senescalcus
et omnibus meis supervisoribus ac ~callis [(AS: ] triginta mancusas auriælcan gesettan stigƿeard
acta sunt hec testibus istis: Ingono ~calco Rainaldo Foliot ‥
Willelmus filius Osberni ~calci
in terram W. filii A. sinescalli mei
testibus: Stephano sinicallo ‥ et Gisliberto Guarderobe
hiis testibus Angelo sanaschallo tunc domini W. abbatis
nomina artificiorum ‥ hic sinescallus, A.stewerede
nomina dignitatum laicorum ‥ hic siniscallus,a stewerde
ille est sinscalcus, vere buticlarius ille
questor palatii sui [sc. episcopi ] qui vulgari vocabulo ~allus dicitur
officium ~calli aule est quod, quando abbas in aula debet comedere ‥
quidam questores [(gl.: ~callos ] narrabo notabiliores
senscallus et marescalli hospicii nostri
pastus per eorum ~callum subtrahitur hiis diebus
hic camrius, hic et hec sinista, A.a schamberleyne
diligenti ‥ examinatione habita tam libri batellorum quam ~calli cujuslibet colegii et aulae
M. rex Scottorum ~callo suo ‥ honoris Hunt’ salutem suo
dominus A. de K., quem ~callum terrarum nostrarum ordinavimus
quidam ~caldus illius ville, nacione Anglicus(
noveritis nos ‥ ipsum ~callum et ballivum omnium ‥ terrarum nostrarum ‥
iiij libras ‥ quas etiam recepit eleemosynarius per manum ~calli, sive preconis hundredi, in duobus anni terminis
colligentur isti denarii ‥ per manus ~callorum predicte gilde(
frater vero suus secundum carnem fuit ~callus capituli et defendit domum ex parte communitatis
per standarda in custodia dictorum ~callorum gilde existentia(
Giraldus cum ~callo Hibernie Bertranno de Verdun ‥ relictus
~callus Cornubie ‥ non venit
testibus W. filio Radulfi, ~callo de Normannia, Stephano, ~callo de Andegavia
rex Johanni de Greilliaco, ~callo suo in ducatu Aquitannie et partibus Vasconie, salutem
pro eo quod non venit coram prefato ~callo Agen’, eo quod absens esset sine fraude in loco distante ab Agen’
quia sperabatur adventus domini Oliveri de Hingham, ~challi Vasconie
Johannes de Arundell ‥ cum exercitu missus fuit ~callus in Vasconiam
mandatum est Roberto Wallerand ~callo foreste sue [sc. regis ] citra Trentam quod ipsos ad hoc sicut predictum est admittat
Radulphus ‥ de Glanvilla, qui ~callus Anglie summusque justiciarius aliquandiu fuit
Symon de Monteforte, comes Leycestrie, ~callus Anglie(
Symon de Monteforti ‥ jure hereditario ~callus Anglie
prefatus dux [Lancastr’ ] ‥ sedebat ‥ tanquam ~callus Anglie in alba aula regii palacii Westm’
ibi erant plures episcopi dux Norfolch, Marischallus Anglie, dux Suffolch, ~challus Anglie
testibus ‥ W. filio Alani ~callo Scotie
ex nobili viro domino Waltero ~callo Scocie ‥ procreatus
in quo prelio comes Patrik, comes Moravie, comes de Roos, ~callus Scocie, interfecti fuerunt
David filio et heredi regis Roberti de Brois ‥ et eciam Roberto ~calli nepoti regis predicti
regi David, filio regis Roberti ‥ ac eciam Roberto ~callo, filio filie sue
Seniscalcus, in Placito Chlodovei III. Regis Francor. tom. 4. Vitar. SS. Ord. S. Bened. pag. 617. 619. in Leg. Alamann. tit. 79. § 3. apud Marculfum lib. 1. form. 25. in Charta Pipini Regis Aquitaniæ apud Beslium, in Charta Henrici I. Regis ann. 1060. apud Duchesnium in Hist. Monmorenciaca pag. 21.
Siniscallus, in Annalib. Francor. Tilianis ann. 787.
Sinescalcus, in Loisellianis et Bertinianis ann. 786.
Siniscalcus, ibid. cap. 47.
Senechalus, in Spicil. Fontanell. MS. pag. 435.
Senescalcus, in Vita Caroli M. ann. 786. apud Hincmarum de Ord. Palatii
cap. 16. etc. Senescallorum, ut dixi, munus primitus fuit circa domus curam, et familiam dominicam. Lex Alamann. tit. 79. § 3 :
Si alicujus
Seniscalcus, qui servus est, et dominus ejus 12. vassos infra domum habet, occisus
fuerit, 40. sol. componat. Mox agit de Mariscalco, qui super 12. caballos est. Atque hi quidem, Senescalli communes dicuntur in Fleta lib. 2. cap. 72.
(ubi eorum munus circa prædia dominica præsertim describitur) ad discrimen Magnorum
Senescallorum, qui Principum familiis, mensis, et militiæ præerant. Lindenbrogius, cui
Vossius subscribit, vocem Seniscalchus, ex
son, vel
seneste, et
sente, grex, armentum, et
scalchus, servus, conflatam putat. Ut de postrema voce constat, de priore licet dubitare, cum
Seniscalchi, non armentis ; sed toti domui rusticæ præfuisse legantur. Vide Radulphum in Vita S. Richardi Episcopi Cicestrensis num. 35.
Sonnempe, quo non tantum grex, armentum significatur, sed congregatio et collectio quævis, et a
Sende, familia dominica,
Seniscalcumoriri. Addam Hickesii opinionem, ut pote viri hac in re versatissimi ; priorem scilicet vocis
Sinescallipartem accersendam esse vel a veteri Septentrionali
Sinn, quod vicem vel vices sonat, vel a pronomine
Sin, sui vel suus ; adeo ut
Sinescalcus, vel
Senescalcusidem sit ac minister domini vicarius, vel minister in aliquo munere domini vices gerens.
Sinis, Senex, et
skalks, Servus. Confer.
Sinistus.
Truchsessenin quibusdam locis Palatinatus vocari auctor est Henricus Meibomius ad Chronicon Markanum n. 30. Idem Chronicon pag. 14 :
Ipse cum esset Dapifer et
potens amicis, et dominus suus in potestate sua commiserat et reliquerat omnia, toto
tempore sui officii, cum 25. annis Comitatum gubernaret, nihil tamen præter curiam in
Aldenmetler acquirere voluit ; sed totum domino suo voluit applicari. Et ann.
