satisfacere

satisfacere [CL] 1 to give satisfaction to (creditor), to make payment to (w. dat.); b (w. acc. or in pass.); c (absol.); d (w. de); e (transf., vitae ~ere, w. ref. to dying). 12‥ si propter debitum ad prefatum sanctuarium confugerit, quamcito comode poterit ~iet creditoribus suis Ch. Westm. 349; 1294 nullus erit tinctor vel tannator ‥ nisi fuerit burgensis aut velit ~ere michi et heredibus meis et burgensibus Gild Merch. II 46; 1301 de qua ‥ convencione ~tum fuit plenarie dicto capellano SelPlMan 127; 1330 alios non permittunt esse de gilda predicta, nisi satisfecerint prius eis ut sint de eadem gilda Ib. 52.  b s1456 quousque ‥ abbas, aut sui successores, sint ‥ ~ti ‥ de summa illa Reg. Whet. I 260; 1501 donec et quousque prefatus H. ‥ plene ~tus fuerit de summa predicte pecunie Board Celt. Stud. XXVII 274; 1566 possessionem castri predicti liberavit eidem comiti in pignus usque dum idem comes plenarie ~tus esset de dampnis predictis ActPCIr 181.  c 1312 Ricardus G. tenetur Johanni de A. in dimidio quarterio ordei: ideo ~iat Rec. Elton 192.  d respondit se ‥ in domo sua de pretio et pretii solutione ~turum Found. Waltham 24; 1253 Judeus ‥ vadia tradidit ad vendendum nisi ei satisfecisset ‥ de xxvj s. SelPlJews 18; 1444 de residuo ‥ exituum ‥ filio meo ~iant Paston Let. 12; 1546 de pecuniis ‥ dominus scholarum servientibus academie pro stipendiis ~iet StatOx 340.  e cum vero illi fato functi vite satisfecissent W. Malm. Mir. Mariae 182. 2 to pay (debt, payment) to (w. acc. or dat.). b to distribute or fulfil (bequest). 1383 ~iant communem pastorem mercedem suam Hal. Durh. 179; 1534 scolastici ‥ debitas cumilationes ‥ ~ent suis doctoribus StatOx 336.  b si bona post debita soluta legataque ~a extendere possunt MunAcOx 624. 3 (w. dat.) to meet or fulfil a wish, request or objection. b to indulge, satisfy, give all that is required (w. abstr. obj.). c to answer someone satisfactorily, to provide a satisfactory reply to (w. dat. or ad & acc.). satisfecisti objectioni meae Anselm (Casus Diab. 21) I 268; si aliquatenus questioni tue ~ere potero Ib. (CurD I 2) II 50; fecisset ‥ voluntati satis, si non eum fata de medio prepropere repulissent W. Malm. GP II 88; omnibus piis desideriis solus ipse sufficit et ~it Bald. Cant. Sacr. Alt. 768; qui ‥ proprie concupiscentie in omnibus obedit et ~it desideriis carnis sue Ailr. Serm. 24. 27. 331; fratrum peticionibus intendens ~ere Flete Westm. 33.  b restat ‥ dilectioni ‥ ~ere Theod. Pen. epil.; 798 curioso animo meo ~ere non voluisti Alcuin Ep. 157; os promptum furori suo ~ere inordinatis faminibus Ord. Vit. III 3 p. 61; Cebredus non ultra octo annos regno ~iens Ciren. I 231.  c Abraham regi ‥ perquirenti quare uxorem suam dixerit sororem, ~iens Bede Gen. 183C; apostolicus ‥ cum diligentissime indagaret, et ‥ abbas ad omnia optata ~eret Gosc. Transl. Aug. 34B; cunctos ‥ ad suum colloquium admittens et singulis ‥ affabili benignitate ~iens Eadmer V. Anselmi II 31; ut brevi ‥ tibi responso ~iam, rem ‥ quam postulatis, silentio magis quam sermone negare volui G. Hoyland Ep. 298A; non est in potestate respondentis ~ere petitioni Ockham Summa III 3. 45. 4 to make satisfaction or amends (for debt, offence, or sim.); b (w. dat.). c (w. abl. or per & acc.) to make amends by means of. d (w. de or pro & abl.) to make amends for. e to give an equivalent (for something granted). s1139 modus satisfactionis foret ut claves castellorum suorum ‥ traderent. illos ad ~iendum paratos ‥ ne abirent artius asservari precepit W. Malm. HN 469; jejunium est communis omnium membrorum satisfactio ut sc. membra ~iant secundum peccata que commiserunt, ut si gula peccavit, jejunet Beleth RDO 8. 20.  b c798 ecclesie Christi in qua peccasti ~ere negligis Alcuin Ep. 138.  c 705 in quo unusquisque convictus sit offendisse alio, recta emendatione ~iat Wealdhere Ep. 22; qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc conditori suo satisfaciat Bede Luke 521D.  d 716 ego sum psalmus quem pro otioso sermone ~iens Deo cecinit Bonif. Ep. 10 p. 10; per se nec ~ere pro peccato nec justitiam derelictam recuperare valet Anselm (Orig. Pecc. 2) II 141; s1139 rex ‥ conveniri jussit episcopos ut curie sue ~erent de hoc quod homines eorum pacem ipsius exturbassent W. Malm. HN 469; pro ‥ contentionibus quas contra monachos habuerat cum multis fletibus Deo ‥ satisfecit Ord. Vit. V 19 p. 449; pro debito Adam ‥ illi creditori ~ere potens es J. Ford Serm. 26. 9.  e 1255 pro hac ‥ concessione ‥ satisfecerunt nobis predicti cives in forma quam duximus acceptandam MGL II 39. 5 (impers. pass. w. dat.) to be satisfied; b (w. abl.); c (w. si). ita factum est; nec tamen regi ~um est W. Fitzst. Thom. 34; 1255 si laicus inferat clerico gravem vel enormem lesionem, statim capiatur, et si magna sit lesio, incarceretur in castro Oxonie, et ibi detineatur quousque clerico satisfiat (Oxford) BBC 174.  b hujuscemodi responsionis argumento mihi minime ~tum arbitror Aldh. Met. 10 p. 86.  c quibus ~tum est, si verisimillimus fiat syllogismus J. Sal. Met. 920D. 6 (w. dat.) to satisfy (hunger). pruritum aviditatis ‥ irritantes, non etiam fami fecimus satis W. Malm. GR II 170. 7 (w. pro & abl.) to give judgement for (cf. facere 31c). 1414 quia dicta inquisicio satisfecit pro dictis presentante et presentato in omnibus ‥ articulis ‥ ideo ‥ dominum W. B. ut supra presentatum ad dictam medietatem ecclesie ‥ admisi ac ipsum rectorem canonice institui in eadem Reg. Cant. III 345.