prognosticus

prognōsticus, a, um (προγνωστικός), zum Vorauserkennen geeignet, praevisio, Isid. orig. 4, 10, 1. – subst., prognōstica, ōrum, n., die Wetterzeichen, Quint. 5, 9, 15: als Übersetzung einer Schrift des Aratus von Cicero, Cic. de div. 1, 13 u.a.

prognosticus [CL as sb. n. pl. < προγνωστικός] 1 prognostic, that foreshows or predicts, (w. gen.) indicative of; b (w. ref. to gospel sortilege at bishop’s consecration); c (w. obj. gen., in quots. med.). generaciones ~as cometarum R. Bury Phil. 7. 107.  b archiepiscopus ‥ nihilominus processit in consecratione ‥. in evangelio sententia hec pronostica inventa est, ‘dormis? ’ (Marc. xiv 37) J. Sal. Hist. Pont. 19.  c de signis pronosticis vulnerum Gilb. V 232v; continet ‥ signa ~a infirmitatum ad salutem seu mortem tendencium Ric. Med. Pract. 10. 2 (as sb. n.) that which foreshadows or gives warning, omen, indication, token; b (w. ref. to gospel sortilege at bishop’s consecration); c (w. obj. gen.); d (in cl. foll. by quod & subj.). hoc non sine ~o creditur contigisse Gir. Invect. II 5; s1197 in cujus susceptione quasi infaustum quoddam accidit pronosticum Ann. Wint. II 65; s1258 senserunt orientales triste pronosticum comperisse, sc. quod imago Machometi ‥ cum tota civitate fulgure contrita perierunt Oxnead Chr. 218; s869 visiones in firmamento vise sunt ad magnum ~um et terrorem intuentibus Eul. Hist. I 242; pronosticum, -i, n. PP; ex ‥ pullis suis corvus pullum unum ex nido expulit ‥quod multi contemplantes pronosticum indicarunt Strecche Hen. V 148.  b cum ‥ Lanfrancus omnibus virtutibus solidaret ingenium ‥ tum elemosina precipue, aiunt ejus ~on fuisse, ‘date elemosinam et ecce omnia munda sunt vobis’ (Luc. xi 41) W. Malm. GP I 43; consecratus est Eboraci ab eodem archiepiscopo ‥. nec vero sine divino nutu, credi fas est ~on hoc ei fuisse: ‘ecce vere Israhelita; in quo dolus non est’ (Joh. i 47) W. Malm. Wulfst. I 12; archiepiscopus consecratus est. cui super humeros textus ewangelii apertus impositus dum consecraretur, sicut mos est, cum a domino papa respiceretur, viso versu obstupescens ‥ ait: “eia videto, ‘sicut novit me Pater et ego agnosco Patrem ‥’ [Joh. x 15] ”. quo ‥ ~o visum est multis H. Cantor f. 18; s1241 N. de Fernham electus Dunelmensis, consecratus est in episcopum ‥. et fuit pronosticon ‘cum audieritis prelia et seditiones, nolite terreri’ (Luc. xxi 9) M. Par. Maj. IV 135.  c quod ‥ ad ecclesiam suam rediit Dominica in Quadragesima qua cantatur ‘esto michi in Deum protectorem ‥’ arbitrati sunt aliqui pacis esse ~um ‥ propter figuram quinquagenarii H. Cantor f. 25v; s1140 cecidit insuper altare vas eucharistie ‥, quod regie ruine pronosticum fuit manifestum M. Par. Min. I 265; planctus horribiles emiserat [sc. piscis] quod multi asserebant esse pronosticum futurorum Meaux II 177.  d s1066 natus ‥ puer ‥ ambas manus junco, quo pavimentum tegebatur, implevit quod quidem in ~um estimabatur quod in multam potestatem cresceret Silgrave 72; s1460 ostendit ‥ gladium ‥ pendentem in aere ‥ in signum et pronosticum, quod Dominus ‥ evaginaturus ‥ esset ‥ gladium ulcionis Reg. Whet. I 385. 3 forecast, prediction (that involves interpretation of sign). b (med.) prognosis. haud patiens vatem prognostica fantem Frith. 1071; herbosis in pascuis rana reperta fuit; ‥ rex ‥ verbum hoc eructavit “pessimos ‥ rumores vermis iste portavit.†utens ‥ tanquam ~o vero, certissimum hoc signum esse dicebat adventus Anglorum Gir. TH I 32; venture pluvie proferre pronostica novit / cultor Garl. Tri. Eccl. 31.  b in exemplo medicus egrotanti de morte prognosticum [dans] incutit timorem Quaest. Salern. B 179; Galienus super principium pronotici Bacon IX 187. 4 (as title of book) Prognosticon: a (of Hippocrates); b (of Julian bishop of Toledo); c (of Julianus Pomerius). a studium medicine ‥ quis desiderans audiat ‥ tam aphorismos quam Pronostica Ypocratis Neckam Sac. 374; Hippo. in libro Pronosti[co] Gilb. I 70v. 2; in Pronosticis dicit [Ypocrates]: oportet ergo medicum diem principii non ignorare Ric. Med. Signa 32; a1332 liber Pronosticorum Ypocratis Libr. Cant. Dov. 56.  b c1070 librum Pronosticon (Catal. librorum) Rev. Ben. LII 108; 10‥ liber Pronosticorum Juliani (Catal. librorum) EHR XXXII 387–93; a1332 Pronosticon, libri iij Libr. Cant. Dov. 43.  c 14‥ ~on Juliani Pomerii in uno volumine Cart. Reading F 121.

prognōstĭcus, a, um (προγνωστικός), de pronostic : Isid. Orig. 4, 10, 1 || prognōstĭca, ōrum, n. , pronostics : Cic. Div. 2, 47 ; Quint. 5, 9, 15 || titre dʼun ouvrage dʼAratus : Cic. Div. 1, 13.