1307 : Rutgerus de Altena Dapifer... coram Everhardo Comite de 12. annis officii
sui computationem fecit, etc. Idem de Hierosolymitani Regni Senescallo habent
Assisiæ Hierosol. MSS. cap. 8 : Les rentes dou Roy, quels quels soient dehors ou
dedans, quant il ou celui qui tendra son leu vodra que eles soint apautrées, il les doit
comander, et le Seneschal les doit faire crier et multiplier au mieux que il pora, et
quant ce viendra au livrer, etc.Senescalcirectores erant dominii totius dominorum suorum. Apud Silvestrum Giraldum in Topogr. Hiberniæ dist. 3. cap. 38 :
Regni rector et Senescallus. MS. :
Li Cuens li donne de sa terre les clez,
Doresnavant en iert il avoez,
Et Seneschaus de la terre clamez.
Senescallusidem qui œconomus seu rei familiaris administrator, in Tabular. Kemperleg. :
Cum Dumguallonus Echonomus, qui vulgo Seneschal appellabatur,
calumniam intulisset Benedicto abbati, etc.
Senescalci, a Marculfo lib. 1. form. 25. ut et in duobus placitis Chlodovei III. apud Mabillonium tom. 4. Vitar. SS. Ord. S. Benedicti pag. 617. et 619. in quorum altero post Episcopos et Graviones nominantur
Benedictus et Chardoinus Seniscalci: in altero vero
Chugoberctus et Landricus, eadem donati dignitate :
Benedictus et Hermedramnus, in Charta Childeberti II. ann. 697. apud Felib. inter Probat. Hist. Sandionys. pag. 17.
Waldebertus Senescallus.
Senescalciinter
Ministros, per quos
Sacrum Palatium disponebatur, apud Hincmarum de Ordine Palatii cap. 16. ubi post
Comites Palatiinominantur, et ante
Buticularium, Comitem stabuli, Mansionarium, Venatores, et Falconarios. Idem
Hincmarus cap. 23. Regiæ domus curam, præter potus vel victus caballorum, ad eumdem
Senescalcum respexisse observat. Atque hi Majori domusregiæ suberant, ad quos supremo jure totius aulæ ac palatii spectabat cura : cui quidem dignitati, vetere exstincta appellatione, ea successit, quæ
Magni Franciæ Senescallidicta est, cui suberat
Franciæ Senescallusnude dictus. Quippe Robertus Rex Gaufridum, cognomento Grisagonellam, Comitem Andegavensem ob impensum sibi contra Ottonem Imp. subsidium Franciæ Senescallum dixit, et, ut habent Scriptores,
Majoratum domus regiæ, seu
Senescalciam, ei et successoribus contulit hæreditario jure tenendam. Unde Will. Tyrius lib. 2. cap. 5. lib. 15. cap. 23.
Megadomesticidignitatem apud Byzantinos,
Majorisapud nos
Senescallidignitati confert. Recte igitur Robertus de Monte anno 1177 :
Senescalliam Franciæ ad feudum Andegavense
pertinere dixit. Ita apud Persas majores aulæ dignitates hæreditarias fuisse
observat Procopius lib. 1. de Bello Persico cap. 6. extr.Magnus Franciæ Senescalluscreari non potuit. Cæterum summam hanc dignitatem hæreditario jure post prædictum Gaufridum possedisse Comites Andegavenses præter allata probat Charta Henrici II. Reg. Angl. ann. 1188. apud Mabill. lib. 6. Diplom. Ch. 188 :
Sciatis quod Rex Francorum Aurelianis in communi audientia recognovit quod
custodia abbatiæ S. Juliani Turonensis ad me pertinet ex dignitate dapiferatus mei, unde
servire debeo Regi Franciæ sicut Cometi Andegavensi (l. Comes
Andegavensis.) Franciæ Senescalcusperinde vocabatur, ita tamen ut Andegavensi Comiti subesset, et ex dignitatis suæ ratione hominium præstaret. Hugo de Cleeriis de Majoratu et Senescallia Franciæ :
Dominus Rex Ludovicus et Falco Comes ad locum
condictum venerunt cum suis consultoribus, ibique recognita sunt jura
Comitis, videlicet Majoratus et Senescalcia Franciæ. Guillelmus de Garlanda, tunc
Franciæ Senescalcus, recognovit in illo colloquio hominium se debere Comiti Fulconi de
Senescalcia Franciæ, et inde fuit in voluntate Comitis. Post Guillelmum fuit Senescalcus
Stephanus de Garlanda, qui fecit hominium Comiti. Post Stephanum Radulphus Peronæ Comes,
qui similiter fecit hominia et servitium. Ille enim qui Senescalcus erit Franciæ, Comiti
faciet hominium et talia servitia.Senescalciin curiis Regum Francorum primas fere semper tenuerunt, licet Majori Senescalco ratione hominii obnoxii, qui non tam Senescalci quam
Majoris domusvel
Palatiiobibat munus ; adeo ut in Diplomatum regiorum subscriptionibus primum locum tenuisse observare sit, maxime ab Henrici I. temporibus. Horum seriem breviter hic damus ex veteribus tabulis et Scriptoribus.
Balduinus Dapifer Regis, in Charta Goffridi Episc. Paris. ann. 1070. inter Probat. Histor. Sangerm. pag. 31.
Hugo, sed
Gervasius Dapiferallatas Chartas subscribit.
Dapifer Regis Francorum, interfuit Francorum Hierosolymitanæ expeditioni anno 1096. Vide Albertum Aquens. lib. 2. cap. 27. lib. 3. cap. 35. et Duchesnium in Hist. Castilionea pag. 43.
Dapifer, Hugonis Dapiferi filius anno 1107. apud Miramontium. Vide Hist. Castilion. pag. 32. 33. Brolium in Hist. Paris. pag. 76. 2. edit. etc.
Hugo de Creceio Dapifer.
Dapifer, in Chartis ann. 1110. 1116. 1120. Vide Martiniana pag. 22. Probat. Hist. Monmor.
Ansellus de Guarlandadicitur in Charta Ludovici VI. ann. 1109. apud Marten. tom. 1. Ampl. Collect. col. 625. et in alia ejusdem Reg. ann. 1111. apud Felib. inter Probat. Hist. Sandion. pag. 91.
Decem insuper solidos
annui census,.... pro anima Anselli Dapiferi nostri, eis perdonavimus.Dapifer, Anselmi Dapiferi frater, ann. 1118. in Charta Ludovici Regis apud Gallandum de Franco alodio pag. 264.
Dapifero nullo.
Dapifero nullopræferunt : quo fortassis id unum indicatur eas absente Dapifero scriptas fuisse, ut pote qui eas subscribere solebat.
Dapifero nullo, nihil aliud sæpius significari, nisi quod tum absens erat
Dapifer, cum hæc Charta scripta est atque ab aliis proceribus subscripta. Quanquam enim Charta ann. 1129. in Chartul. Carnot. ann. 1131. in Chartul. B. M. Suession. aliæque bene plures hanc formulam præferunt, constat tamen iisdem annis extitisse Dapiferos ex aliis instrumentis. Rem præterea illustrat Charta Ludov. VII. ann. 1153. ex Tabul. S. Petri Carnot. in qua loco
Dapifero nullo, legitur,
Sine Dapifero nunc eramus.
