scapulare
vestis, scapulas tantum tegens.
Vestis apostolica instar crucisdicitur in Vita S. Willelmi Ducis sæc. 4. Bened. part. 1. pag. 83.
Palliolum, id est, Scapularium. Monachorum vestis propria cum labori et operi insistebant, loco cucullæ, ut quæ brevior esset, et minus ampla, et caput tantum et scapulas tegeret.
Statuit autem venerabilis Pater, ut Scapulare propter opera
habeant, quod ob hoc Scapulare dicitur, quod scapulas præcipue tegat et caput : quod
vestimentum pene omnes in hac terra rustici utuntur. Sigebertus Gemblac. pag.
120. edit. Basil. ann. 1566 : Propter opera tantum constituit S. Benedictus
alteram cucullam, quæ dicitur Scapulare, eo quod hujusmodi vestis apta sit caput
tantum et scapulas tegere. Ubi Scapularenomine cucullæ interdum designari advertere est.
Scapulare propter opera. Statuta Ordinis In tempore laboris Scapularia habeant alba, quemadmodum pallium eorum.
Infra : Monachi habeant....... scapulare ad laborem. Rursum : Quæ
laboraverint, cum Scapulari laborare possunt, etc. Warnerius MS. in Caprum
Scottum ad Monachum Poetam :
Et tibi propter opus humeris Scapulare tegatur.
Bulla Innocentii IV. PP. de Institut. Clarissarum : Scapularia de levi et
religioso panno, vel flaminea, si voluerint, amplitudinis et longitudinis congruentis,
sicut uniuscujusque qualitas exigit, vel mensura, quibus induantur, cum laborant, vel
tale aliquid agunt, quod pallia gestare non possunt. Cæsarius lib. 8. cap. 96 :
Tunicam habens talarem et clausam, Scapulare vero latum, ultra genua
longum. Vita S. Eugendi Abb. cap. 2 : Æstivis temporibus caracalla, vel
Scapulari cilicino utebatur. Scapularia virorum tantum fuisse, non feminarum,
videtur innuere Heloissa Abbatissa Paracleti Quid ad fœminas, quod de cucullis, femoralibus, et
Scapularibus ibi (in Regula S. Benedicti) scriptum est ? Vide
Problemata ejusdem cap. 24. Haeftenum lib. 5. Disquisit. Monast. tract. 3. disq. 5. et 6.
et Menardum ad Concordiam Regular. pag. 888.Vix equo descenderat, cum mox Scapulari
indutus cuncta circumquaque monasterii vel grangiæ loca seu domicilia impigre
peragrabat.... Ipse etiam sumpto bidente vel quolibet instrumento, si quid tunc agendum
esset, vel incipiebat, vel jam cœptum perficiebat, et ad operandum alios
invitabat.Sufficiant ergo
fratribus..... cappa, femoralia, caligæ, pedules, et propter laborem Scapulare.Dum hic esset
aliquando cum suo profecturus magistro, molliorem Scapularem induere, atque pulcriorem
quam affectaret, equum ascendere jussus est.Prohibemus ne infra monasterium ullus præsumat Capularem portare, nisi ipsum
albis vel aliis indumentis sacris ad serviendum in divinis officiis indui oporteret.
Extra monasterium vero in prioratibus sive in eorum mansis,... Capulari prædicto, si
manuum operibus occuparentur, utantur.
De l'esclavine, qui fu forte,
S'est affulés à Capulaire.
Scapulare, pro veste scilicet quæ scapulas præsertim tegeret : unde alii præter Monachos ea usi sunt. Vita B. Edmundi Cantuar. Archiep. apud Marten. tom. 3. Anecd. col. 1794 :
Linteamina, coopertorium, vel
etiam culcitram non habuit ; sed cappa sua vel Scapulari, seu certe pallio se contexit.
Unde quidam nobilis cum jam ipse promotus esset in Archiepiscopum, de illo minus
discrete protulit tale verbum : Qualem, inquit, habemus Archiepiscopum, qui operimentum
suum diebus et noctibus defert secum ? Hoc autem dicebat de Scapulari, quo se vir
sanctus noctibus operuit, et diebus deferre circa humeros consuevit. Vide
Scapillare.Scapulare. Chronic. Farfense apud Murator. tom. 2. part. 2. col. 662 :
De Scapulariis eorum (Monachorum) vestimenta et caligas sibi et
suis militibus fecerunt ; in capite asini Scapularium miserunt, et, Domne Abba
benedicite, dixerunt. Lampertus Ardensis pag. 258 : Rustici cum bigis
maratoriis [marlatoriis] et carris fimariis calculos trahentes ad sternendum in viam
[in via in] moffulis et Scapulariis se ipsos ad laborem invicem animabant.Ubi pro veste operaria accipitur.Scapularium, Vestis scapulas tegens. Computus ann. 1202. apud D.
Brusseltom. 2. de Usu feud. pag.
Dominus
Ludovicusi. capam viridem et
i. Capularium ad S. Andream, quæ costaverunt vi. l.
iii. s. minus.Qui objecerit, et probare non poterit de hiis quæ probationem requirunt, pœnam
gravioris culpæ per 40. dies sustinebit, comedendo in terra cum Scapulari linguarum....
Si quis falsum testimonium contra aliquem vel aliquos dixisse convincatur, suam faciet
pœnitentiam in terra comedendo coram toto conventu in pluribus conventibus suæ provinciæ
ad hoc missus, per tot dies quot superiori suo videbitur expedire, sedendo super terram
indutus aliquo Scapulari, super quo duodecim linguæ aut circiter, ante et retro, de
panno rubro vel albo consutæ hinc inde modo vario, in signum quod propter magnum linguæ
suæ vitium, illo modo merito sit puniendus, et postea carceri
mancipetur.