quadrivium
quadrivium, a place where four ways meet, cross-way, cross-road
quā̆drĭvĭum, ii, n. [quattuor-via].
- Lit., a place where four ways meet, a crossway, cross-road: in quadriviis et angiportis, Cat. 58, 4; so Juv. 1, 63: DII, the tutelar gods of cross-roads, Inscr. Grut. 84, 5; 1015, 1; Inscr. Rein. col. 1, n. 14.—
- II Transf., the assemblage of the four mathematical sciences (arithmetic, music, geometry, and astronomy), Boëth. Arithmet. 1, 1.
quadrivium (quadruvium), iī, n. (quattuor u. via), I) ein Ort, wo vier Wege zusammenstoßen, der Kreuzweg, Catull. 58, 4 (wo Schwabe quadruviis). Iuven, 1, 64. – II) übtr., die Zusammenfassung von vier Wissenschaften, von vier mathematischen (Arithmetik, Musik, Geometrie und Astronomie), Boëth. inst. arithm. 1, 1. p. 7, 25 u. 9, 28 (wo Fr. quadruvium): von vier philosophischen (Logik, Grammatik, Dialektik, Rhetorik), Schol. Vindob. ad Hor. art. poët. 307 (wo ebenf. quadruvium).
vade ‥ ad compitum ubi se findit in ~uvium
pratum ‥ quod extendit se ‥ a veteri quadrio [? l. quadrivio ] Oustmannorum usque ad Kylmehanok
quadrivium dic quatuor esse viarum
ex parte oriental’ cimiteri de Bruham quadravio in vico ‥ et alio vico
tenendo remotiorem viam ecclesie ‥ usque ad ~ivium ‥ et ab inde capiendo viam a dextris
hic quatrivius,a gateschedelle
idem appellavit ‥ A. P. de receptamento unius linthemainis furati ad ~uvium Oxon’
carnifices ‥ apud ~ivium et alibi in locis publicis ‥ animalia sua interficiunt
dedi ‥ unam shopam ‥ juxta ~ivium ejusdem ville
libros ejus combussit in ~ivio, presente cancellario abbate Salopie
sicuti trivii et ~uvii jam prorsus neglecto disciplinae studio(
volo vos ‥ legere ‥ quatruvium
ecce nova fiebant omnia, innovabatur grammatica, immutabatur dialectica, contemnebatur rhetorica, et novas totius ~ivii vias evacuatis priorum regulis de ipsis philosophie adytis proferebant
ad quasdam que magis ~ivium redolent questiones ‥ se transferentes ‥ ut in ~ivio ‥ cujus studium ‥ apud Occiduos ‥ minus vigere solet, scioli viderentur
prima ‥ speculationis pars, sub se ~ivium, id est arithmeticam, musicam, geometriam et astronomiam continens
domum ‥ sibi ‥ divina edificaverat sapientia per quam non solum trimi [l. trivii ] sed et †quadrimii [l. quadruvii ] mira pro tempore fuerat subtilitas revelata
eleganter tam in trivio quam in ~ivio eruditus
~ivium ‥ sic ebiberat [sc. Gerbertus ] ut reliquos omnes vinceret
de licitis artibus, arithmetica, musica et astronomia et geometria, nichil attinet dicere, quas ita ebibit ut inferiores ingenio suo ostenderet
maneamus jugiter in caritate perfecta, cujus una pars ad Deum tendit in fide et vitae honestate, altera vero proximos amplectitur in patientia et benignitate. hoc ‥ ~uvium vestra ‥ intentio pacifice pergat ‥ . in his morare preceptis, aliosque erudire studeas
trivium ‥ theologicarum virtutum et ~ivium cardinalium trabearum
theologicarum virtutum norma, et ~ivium cardinalium trabearum
quădrĭvĭum, (15) ĭī, n. (quattuor, via), quadrivium, ¶ 1 lieu où quatre chemins aboutissent, carrefour : Catul. 58, 4 ; Juv. 1, 63 ¶ 2 [fig.] réunion des quatre parties de la science mathématique (arithm., mus., géom., astron.) : Boet. Arithm. 1, 1.
Quadriviisfrequentem attingemus, quo scilicet venditiones suas aut donationes, majoris solemnitatis ergo, in ipsis
Quadriviisperficiebant. Charta regnante Roberto Rege fol. 1. Tabularii S. Petri Vosiensis :
Ipsum donum concessit apud Lemovicas in Quadrivio
inter S. Stephanum et S. Martinum sito, his præsentibus, etc. Alia fol. 2.
v° : Donum autem istud factum est in Quadrivio ante fontem
Brivensis. Doni auditores fuerunt domnus Abbas Geraldus Vosiensis, etc.