Dapifer,
Dapifer Regis, apud Petrum Cellensem lib. 1. Epist. 5. ab anno 1153. usque in annum 1191. quo in Acconensi obsidione interiit. Exhinc nulli Dapiferi occurrunt : imo Chartæ Regiæ omnes præferunt
Dapifero nullo, usque ad annum 1262. ex quo recte colligunt viri eruditi, dignitatem hanc haud omnino exstinctam, tametsi ad eam nemo postea provectus fuerit, huicque successisse
Magni Magistri Hospitii Regiidignitatem, penes quam est aulæ et palatii, atque adeo familiæ regiæ cura.
Attendentes quod in emolumentis,
quæ ratione juramentorum, fidelitatum, que ab ipsis Episcopis, Abbatibus,
Abbatissis, et aliis Prælatis regni nostri consueverunt præstari, certam, videlicet
decem librarum summam in quolibet juramento, ratione Dapiferiæ, vel Senescalliæ Franciæ,
quam in manu nostra tenemus, percepimus portionem... omnia et singula emolumenta...
Elemosinario... persolvantur fideliter pauperibus puellis nobilibus regni nostri...
eroganda.Brusseltom. 1. de Usu feud. pag. 507. haud improbabilem causam assignare, institutos nimirum a Philippo Rege ann. 1190. Ballivos in provinciis, quibus in cæteros judices adscripta est jurisdictio ; quod ad Senescallos potissimum spectabat, ut infra dicetur. Aliam innuit idem D.
Brusselpag. 631. Reges scilicet Francorum ægre tulisse senescallos Comiti Andegavensi (qui major senescallus erat) subesse ipsique ratione dignitatis suæ hominium præstare, maxime cum ad Angliæ Reges transiit hæc dignitas una cum Comitatu Andegavensi. Denique odiosa forte esse tunc cœpit summa Senescallorum auctoritas.
Senescalcimunus circa dapes et mensam Principis fuisse, arguit ipsum nomen
Dapiferi, quod ut priori synonymum semper efferunt Scriptores. Ebrardus Betuniensis in Græcismo cap. 9 :
Præsentat Dapifer epulas, Cocus excoquit illas,
Estque Senescallus cujus fit sub Duce jussus.
Magistriet
Præpositi Regiæ mensæpromiscue appellantur. Quippe
Andulfus, qui sub Carolo M. Senescalci munus obiisse dicitur in Annalibus Francor.
Regiæ mensæ Præpositusindigitatur ab Eginharto ann. 786. et a Reginone
Princeps coquorum. Apud eumdem Eginhartum in Vita Caroli M. occurrit
Eghartus Regiæ mensæ Præpositus. Neque alius fuit a Senescalco
Magister Regiæ mensæ, apud Monachum Sangall. lib. 2. cap. 9. et ab eo, qui apud Byzantinos,
Guillermus Fercularius, qui Chartam Henrici I. Reg. Franc. subscribit apud Mabillon. tom. 4. Annal. Bened. pag. 552.
Apres mengier font les napes cueillir,
Cil Senescal portent par tout le vin
En copes d'or, en hanap mazelin.
Rursum :
Dont veissiez ces Seneschax aler
Parmi la sale les riches mez porter.
Ibidem :
Li Amiraus fu asis au mengier,
Trois Seneschal li servent tot premier,
Li uns portoit plene boz de viz viez,
L'autre un paon rosti et afaitié,
Et li tiers porte douze peins toz entiers.
Alia suggerunt Falcetus et Gallandus ex aliis Poetis, quæ non exscribo. Sed supra
allata Senescallos, quos vocant Communes, potissimum spectant, quorum munus ejusmodi ordinarium erat. At Majores Senescalci, Principum videlicet, id tantum officii exequebantur in solemnioribus ceremoniis, in Regum nempe coronationibus, aut curiis generalibus, in quibus Princeps cum apparatu
Cum autem die suæ coronæ ad mensas Rex discubuerit scamnum pulcherrimum fulcro
pallii, aut tapeto coopertum Senescallus præparabit, ibique Comes, quousque fercula
veniant, sedebit. Cum vero primum venerit ferculum, Comes se defibulans, e scamno
surget, et de manu Senescalci ferculum accipiens, ante Regem et Reginam apponet, et
Senescalco præcipiet, ut exinde per mensas serviat, et Comes retro sedebit, donec alia
veniant fercula, et quemadmodum super primo fecit, de aliis similiter faciet. Finita
demum celebratione mensarum, Comes equum ascendet, et ad suum redibit hospitium,
Senescalco comitante. Robertus de Monte ann. 1169 : In Purificatione B.
Mariæ fuit Henricus filius Regis Anglorum Parisiis, et servivit Regi Francorum ad
mensam, ut Senescallus Franciæ. Assisiæ Hierosol. MSS. cap. 8 : Le jour
dou couronement le Seneschau peut et doit ordener le mangier dou jour en la maniere, que
meaus li semblera.... Quand le Roi voudra mangier, le Seneschau doit commander au
Chamberlain, que il porte l'aigue as mains, et comander as autres par le palais, que il
donnent l'aigue, quant le Roy vodra laver.... Le Seneschal doit servir le cors dou Roy
le jour dou Couronnement, et devant lui de tous ses mes, et doit comander de lever les
tables tant comme il sera tams, etc..... et il (le Roy) y doit manger as
quatre festes annuels de l'an, ou autres grandes solemnitez, ou quant le Roy voudra
porter couronne, le Seneschau est tenu de drecier devant lui au mangier, et d'ordener et
faire servir en son hostel, en la maniere comme est dessus devisée. In his
interdum ceremoniis equites ad mensam ministrabant. Charta Alfonsi Imperat. ann. 1258. pro
Frederico Duce Lotharingiæ apud Hieron. Vignerium in familia Alsatica : Et de
infrascriptis dignitatibus et feudis primum vexillum damus tibi pro Ducatu in feudum :
in quo, et per quod, debes esse summus Senescallus in aula nostra citra Rhenum, et debes
nobis servire in annalibus festis de primo ferculo eques. Et si contigerit ire ad
Parlamentum cum armis contra Regem Franciæ, debes facere nobis antecustodiam in eundo,
et retrocustodiam in redeundo. Octavianus de S. Gelasio de Expeditione
Neapolitana Caroli VIII. Regis Franciæ : Et souppa en la grant sale dudit Chasteau,
où l'on monte à plusieurs degrez de pierre, et fut servi par le grant Seneschal de
Naples tout à cheval, habillé tout de blanc en tous ses mets, et force trompetes et
clerons. Id porro siluit Ammiratus tom. 1. de Famil. Neapol. ubi multa habet de
Officio Senescalli Neapolitani. Sed et ex Bulla Caroli IV. Imper. de Electione Regis
Roman. cap. 27. docemur, in solemnibus Imperatorum Curiis Electores seculares ad mensam
Equites ministrare solitos. Vide Dion. Salvaingum de Usu feud. pag. 25.Cum ipse vir nobilis Albertus dom. de Turre de
regno Arelatensi et Viennensi noster fidelis, nostræ clementiæ humiliter supplicaverit,
ut eidem, cum in dictis partibus fuerimus, ut Dapifer qui vulgariter dicitur
Senescallus, fercula liceat ponere ante nostram regiam Majestatem,
etc. Exinde vero ut a communibus Senescallis distinguerentur,
Archisenescallossese inscripserunt Dalphini, ut patet ex Charta ann. 1338. tom. 2. laudatæ Hist. pag. 365. col. 1 :
Humbertus Dalphinus Viennensis..... ex largitione
imperialis benevolentiæ Archisenescallus perpetuus regnorum Viennæ et Arelatis, ad cujus
officium jurium imperialium observatio et Imperii obviare jacturis et periculis noscitur
pertinere, etc.Commandons quant as vivres, que nous, la Royne notre compaigne,... le
Chamberier.... auront la prise aus vivres et à nostre pris. Item, li Seneschaus et li
Chancelier de France. Vide Pretium Regium.Senescallimunus, in rebus etiam bellicis præcipuum fuit. Hugo de Cleeriis de Majoratu Franciæ :
Comes (Andegavensis M.
