quarta
1 quārta, æ, f. (s.-ent. pars ), le quart : Quint. 8, 5, 19.
- 1. (Hor.) (vul aan: hora) het vierde uur; ➤ ad -am iacēre tot 9 uur ’s ochtends;
- 2. (postklass.) (vul aan: pars) het vierde deel, een vierde, kwart; ➤ praemia ad -as redigere.
In quolibet homine tenente hospitium unam Quartam avenæ, etc.
Adde pag. 1440.Corbolium, Mons Algiet
Lorriacum in Gastineto; col. 3. art.
Albigniacum; pag. 436. col. 1. art.
Verberia, et art.
Remy. Bellijocensis
Quartacontinet sex
coponos, et
coponifaciunt
bichetum. Quibusdam in provinciis Galliarum hæc mensura vocatur
Cartevel
Quarte, Cart, Quart, Carton, Quarton. Charta compositionis inter Philippum Regem Franc. et Episcopum Tornac. ann. 1320. ex Codice Colbert. 2591 :
Au Noel demi
chapon, un Quargnon de froument, trois deniers. Eadem recurrunt infra. Vide Carta 1.
Quartale, Quartallus, Quartarola, Quartellus 2. et
Quarteria 2.Qui solvet bladum, radat Quartam si voluerit,
exceptis censibus avenæ, qui nobis debentur in dicta villa ad Magnam Quartam nigeiral,
de quibus volumus quod solvantur ad dictam Quartam.Item (lego) domui pauperum Montisbrusonis decem
Quartas salis debitales percipiendas in foro Montisbrusonis. Vide Carta 1.Quarte. Iter Camerarii Scotici cap. 10. § 5. de brasiatoribus :
Non habent mensuras, videlicet Quartam,
pintam, tertiam, et partes concordantes monetæ Domini Regis, etc. Galbertus in
Vita B. Caroli Comitis Flandr. cap. 1 : Vini Quartam sex pro nummis
vendi præcepit. Adde Joan. Hocsemium in Episcop. Leodiens. ann. 1296. cap. 22.
M. Chronicum Belgicum anno 1333. Quartavini constat sex
pintisseu 12.
potis; Parisiis vero et in aliis pluribus locis duas dumtaxat
pintascontinet. Vide Modius pag. 458. col. 1. art.
Dordanum.
Quartet
Quarte. Charta ann. 1267. ex Chartul. Campan. fol. 273. col. 2 :
Et chacun jor, de vin à chacun et as chacune des convers et converses une
Quarte de vin, si la poent boivre. Lit. remiss. ann. 1406. in Reg. 160.
Chartoph. reg. ch. 360 : Une pinte de vin, autrement nommé Quart
audit pays (de Comminge) .lampadibus, seu 24. libris constat : in Lugdunensi vero 8.
lampadibus.
Et qui minus Quartæ optimæ de terra habet secundum æstimationem suæ telluris
opera faciat. Charta Gaufridi Comitis Andegav. ann. 1040. apud Sammarthanos in
Episcop. Andegav. : Item alibi in Comitatu Andecavo in villa quæ
dicitur Broch, duas Quartas terræ non longe a civitate ipsa. Charta Italica ann.
1321. apud Waddingum tom. 3 : Alia petia de terra arbustata, quæ est
mensura Quartarum novem. Infra : Quædam quantitas terræ
vacuæ... et est in mensura Quartæ duæ et nonæ tres. Ibid. : Fundus unus de terra, est in mensura modii unius et Quartarum
sex.
Dignaremus
concedere Quartas novem, quod omni modo placuit nobis fecisse. Hujusmodi quartarumfrequens mentio est in Chartulario S. Cypriani Pictav. sub indeclinabili voce
Quartas, ut fol. 78 :
Et sunt
plus minus Quartas quindecim. Huc utcumque referri potest, quod habetur in
Codice MS. Abb. Sangerman. fol. 59. col. 3 : Concamiavimus ad
Evrardum in villare Desuo jornales v.
jornalium.
