quod Autissiodori in ecclessia agebatur, decentius Viennæ Allobrogum in palatio
Archiepiscopali fiebat : cujus ceremoniæ meminit Codex MS. ejusdem Ecclesiæ 500. annorum
in Rubricis diei Lunæ post Pascha his ver bis : Ad Vesperas dum signa pulsantur,
totus Conventus conveniat in domo Archiepiscopi ; ibi debentur mensæ apponi, et ministri
Archiepiscopi debent apponere pigmentum cum aliis, et postea vinum. Postea
Archiepiscopus jactet Pelotam. In margine ejusdem Codicis recentiori manu
annotatum legitur : Et est sciendum quod Mistralis debet providere de Pelota, et
debet eam jactare domino Archiepiscopo absente. Et quidem hæc erat Domini seu
ejus Locum-tenentisprærogativa, ut pilam propellendam ludentibus projiceret. Vide Mellat.
Pilotæ. Utcumque ludum
Pelotædescribit MS. :
Li preudome et li bacheler
Alerent les jeux resgarder
De Pelotte et de ploumées
Dont se donnoient grans colées...
Chascune aloit à la fenestre
Veoir le jeu de la palestre.
Ibidem :
Font la Pelote tressaillir,
Puis encommencent à courir
Tout coste à coste sans trespas,
Que l'un fesist l'autre d'un pas ;
Tels les suivent de leur povoir,
Qui faillirent à leur espoir.
Item statutum est quod
aliquis non ludat... præterquam ad scacos, et tabulas, et Pillotam.Charavits
non fiassan, et Pelotas non si pagan... No si demande ren per loudich abus, que on
appelle la Pelota, quant una fema va en mariage d'un luech en autre. Vide
Mourguesin Comment. ad ead. Stat. edit. 1658. pag. 309. et supra Charavaritum.