Senescallus Franciæ) cum in exercitu Regis fuerit, vel ierit, protutelam
faciet, et in reditu retutelam : et quidquid ei acciderit sive bonum, sive malum, ore
domini Regis inde non vituperabitur. Ubi protutelaet
retutelasunt, uti voca mus,
antegardaet
retrogarda. Chronicon Mauriniacense, de Stephano Garlando Franciæ Cancellario :
Defuncto Willelmo Ancelli Dapiferi germano,
Stephanus Cancellarius..... frater amborum Major regiæ domus effectus est. Hoc
retroactis generationibus fuerat inauditum, ut homo, qui Diaconatus fungebatur officio,
militiæ simul post Regem duceret principatum. S. Bernardus Epist. 78. de eodem
Stephano : Ut Clericalis constat non esse dignitatis, Regum stipendiis militare,
sic nec regiæ majestatis, rem fortium administrare per Clericos. Denique quisnam Regum
suæ unquam militiæ Clericum præfecit imbellem, et non magis quempiam fortissimum ex
Militibus ? Ibidem : Quis sane non miretur, imo detestetur, unius esse
personæ, et armatum armatam ducere militiam et alba stolaque indutum in medio Ecclesiæ
pronuntiare Evangelium, tuba indicere bellum militibus, et jussa Episcopi populis
intimare. Apud Rigordum ann. 1184. Theobaldus Comes Blesensium Franciæ
Senescallus, Princeps militiæ Regis dicitur. Surita lib. 1. Indic. Rerum Aragon.
ann. 1055 : Raimundus Berengarius Barcinonensis Comes et Almois ejus uxor
Senescaliam Cataloniæ Raimundo Myroni tradunt : quod genus imperii præcipua rerum
bellicarum administratione adjuncta, ad strenuos in primis viros et virtute potentiaque
præstantes, et Comitum Barcinonensium propinquitate conjunctos deferri consuevit,
summæque rerum præficiebantur : penes quos opes et arcana regni in Gallia
spectarent. Assisiæ Hierosolym. cap. 8 : Les Chasteaux et les Forteresses
du Roy le Seneschal les peut et les doit revisiter, et faire leur avoir, ce que mestier
leur est, eschangier et remuer sergens,... et les devant dits Chasteaux et Chastelains
doivent estre obeissans à lui et à son commandement, sauf commandement du Roy, ou de
celui, qui tendra son leue, etc. Charta Philippi Augusti ex Tabulario S. Martini
de Campis, qua Ecclesiam S. Martini Pontis Isaræ ab omni exactione immunem statuit :
Ita tamen, ut quod expeditiones nostras et equitatus nostros in hominibus in
prædicta terra morantibus retinemus, qui neque a Præposito, neque ab aliquo ministrorum
submoneantur,
nisi ex præcepto nostro, vel Dapiferi nostri.Brusseltom. 1. de Usu feud. pag. 185 :
Sciendum præterea, quoniam Communia, ubicumque ei in terra mea per litteras meas
mandavero, pro negotio meo veniet. Sed postquam ad locum quem eis præfixero pervenerint,
non procedent ad negotium meum quousque, aut me ipsum præsentem, aut Senescallum, aut
Constabularium, aut Marescallum meum viderint, qui eos in ipsum negotium
perducat. Hinc est quod Paschasius et Duchesnius non nisi post exstinctam
Senescallorum dignitatem Comitibus stabuli copiarum ducatum a Philippo Pulchro concessum
fuisse volunt : quod tamen non omnino verum esse ex quibusdam Scriptoribus colligi posse
existimat Cl. V. Cangius in voce Comes pag. 422. col. 3. Ipsum consule : rem
malim definias quam ego.Senescallodeferendus dabatur, ut discimus ex Reg. Cam. Comput. Paris. sign.
Paterfol. 164. r° :
Li
arcevesques mettra au Roy l'espée en la main, et li Roy la doit offrir humblement à
l'autel ; et maintenant il la repenra de la main l'arcevesque et la baudra tantost au
Seneschal de France, à porter devant lui en l'eglise, jusques à la fin de la messe ; et
après la messe, quant il yra au palés.Senescallipræterea vexillum Principis ac Domini in prælia efferebant. Radulfus de Diceto ann. 978. et Gesta Consulum Andegavensium, de Gaufrido Grisagonella cap. 6 :
Qui ob insignia summi et singularis meriti a Rege in
præliis Signifer, et in coronatione Regum Dapifer tam ipse, quam ejus hæredes
constituuntur. Tudebodus lib. 2. Histor. Hierosol. : Episcopus namque
Podiensis sanctæ Mariæ in illa amara die perdidit suum Senescalcum, conducentem et
regentem suum vexillum. Eadem habet Robertus Monach. lib. 4. pag. 47. Le Roman
d'AuberiMS. :
Seneschaus iert, m'enseigne portera.
Infra :
Pepins li Rois volentiers li otrie
Et l'oriflambe et la Seneschaucie.
Rursum :
C'est Gascelins, qui Bourgoigne a saisie,
Pepins de France li donne et otrie,
Et l'oriflambe et la Seneschaucie.