Banleuca. Charta Caroli Comitis Valesiæ et Andegav. ann. 1286. in Tabulario Andegavensi Cameræ Comput. Paris. fol. 71 :
Nul
poissonnier ne peut achater poisson dans la Quarte d'Angiers pour vendre à
regrat. Vide Quinta.Item concessimus, ut secundum Regulam B. Benedicti duo pulmentarig
cocta habeat, Quarta sagiminis, prout consuetum est, confecta.Prædia
liberaliter assignavit, insuper concesso Quartarum privilegio, etc. Necrologium
Ecclesiæ Ambian. : Prid. Kal. Aug. legavit Ecclesiæ Paris. 2.
arpenta vineæ, sita apud Cuvilliacum,.... in censiva et dominio Capituli Paris. onerata
de reditu qui vulgariter appellatur Quarta, et tallia. Infra : Onerata de reditu supradicto, qui vocatur Quarta, et tallia.
Charta Gauslini Episcopi Patavini, apud Ughellum : Cum Quartis et
decimis, etc. Synodus Nemausensis ann. 1284. cap. de Pœnitentia : Circa decimas et primitias, tributa, Quartas, et taschas, etc.
Regestum Tolosanum Cameræ Computorum Parisiensium fol. 72 : Expletiva vel adempriva, questæ vel albergia, Quarti, vel agrarii vel aliæ prisonæ,
obliæ, vel dominationes, etc. Fol. 103 : Venationes et
forestagia, Quarta et quinta, et
Totum hoc sive in taschis, sive in Quartis, cum omni
dominio.... donamus Deo omnipotenti, etc. Chronicon Farfense apud Muratorium
tom. 2. part. 2. col. 539 : Concessit... alias res sub ipso monte
ad Quartam reddendam et de vino mundo medietatem et operas atque xenia, sicut alii
homines hujus monasterii. Ibidem col. 542 : Et pro
solidis XII. concessit in Bacciano res ad quintam reddendum, et ibidem
modios II. et aliam petiam ibi ad Quartam, et operam unam et
xeniam. Rursum col. 544. Pro solidis XX. concessit in
Serrano clausuram unam ad Quartam. Fructuum quartam partem in hisce postremis
locis intelligo, quam tenens domino persolvebat. Vide Quartales vineæ in Quartagium, Quarto 7.
Quartus 2. et Quinta
2.Per
deprecationem illius Abbatis Bosonis et aliorum fidelium, ad susceptionem peregrinorum
et pauperum donavit ad illum locum Quartas omnium Ecclesiarum, quæ ad ipsum pertinebant
locum, et decimam porcorum, etc. Tabularium S. Severi, apud Marcam lib. 4. Hist.
Beneharn. cap. 7 : Et insuper sui amore Quartas Ecclesiarum undecim,
quarum nomina infra annotata habentur, sibi darent : quæ scilicet Ecclesiæ una cum
villis Curtes consulares vocabantur.... satisfeci ergo Principi, et secundum quod
postulaverat, ad meum placitum Quartas illas dimisi, etc. Ubi in alia Charta
Aquensi apud eumdem Marcam eodem lib. cap. 9 : Reddidit... Quartas
decimæ omnium Ecclesiarum. Charta Sanctii Regis Aragonum æræ 1109. in Historia
Pinnatensi lib. 3. cap. 16 : Omnes has Ecclesias cum decimis et
primitiis, oblationibus et defunctionibus, et Quartis, et cum omni jure Episcopali et
Archidiaconi, etc. Alia ann. 1195. apud Gariellum in Episcopis Magalonensibus
pag. 168 : Guillelmus de Monteferrario totum honorem, terras,
homines et fœminas, Quartas partes, et usatica, quæ in tota S. Andreæ de Maurino
parochia possidebat, Magalonensi Ecclesiæ dedit, etc.
