pincerna
pincerna, ae, m., = πιγκέρνης (v. Du Cange, Gloss. Graec. s. h. v.; prop. one who mixes drinks; hence, in gen.),
- a cupbearer, butler (post-class.), Ascon. Cic. Verr. 2, 1, 26; Lampr. Alex. Sev. 41; Hier. Quaest. in Gen. 40, 1; Inscr. Orell. 2881; Vulg. Gen. 40, 1; ib. 2 Esdr. 1, 11.
pincerna, ae, m. (πίνω trinke, u. κεράννυμι, mische), der Getränkemischer, dah. der Mundschenk, Ps. Ascon. ad Cic. II. Verr. 1, 67. p. 179, 2 B. Lampr. Alex. Sev. 41, 3. Hieron. quaest. in genes. 40, 1. Corp. inscr. Lat. 6, 9798: pincernae eius (Salomonis) et ministri vini, Hieron. in Isai. 1, 1, 22.
signum manus D. ~i
ego Ælfuuig regis †princerna [l. pincerna ]
accidit ut ‥ ~a suus primo conviciis deinde lethaliter in suum insurget [sic ] dapiferum
pincernae vagi cellaria saepe frequentant / conviviasque rogant, ut bibere incipiant
barones etiam milites suos et proprios servientes suos, sc. dapiferos, ~as, camerarios ‥(
in mensa domino potus pincerna propinet [gl.: qualiter piscerna debet ministrare coram domino suo ]
ad pinscernam regis
J. de Melford pyncerne domini regis in caligis empt’ xiij d.
eo quod non solverunt feoda senescall[orum ], pynsern[arum ] nec clerici
multa sunt inter ~as officia‥ . quibusdam incumbit haurire vina, quibusdam deferre, quibusdam delata servare, quibusdam in aula circumsedentibus ministrare, quibusdam autem vasa ‥ mundare
solutum pinserne xl s.
Neemias, cum esset ~a regis Artaxerxis
Neemia ~a regis Artaxersis
restauratio murorum a Neemia Artarxersis regis ~a facta est
Phryx ~a ‥ Jovis
Hebe filia Junonis vel Ganimedes filius Priami quorum uterque fuit ~a deorum
jubet Hengestus filiam fungi ~e munere
si ‥ tibi sit pincerna puella, / dicatur licito, “mihi prebibe dimidiando”
depulsa Hebe ‥ que prius erat ~a deorum, Ganymedes factus est pincerna Jovis
hic et hec picerna, buteler
curatus ibidem habet in domo sua juvenculam quandam pro ~a sua
nimborum pincerna Nothus
~a pluviarum auster ‥ scopa viarum Aquilo
palpo ‥ / pincerna Sathane, crater demonii
testibus ‥ Ælfrico ~a et Algaro presbitero
hiis testibus ‥ Helia ~a
hii sunt plegii Johannes marescallus, ‥ Mauricius ~a
testibus Ricardo ~a
pincerna, æ, m. , échanson : Ps. Ascon. Verr. 2, 2, 1, 26 ; Lampr. Al. Sev. 41, 3 ; Hier. Lib. Gen. 40, 1.
Pincerna dicitur vini dispensator,
vel potius propinator, qui porrigit ex officio poculum domino suo. Et dicitur Pincerna,
quasi penum cernens, i. Cellarium : quia semper habet oculos ad vinum suo tempore
propinandum. Catholicon parvum : Vestitores et pictores, et Pincernæ, etc. Valerius in Epist. ad
Ruffinum : Sic sementem serit Pincerna pluviarum auster. S. Hieronymus in
Quæst. in Genesim : Ubi nos posuimus Principem vinariorum,... quem nos possumus
more vulgi vocare Pincernam. Nec vile putatur officium, cum apud Reges barbaros usque
hodie maximæ dignitatis sit, Regi poculum porrexisse. Gregor. Turon. lib. 2.
Histor. cap. 23 : Cui oblato, Pincerna, poculo, ait, etc. Apud Hariulfum
lib. 4. cap. 22 : Hugo Pincerna Regis. In Charta Gervini Abbatis
Centulensis, eidem Hariulfo Buticularius regiusdicitur. Theodolfus Aurel. lib. 3. Carm. :
Adveniat Pincerna potens Eppinus, ét ipse
Pulchraque vasa manu, vinaque grata vehat.
Guillelm. Apul. lib. 4. de Gestis Normannorum :
.... Iste solebat
Crateras mensis plenas deferre lyæo,
Et de Pincernis erat inferioribus unus.
Petrus Damian. in Vita S. Odilonis Abbat. Cluniac. cap. 13 : Allatum ergo
(vinum) ante se posuit, et ipse potissimum more Pincernæ sibi duntaxat et
Abbati, qui juxta se discumbebat, expendit.
Item quidam vir nomine
Warhenus, erat vir nobilis et auctor atque Pincerna Regis Grudloni,
etc.
Nomen Pincernæ quod possedit prius Hebe.
Vita S. Hermelandi Abbat. : Ex tirunculo ita perfectus effectus est
miles,..... ut nimio eum Rex amplectens amore, dispensatorem sui potus, Principemque,
renuente eo, constitueret Pincernarum. Ubi Princeps Pincernarum, is est qui
Hechideus Comes et Primus Pincernarum, in Chartulario Casauriensi. Vide Buticularius in Butta 3.
Capitalis Pincernadicitur,
Radulphus Cotiller, in Chartul. Henr. V. et VI. reg. Angl. ex Cod. reg. 8387. 4. fol. 84. v°.
Pinconartqua utitur MS. :
Gautier avons perdu qui ert pru et voisox,
Ja l'ont pris Sarrasin ou Pinconart ou Rox.
Item plus in eodem loco de Flamarenxis totum emolumentum, jus et deberium
Pincernæ sive tabernæ et macelli. Ibidem : In Pincernia sive botelheria,
quæ est prope dictam coquinam, etc.Pincerna. Diploma Adephonsi Regis Hispan. ann. 1094. apud Marten. tom. 1. Ampliss. Collect. col. 549 :
Sancius Pincernarius Regis confirmat. Diacus
coquinarius Regis confirmat.
Dives pauperi propinavit, et, ut
ita dixerim, quasi falerni nobilis ipso me prius odore Pincernante, supplevit.Joannem de
Liechtemberg, qui et in Argentinensi Ecclesia præposituram, Decanatum, Cantoriam, et
Pincernatum simul tenebat. Adde pag. 160. Vide Pintrici.Hontheimpag. 113. col. 1 :
Officium
Pincernatus, ad quod pertinet decima in Morscheit, cum jure patronatus
ecclesiæ.Pincerna
(οἰνοχόος). A cup-bearer (Inscr. Orell. 2881).