In Ordine ad benedicendum Ducem Aquitaniæ : Quamdiu Missam Dux audit,
Senescallus, vel vir illustris alius, quam voluerit, debet ensem acceptum in manu sursum
elevatum tenere.Senescallietiam nuncupati urbium provinciarumque Præfecti, qui eas ab hostibus tuebantur et civibus Principis nomine jus dicebant. Translat. S. Medardi tom. 2. Jun. pag. 103 :
Nobili viro domino Carolo de Belloy..... magno Senescaldo in
Picardia provincia, Consiliario regio. Charta ann. 1517. ex Tabul. Brissac. :
Generosus vir Petrus d'Acigné miles ejusdem dom. Johannis, dum vixit, frater, suo
tempore quasdam reliquias in ecclesia parochiali dicti loci d'Acigné,
tempore quo ipse Petrus fuerat major Senescallus seu verus Gubernator ducatus Provinciæ
eidem ecclesiæ parochiali contulerat. Ottoboni Annal. Genuens. ad ann. 1194.
apud Murator. tom. 6. col. 368 : Tandem reddit se civitas ipsa Martualdo
Seneschalco Imperatoris. Gualvaneus Flamma ibidem tom. 12. col. 1019 :
Eodem tempore Senescalcus Roberti Regis Siciliæ super totum Pedemontem, castrum
de Breno diœcesis Papiensis communivit. Alelmus Dapifer de Hisdin subscribit
Chartam Balduini Comit. Flandr. ann. 1112. Charta ann. 1197. ex Tabular. Calensi :
Ego Hugo de Oisiaco Vicecomes Meldensis, Senescalis Cameracensis, etc.Senescallorumdenique erat jus reddere Principis subditis, eoque nomine cæteris judicibus præerat. Lambertus Ardensis pag. 147 :
Unde propter eminentem ejus in militia fortitudinem, temperantiam atque
sapientiam, eum in loco suo universæ terræ suæ Senescallum et Justitiarium sibi
substituit atque Ballivum. S. Bernardus Epist. 78. de Stephano Dapifero :
Qui Clero militiam, forum anteponit Ecclesiæ, divinis profecto humana, cœlestibus
præferre terrena convincitur. Epistola Joannis II. Archiep. Lugdun. ad
Glascuensem Episcopum : Habebam siquidem Senescallum, cui solicitudinem et curam
forensium negotiorum committebam, qui pro negotiorum qualitate, non solum causas
pecuniarias pertractabat, sed et criminibus et flagitiis pro consuetudine regionis
puniendis præerat, etc. Infra : Hujusmodi quidem consolationibus utebar,
sciens tamen, quod si qui proventus ex hujusmodi causa accidebant, in expensas meas
conferebantur, deducto jure Senescalli mei, cui tertia pars proventuum pro solicitudine
sua debebatur. Pastorale Minus Ecclesiæ Paris. Ch. 159 : Cum factum suum
jure defensurus statuta die in aula Dom. Galonis Paris. Episcopi, justitiam tenente
Ansello Dapifero Regis, ad duellum contra unum de hominibus nostris advenisset,
etc. Liber de Jure et Consuetudinibus Normanniæ, seu vetus Consuetudo Normanniæ
Latine reddita cap. 10. de Senescallo : Solebat antiquitus quidam justitiarius
prædictis (justitiariis) superior per Normanniam discurrere, qui
Senescallus Principis vocabatur. Iste vero corrigebat, quod alii inferiores
deliquerant : terram Principis custodiebat : leges et jura Normanniæ custodiri
faciebat : et eos a servitio Principis amovebat, si eos videret amovendos. Vide
ibi plura in hanc sententiam. MS. :
A Alain, qui estoit si hom,
Par l'Archevesque de Roem,
Livra sa terre en comandise,
Come à Seneschal et Justice.
Subjecerat autem utraque pars se nostro arbitrio. Unde Comes Theobaldus nostri
auctoritate arbitrii, de querimoniis clericorum, quod prædictum est judicavit.
Sed et inferiores Senescalli eodem jure gaudebant. Charta ann. 1325. ex Tabul. S.
Florentii : Et si casus emergat coram Senescallo Prioris pro quo aliquis debeat ad
pœnam sanguinis condempnari, Senescallus Prioris supplicabit officiali in definitione
causæ quod sibi destinet aliquem probum virum, nec Senescallum vel Subsenescallum, qui
ipsum consulat et adjuvet ad justum judicium faciendum. Senescallus autem
Prioris requiret destinatum sibi ab officiali quod sibi accommodet patibulum, et per
gentes Episcopi adjuvet ipsum ad executionem faciendam. Quod si facere distulerit ultra
unum diem, Senescallus Prioris poterit executionem facere ad furcas Prioris.
Quod vero cæteris judicibus præerant, non obscure significant computi ann. 1202. et 1217.
ex quibus constat Præpositos certam Senescallis pensionem exsolvisse, ut observat D.
Brusseltom. 1. de Usu feud. pag. 508.
Jurisdiction
haute, moyenne, basse, mere, mixte, impere en tout et partout, comme ont et ont
accoutumé d'avoir les Baillifs en France.Encal, ea notione, pro
Senechal, bailli, legitur Baiocis in Epitaph. :
Ci gist l'Encal Cranctot,
Ly fut qui cacha S. Gerbot ;
Len mal le prit le jour de Pagues,
D'enpeux sen ventre n'ut relague.
Ah Dieu ! combien il chia !
Dite po ly Ave Maria.
Virgata Regiadicitur, continetque 12. leucas in circuitu Regis, ubicumque fuerit. Adde cap. 3. § 4. etc. Hinc in Legibus Henrici I. Regis Angl.
Dapiferum, Regis aut Baronum judiciis præsidentem legimus, cap. 7. 33. 42.
Senescallus Vasconiæ, qui pro tempore fuerit,
teneat quatuor assisias in quatuor quarteriis anni in Burdegala, ubicumque melius sibi
viderit expedire, et alias quatuor in Vasatensi, et alias quatuor in partibus S.