Dono quoque ego Petrus Episcopus parrochiam S. Petri de Navata cum omnibus suis
pertinentiis, et fiscum Crispiani cum Quartis S. Stephani de Bas et medietatem
justitiarum de Bascara et ecclesiam de Fontanillas cum omnibus pertinentiis
suis. Epistola Alexandri III. PP. : Ad audientiam
apostolatus nostri pervenit, quod cum monachos S. Savini excommunicationi decrevimus
subjacere pro restitutione Quartarum ecclesiarum quæ venerabili fratri nostro
Bigoritano episcopo.... fuerant adjudicatæ. Vide Quarto
8.Quartæart. 1 :
Dos et Quarta, seu quarta
pars, peti non possunt absque instrumento dotali et instrumento, quod Neapoli Quartula
nuncupatur. Consule eadem Statuta et vide infra Tertia
5.Exceptis fredis equitum de
masnada, quæ fuit quondam Ugonis comitis et excepta Quarta uxoris ejusdem. Alia
ann. 1131. ibid. pag. 1142 : Concedo ecclesiæ S. Mariæ Pisanæ matris
ecclesiæ et archiepiscopatu totam illam Quartam portionem, quæ mihi obvenit per cartam
donationis ex parte comitissæ Ciciliæ uxoris quondam Ugonis comitis, quæ sibi evenit per
morgincap, ex parte præfati comitis Ugonis viri sui. Vide Quartisium.Quarta funeralis, seu
Quarta testamentorum, de qua in
Testatio. Chartularium S. Johannis Angeriaci pag. 427 :
Petunt reverendus Pater et procuratores prædicti, quod antequam funus
exeat de ecclesia S. Johannis, ad quam debet de laudabili consuetudine ipsius villæ
primitus deportari et ibi recipere ultimum vale, sufficienter camerario caveatur de sua
Quarta per amicos mortui.Religiosi, qui sunt vel fuerint in doctrinis et beneficiis,
servabunt constitutiones de solutione Quartæ funeralis, Quartæ canonicæ et Quartæ
oblationum, propterea quod illas debeant, prout de jure debent Episcopis, et ut illas
persolvant reliqui clerici, qui funguntur iisdem ministeriis. Ubi Quarta canonicaidem est quod in alio ejusdem provinciæ Concilio ann. 1582. ibidem pag. 255. dicitur
Canonica portio:
Quarta
funeralis ac Canonica portio et Quarta etiam oblationum Episcopo a jure concessa tam a
Capitularibus, quam a cæteris clericis, solvatur eo ordine et modo, quem sacri Canones
statuunt. Est autem hæc Canonica portio, seu
Quarta canonica, ni fallor, Quarta pars redituum, quos percipiebant clerici, ut
Quarta funeralis, Quarta pars legatorum defuncti in pios usus, cujus dispositio erat penes Episcopos, ut dicitur in
Testatio; Quarta tandem
oblationum, Quarta pars eorum omnium, quæ fideles sponte offerebant Ecclesiæ : quæ quartæ partes omnes Episcopis debentur ex his Conciliis.
Sacrista vero habeat
Quartam sigilli et bullæ, et residuæ tres partes dentur in ornamentis Ecclesiæ.
Parvum sigillum Monspeliense passim memoratur in Instrumentis Provincialibus.Secoussetom. 3. Ordinat. Reg. pag. 120.
Hæc est Quarta
quam jussit scribere Froterius de Senegaz, in Charta ann. 1124. in Probat. novæ
Hist. Occitan. tom. 2. col. 426.teisæseu perticæ, qua notione
Qui vendiderit ad
Quartam mancam seu ad tesiam, vel stateram sive balancias, seu ad scandalium vel aliud
pondus injustum, solvat bannum florenorum octo. Italis Per diversas villæ Quartas, tales maleficos correcturus,
hospitia assignarent.Ita quod nihil amplius petere
possint
(Henricus
et Carolus fratres nostri) ratione legitimæ seu Quartæ, jure naturæ debitæ, seu
supplementi ejusdem. Vide infra Quintum
4.