Manumissiones quoque in Quadriviisfactas, seu servos qui manumittebantur, in Quadrivia ductos, ut quamcumque vellent, eligerent viam, discimus ex Legibus Rotharis cap. 225. apud Murator. tom. 1. part. 2. pag. 34. col. 1 :
Ducat eum (servum qui manumittitur) in Quadrivium et
thingat in guadia et gisiles testes ibi sint, et dicant sic : De quatuor viis, ubi
volueris ambulare, liberam habeas potestatem. Idem etiam aliquando in
fidejussionibus de stando juriobservatum, ut docent Consuetudines Ausciorum MSS. ann. 1301. art. 27 :
Fidejussio de stando juri....
cum prestanda fuerit, prestetur et exigatur in Quadruvio, vel in carteria majori, vel
in domo communi ad voluntatem Domini.Quadriviisproprie dictis appellatum etiam Padi fluvii
Quadriviumab Auctore Chronici parvi Ferrariensis, apud Murator. tom. 8. col. 476. ubi sic describitur :
Pervenitur ad vicum Adrianum, ubi aquarum Padi Quadrivium reperitur. Nam
dextra conjungitur Gauro per fluentum, quod dicitur Cavadicium ; sinistra facit
fluentum, quod dicitur Silvus longus, quod paludibus Clugiæ jungitur. Antrorsum tendens
a Quadrivio jam dicto cum Gauro intrat in pelagus.Τετρακτύκος διδάσκαλος μαθημάτων. Quadrifariæ Mathesis januæ, Senatori lib. 1. Epist. 45. Papias :
Prudentiæ nobilitas
quodam quasi Quadrivio vestigatur. Infra : Multitudinem,
quæ per se est, Arithmetica speculatur integritas. Illam vero quæ ad aliquid, musici
modulaminis temperamenta pernoscunt. Immobilis vero magnitudinis Geometria notitiam
pollicetur. Mobilis scientiam Astronomicæ disciplinæ peritia vendicavit. Mox :
Hoc igitur illud Quadrivium est, quo iis viandum sit, quibus
excellentior animus a nobiscum procreatis sensibus, ad intelligentiæ certiora
perducitur. Joann. Sarisberiensis lib. 1. Metalogici cap. 24 : Mathematica Quadruvii sui rotis vertitur, alarumque vestigiis insistens,
colores et venustates suas multiplici varietate conterit. Adde cap. 3. 4. 12.
lib. 2. cap. 10. Vita S. Isidori Hispal. num. 8 : Si hoc libro in
trivii eruditione Isidorum præditum cernes eloquentia, hic in Quadrivii investigatione
perfectum admireris in Matheseos disciplina. Vita MS. S. Florentii in Prologo :
Cum Rhetoricæ artis faceta urbanitas jam olim a nostri seculi usu
recesserit, viri quoque Quadratæ facundiæ prædictæ dudum cultores artis nostri duntaxat
idiomatis penitus exoleverint, etc.
Oratio quadrata.
Oportet enim qui in hac arte (Medicina) primatum vult
obtinere, dialecticæ et totius Quadrivii notitiam habere. Gervasius
Tilleberiensis MS. de Otiis Imper. decis. 3. cap. 114 : Erat enim
summe literatus in trivio, et Quadrivio potens et acutissimus, in Physica operosus, in
Astronomia summus. Ecclesia Lugdunens. adversus Joannem Erigenam : Quadruvium regularum totius Philosophiæ,.... mundanæ doctrinæ
Quadrivia. Epitaphium Hugonis Medici apud Naudæum de Antiquit. Scholæ Medicæ
Paris. pag. 34 : Quadrivium docuit, ac totum scire
reliquit Anno milleno bis centum, sed minus uno. Vide Wibertum in
Leone IX. PP. Honorium lib. de Viris illustr. in Boetio, Petrum Damian. lib. 6. Epist. 3.
Trilogium animæ part. 3. cap. 5. Baldricum Burguliensem pag. 259. 269. Thiotfridum
Epternac. in prologo, Matth. Paris pag. 559. præterea Notas nostras ad Alexiadem. Hujus quoque fluminis partes sunt bis binæ, Quas
vulgus Quadrivium nominat Latine : Nomen hoc sortitæ sunt istæ
disciplinæ, Uno quod initio coeunt et fine. Vide Dissert. D. Le Beuftom. 1. pag. 87.
Quadriviumetiam vocant quatuor virtutes
cardinales, de quibus ita S. Hieronym. Ep. 25. cap. 1 :
Quatuor virtutes describunt Stoici, ita sibi invicem nexas et mutuo
cohærentes, ut qui unam non habuerit, omnibus careat, Prudentiam, Justitiam,
Fortitudinem Temperantiam. Quadrivium vel quadriga virtutum, apud Flodoardum
lib. 4. Hist. Remens. cap. 5. ex Hincmaro Remensi : Quadrifaria virtus, apud Senatorem lib. 6. Epist. 3.
Quaternæ virtutes, apud Dudonem lib. 3. de Moribus et Actis Normann. pag. 128.
Nemo namque humanæ rationis
Quadruvio ad
plenum conquadratus sufficere probatur, etc. Chronicon
Laurishamense pag. 93 : Virum omni virtutum genere
Conquadratum.quadrivium ī, n
- quattuor + via, a place where four ways meet, cross-way, cross-road, Iu., Ct.
Quadrivium
(τετραόδιον). (1) A place where four streets met (Juv.i. 64).
(2) See liberales artes.