Genesii, et quatuor in partibus Aquitaniæ et Bajonæ, si casus exegerit, et omnes istas
teneat personaliter, et non per alium, nisi causa majoris negotii terræ, vel
ægritudinis, fuerit impeditus. Et in prædictis assisiis agentur causæ, tangentes
proprietates nostras, et dominium nostrum : ac etiam causæ tangentes proprietates et
dominia Baronum et magnatum nostrorum partium illarum : et non illæ causæ seu negotia,
quæ per Auditores causarum Burdegalenses, vel per loca sua tenentes in Burdegalensi,
Vasatensi, et ultra Landas, aut alibi audiri poterunt et determinari. Et quod idem
Senescallus ad minus semel in anno supervideat, et visitet alias Senescalcias dicti
nostri Ducatus : et sic in qualibet Senescallia ad minus ad unam assissam Sen. loci, si
commode fieri potest per annum. Et visitet personaliter quolibet anno ad minus semel
singulas Baillivas Vasconiæ, et visitando corrigat, corrigendo et habeat continue secum
unum virum jurisperitum, qui sciat consuetudines terræ, et ipsi consulere in suis
agendis : Et habeat continue unum virum discretum ultra Landas, locum suum tenentem, et
percipiat annuatim pro omnibus per manus Constabularii Burdegalensis duo millia librarum
Burdegalensium ad quatuor anni terminos : et idem Senescallus non percipiat ab aliquo
Bajulo Regis aliquam
pecuniam Regis, nisi de voluntate et mandato Constabularii
Burdegalensis. Infra : Item ordinatum est, quod Senescallus Vasconiæ
principalis faciat, ordinet et constituat per totum Ducatum Subsenescallos, judices,
defensores, auditores causarum, custodes sigillorum, contractuum, Procuratores et
Advocatos in negotiis Regis, ubique per sigillum dicti Ducatus, tales pro quibus velit
respondere, et cuilibet eorum conferat feoda et vadia in ista ordinatione superius
advocata. Quæ sequuntur in ea ordinatione, Constabularium Burdegalensem
spectant. Senescallo Aquitaniæ suberant cæteri Senescalliejusdem provinciæ, Santonensis, Lemovicensis, et Cadurcensis, qui
Subsenescalli, Majoris Senescalli respectu, semper nuncupantur, in Statuto ejusdem Edwardi de Senescallis Aquitaniæ, in laudato Codice fol. 80.
Icelui
Seneschal si corrigoit, et adrechoit tous les erreurs et tous les maux, que les
Sousergens fesoient au comun pueple, et dequoy les Baillis n'usoient pas
droiturierement, et toutes les complaintes, qui à luy venoient, et les quereles
benignes. Il oet et les determinoit, et faisoit mener à ycelle fin qui leur étoit deuë
de droit. Et si corrigoit les Sousergens de leur delis et de leurs mesfais, que il
fesoient par leur outrage, etc. Les forez et les haies del Prince il regardoit et
visitoit de 3. ans en 3. ans, et faisoit renouveller et amander, et de tous les forfets,
que l'on y fesoit il en enqueroit, etc. Et si entendoit principalement à garder et fere
garder bien et fermement le pes del païs et de la terre : et en ytelle maniere le
Seneschal dessusdit aloit par tous les lieux et les contrées de Normandie de 3. ans en
3. ans, et visitoit diligement tretoutes les Baillies et les Sergenteries de la terre,
etc. Addit deinde ejus munus fuisse,
de s'enquerir des crimes enormes, comme
de rapt, d'incendie, et de meurtre, et d'en faire faire la punition par les
Baillis: Des tresors trouvez par avanture, et de tous les werechs, que la mer
jette, et autres droits, qui appartiennent au Prince : des eaux et de leurs cours,
etc. Adde Assisias Hierosol. cap. 8. Consuetud. Beneharnensem tit. de Senescallo,
Bononiensem art. 9. etc.Senescalliigitur id muneris obibant, ut Ballivi et
SenescalliRegii. Verum
Senescallipotissimum appellantur in iis provinciis, quæ, antequam Coronæ Franciæ unirentur, Principibus suis paruerant : cum
Baillivoshabere solius Regis sit.
Senescallushabet loco vocis
Bailli, uti præfert versio Gallica pro partibus propinquioribus.
Item et du temps, que ledit
Duchié fut depuis baillié à mondit sieur de Berry, qui fut l'an 1356. et qu'il y eut
lors Seneschal de par luy, et non pas Bailly, pour cause qu'il n'estoit pas en Royauté :
Ledit Seneschal avoit pareillement son Siege et Auditoire audit lieu de Dun le Roy,
comme és autres lieux dessusdits : mais bien est vray, que lors fut ordonné par le Roy
avoir Bailly Royal à S. Pierre le Moustier, pour les païs de Bourbonnois et autres
contrées, et exemptions d'ilecques, qui paravant soloient ressortir audit
Siege de Dun le Roy : Et pour ce qu'il n'y avoit point de Bailly Royal en Berry fors
Seneschal, et par ainsi le temps passé que iceluy Duchié de Berry a esté en Royauté, et
depuis és mains de mondit Seigneur de Berry, n'a eu audit lieu de Dun le Roy Bailly ne
Officier Royal.Senescallorummunus posterioribus sæculis fere semper hæreditarium fuit, et certis non modo familiis, sed et prædiis addictum. Quemadmodum enim Reges nostri Comites Andegavenses perpetuos suos Senescallos : ita Principes ac Barones alii suos perinde crearunt. Quippe Vicecomites Thuarcenses Comitum Pictaviæ, Domini Joinvillæ Comitum Campaniæ, Domini
de BrezéDucum Normanniæ, Domini
de la PuisaieComitum Perticensium, Domini Spineti Comitum Atrebatensium, Domini
d'EstréeComitum Bononiensium, etc. Senescalli exstitere. Scribit Willelmus Brito lib. 8. Philipp. Philippum Augustum Domino
des RochesComitatum Andegavensem donasse : at hunc ejusdem Comitatus
Senescallumsese duntaxat inscripsisse, quem titulum ad posteros transmisit :
Non tamen usurpat Comitis sibi nomen habendum,
Imo Senescallum quasi se minuendo vocavit.
des Rocheslaudare videtur Willelmus Brito. Nihil certe mirum quod Senescallum comitatus Andegavensis duntaxat sese inscribit, atque a Comitis Andegavensis nomine abstinet ; utpote qui Senescalliam tantum, hoc est, præfecturam hujus provinciæ, non Comitatum obtinuerit a Philippo Rege ; quod manifestum fit ex ejusdem Regis hac de re Charta ann. 1204. quam post Menagium Histor. Sabol. pag. 193. hic integram referemus, cum infeodatorum Senescallorum jura fuse exhibeat :
Noverint universi, præsentes
pariter et futuri, quod hæc sunt jura quæ Guillelmus de Rupibus Senescalus Andegavensis
habet et habebit in Senescallia Andegavensi, Turonensi et Cenomanensi. Ipse nihil
accipiet in dominicatis redditibus nostris Andegavensibus, Turonensibus et
Cenomanensibus. Scilicet idem Senescalus debet habere de Præpositis et præposituris, de
singulis L. libras. Unam marcam argenti ad pondus Turonense, quam Præpositi persolvent
pro præposituris. Si nos vendiderimus nemora nostra, nichil de venditione nemorum
habebit. Præterea nullam coustumam habebit in forestis nostris. Et si nos fecerimus
demandam vel talliam in Christianis vel Judæis de Senescallia Andeg. Turon. et Cenoman.
illa demanda levabitur per manum prædicti Senescali ad opus nostrum, per legitimum
compotum et scriptum : sed idem Senescalus nichil habebit de demanda illa vel tallia. De
omnibus aliis, tam forefactis et expletis et servitiis, quæ a prædicto Senescalo fient,
habebimus duas partes, et Senescalus tertiam partem. Præterea sciendum est quod dictus
Senescalus neque per feodum, neque per consuetudinem potest quærere custodiam
castellorum vel fortalitiarum nostrarum. Et si nos eidem Senescalo forte aliquod
castellum vel fortalitiam ad custodiendum tradiderimus, vel alicui ex parte nostra, idem
Senescalus reddet nobis et hæredibus nostris, vel certo nuncio nostro cui credi debeat
et qui litteras nostras patentes super hoc adferat, castella et fortalitias integre :
quotiescumque ea requisierimus, vel hæredes nostri. Hæc omnia servanda bona fide juravit dictus Senescalus, nobis et hæredibus nostris in perpetuum. Et nos
recepimus de omnibus supra dictis, sicut prædictum est, eumdem Senescalum in homagium
ligium ; ita quod idem Senescalus et hæredes ejus de uxore sua desponsata, tenebunt hæc
omnia in homagium ligium, sicut prædictum est. Quod ut, etc. Vide D.
Brusseltom. 1. de Usu feud. pag. 643.
Cum Symon dominus Joinvillæ
Senescallus Campaniæ....... senescantiam ipse et hæredes ejus jure hæreditario petebant,
ego et filius meus non recognosceremus esse verum hoc, pro bono pacis et ut ipsum ad
amorem nostrum reduceremus, senescantiam sibi et hæredibus suis jure hæreditario
concessimus habendam.Brusseltom. 1. de Usu feud. pag. 636. et tom. 1. Histor. Dalph. pag. 121. et seq. Charta ann. 1243. ex Tabular. Castri Brientii :
Nobilis vir Guillelmus de
Thoarz concessi nobili viro Gauffrido domino Castri Brientii et ejus hæredibus totam
Senescalliam de Candé et de Leon... et ipsum de eadem Senescallia in hominem recepi, cum
sibi et hæredibus ejus ratione hæreditarii pertineret. Charta ann. 1269. ex
Tabular. Dom. de Carcado : Oliverius Senescallus vicecomitatus de Rohan. Cum in
curia nobilis viri Johannis Ducis Britanniæ inter nobilem virum Alanum vicecomitem de
Rohan ex una parte et me ex altera contentio verteretur super hoc quod ego dicebam quod
non poterat ponere allocatum præter me ad tenenda placita sua in vicecomitatu de Rohan,
eo quod suus eram Senescallus feodatus, etc.Seneschalcus, Domnæ Judith Imperatricisdicitur Altmarus, in Vita Aldrici Episcopi Cenom. num. 47.
Senescallus Major Papæ, apud Cencium in Ord. Rom. cap. 34. tom. 2. Musei Ital. Mabill. pag. 201.
Senescallus Flandriæ. Charta ann. 1187. in Cartul. Thenol. ex Cod. reg. 5649. fol. 25. v° :
Ego Henlinus Dapifer Flandrensis....... cum dominarer super totam terram, quæ
fuerat Reinaldi de Roseto, etc.Senescallus Magnus regni Neapolitani, in Hist. Franc. Sfortiæ ad ann. 1423. apud Murator. tom. 21. Script. Ital. col. 177.
Senescallosetiam suos habuere Ecclesiæ, ut est apud Hemereum in Augusta Viromand. pag. 187. et in Charta Guarini Episcopi Ambian. ex Tabulario Abbatiæ S. Fusciani. Epistola Joannis de Vitriaco de Captione Damiatæ :
Salutant vos socii nostri et amici... Joannes de Cameraco Cantor noster, Henricus
Senescallus
Ecclesiæ nostræ, etc. Vide Will. Thorn. ann. 1197.Alard Remons clochemant de l'église de S. Quentin en Vermandois et
Gerart Casse aussi clochement de ladite église, se complaignoient l'un à l'autre de ce
qu'il leur sembloit, que le Séneschal de laditte église avoit mal paié leur salaire ou
desserte, de deux solz ou environ, etc. Haud scio an eadem notione
Senescallus Academiæ Oxoniensisoccurrit in Hist. ejusd. Universit. lib. 2. pag. 141.
Silvio de Crista habet ab antiquo feudum ab
Ecclesia B. Mariæ Diensis et Episcopo ;..... pro hoc feudo.... cum Episcopus Diensis vel
Ecclesia exegerit infra xiiii. diem, nulla obtante exceptione vel
dilatione,..... debet ipsius Episcopi vexillum deferre, et cum de novo civitatem
consecratus intraverit, ad mensam prima cibaria ante ipsum ponere. Ejusdem
dignitatis fuisse videtur Hugo Dapifex Episcopi Parisiensis, qui cum Balduino Regis Dapifero subscribit Chartam Goffridi Episc. Paris. ann. 1070. inter Instr. Hist. Sangerm. pag. 31. Alter Senescallus Clero adscriptus erat : quin etiam aliquando inter dignitates ecclesiarum annumeratus, ut docent Statuta Clementis IV. PP. ann. 1267. pro Eccl. Aniciensi, apud Marten. tom. 2. Anecd. col. 480 :
Stephanus Archidiaconus et
Dapifer subscribit Chartam ann. 1151. apud Severt. Hist. Episc. Matiscon. pag.
139. Hujus nihilominus ecclesiastici Senescalli munus circa dapes et mensam Canonicorum
versabatur ; unde dignitas temporariadicitur ab Hemereo loco citato. Chartul. Eccl. Matiscon. sub Ludovico IV. Reg. Franc. :
Ego Teotbaldus Comes et uxor mea
Berta damus Ecclesiæ Matisconensi...... servum Arlemannum et uxorem ejus cum infantibus
quinque ad ministerium Seneschalli ibi ad refectorium servientis. Atque eam ob
causam Senescallus in Ecclesia S. Martini Turonensis aliisque, ut par est credere,
necessaria ad lotionem pedum in Cœna Domini præparabat. Rituale S. Martini apud Marten. de
Antiq. Eccl. Discipl. pag. 279 : Post Seneschallus in supelliceo affert baculum
pictum et cymbalum auratum, cellerarioque parumper sonante, venit Seneschallus et
juvenes cum eo aquam et mappas offerentes ad pedes presbyterorum et clericorum
abluendos.... Quo facto Seneschallus et juvenes vinum in sciphis afferentes ante decanum
et majestatem cantant alta voce Benedicite ..... Et hoc facto, bibunt juvenes
et Seneschallus.... De tela grossa emuntur ad pedes tergendos 8. ulnæ, quarum medietas
est Seneschalli, et medietas et baculus pictus est cellerarii. Hæc Senescallorum in
duas classes distributio maxime elucet in Ecclesia Lugdunensi, cujus senescalliam
secularem obtinebat ann. 1251. Hugo de Turre ex Charta quæ legitur tom. 1. Hist. Dalph.
pag. 191. Is, ut habet Epist. Johannis II. Archiep. Lugdun. superius
laudata, non solum causas pecuniarias
pertractabat, sed et criminibus et flagitiis pro consuetudine regionis
puniendis præerat : unde, addit idem Pontifex, tam nos quam antecessores nostri
diligenter attendebamus, quod is qui ejusmodi exsecutioni deputatus fuerat, ad sacros
Ordines deinceps non promovebatur. Exstitere tamen hujus Ecclesiæ Senescalli qui
Sacerdotii honore illustres fuerunt ; inter quos Girinus quidam, cujus anniversarium
annotatur 3. Nonas Septembris in Obituario MS. Eccl. Lugdun. Anniversarium Magistri Girini Sacerdotis; idem haud dubie qui
Senescalchusdicitur in Charta ann. 1151. tom. 1. Macer. Insulæ Barbaræ pag. 84. Et Jacobus de Festo, ex eod. Obituar. ad
Magister Jacobus de Festo Sacerdos et dapifer
refectorii qui legat ecclesiæ Lugduni cxx. lib. Viennenses pro anniversario
suo. Alios senescallos itidem sacerdotes exhibet quorum nomina silebimus. Ut ut
est Senescallo assignantur officia quæ in laicum hominem convenire non possunt, in
Statutis ejusd. Eccl. Lugdun. MSS. ann. 1175. ex Bibl. Sangerman. : Feria
iv. (Quadragesimæ) qua cantatur officium Dum sanctificatus
fuero , primam epistolam legat puer, qui Missæ deservit, et canonicus cujus est
epistola, cantet primum responsorium ; tractum Ad te levavi debent cantare
Dapifer et panetarius. Passim in Instrumentis ejusdem Ecclesiæ Dapifer refectoriiinscribitur : unde manifestum fit hujusce Senescalli præcipuum munus fuisse ut refectorium seu mensam canonicorum dapibus necessariis instrueret. Statuta MSS. superius laudata, ubi de lotione pedum :
Alia quæ hic non licet exprimere, debent
disponere et ordinare Dapifer et Panetarius refectorii. Alia Statuta ejusd.
Eccl. ann. 1251. tom. 9. Spicil. Acher. pag. 73 : Ordo diaconatus levat omnes
canonicos supra chorum, et quatuor de præbendariis ecclesiæ, scilicet Dapiferum,
Panetarium, Pincernam refectorii, et Magistrum Scholarum. Vide Menester. in
Hist. Lugdun. pag. 330. et sqq. Severt. Histor. Episc. Matiscon. pag. 125. 138. 139. etc.De ...... Dei gratia pauperis
Militiæ templi Magistro, domino et patri suo frater A. ejusdem Militiæ Dapifer dictus,
etc.Duoque milites
Senescalli Wiburtus et Leofricus, etc. Infra : Ipseque cum suis
Senescallis in acie media versabatur.Instrumenta facta a publicis
Notariis vel a Senescallis suis creatis vel creandis, illam firmitatem habeant quam
habent publica instrumenta ; nisi Grafiarios vel Vicenotarios esse dicas, qui
Prænotariinuncupabantur. Vide in hac voce.
Notariisunt
publici vel a Senescallis suis creati.
Debebant
ipsi jurati apponere seu instituere Senescallum et procuratorem, pro eorum juribus
servandis et defendendis.Séchalvel
Seschal, eadem omnino quæ
Seneschal, qua in Foresio significatur ille, qui iis disponendis, quæ ad festum celebrandum pertinent, præfectus est. Lit. remiss. ann. 1477. ex Reg. 201. Chartoph. reg. ch. 29 :
En faisant laquelle feste (de Therye en Forée) a tousjours
acoustumé avoir quatre maistres d'icelle feste, qui se appellent Chechaulx
(sic) ; desquelx quatre Seschaulx, etc. Ibidem :
Chessaulxet
Séchaulx.
Senescallus, in Obituario MS. Eccl. Morin. fol. 21 :
Item
locum-tenenti generalis Seneschaliatus, dominis Advocato et Procuratori Regis, Majori
dictæ urbis, cuilibet 4. sol.Senescalci, apud Hugonem de Cleeriis, etc. Chronicon Mauriniacense :
Reversus ad semetipsum, Senescalciam, quam jure possidere se
dicebat hæreditario, dimisit. ItemPræfectinuncupati aliquando
Senescalli. Charta ann. 1277. inter Guid. Pagani et Guill. de Ruenilla præcept. de Mureta diœc. Lugd. :
Dicebat dictus Guido se habere jus percipiendi singulis annis in dicta grangia
(de Comba) .... tres eminas avenæ censuales pro quadam Senescalcia, seu
nomine Senescalciæ cujusdam, quam dicebat se habere in grangia. Quæ vox minus
bene, ut opinor, per Gallicam Seigneurieredditur in veteri Chartæ ejusdem versione.
Rex Henricus dedit Comitatum Leicestriæ cum...
Senescalatu Angliæ Edmundo filio suo. Perperam Senescatusinfra.
Tertius filius vocatus est Godardus, quem feoffavit in
Senescaria Daciæ.Senescallorum, quos
Communesvocabant. Silvester Giraldus in Itinerario Cambriæ pag. 853 :
Hic primo claves a Clavigero præripiens se ad
Seneschaliam domus regendam impudenter ingessit. Eam tamen tam provide, ut videbatur,
tamque prudenter administrabat, ut omnia sub ejus manibus abundare, nullusque defectus
in domo fieri posse videretur.Senescalci. Charta ann. 1229. ex Cod. reg. 9612. T :
Renerius petebat Senescauciam Lingonensem, quam ad seipsum jure hæreditario
spectare asserebat. Rursus et iterum ibi occurrit.Senescalliamin feudum possidet. Chartul. Bonor. Hom. laudatum a Menag. in Hist. Sabol. pag. 213 :
Johanna domina de
Credonio, Senescalla Andegavensis. Janne de Craon Séneschalle d'Anjou en femme lige de
la séneschaussée d'Angiers, du Mans et de Tours, etc. ex Reg. Cam. Comput.
Paris. ibid.Senescalli.
Domina Agnes Senescallissa
Rhedonensis, in Charta ann. 1210. tom. 1. Probat. Hist. Brit. col. 819. Alia ann.
1233. ex Cod. reg. 9612. T : Adelina uxor Girardi militis de Brisseio, hominis
ligii Beatricis dominæ Jonvillæ, Senescalissæ Campaniæ, etc. Senescalla, in Ch.
ann. 1235. ibid. Rursum alia ejusd. ann. : Ge Biatriz dame de Joinville, Senschale
de Champagne, etc. Chartul. monast. de Escureio ex Ch. ann. 1234. Ge
Beatris done de Joinville, Sénescalisse de Champagne, etc.