torna
tornariad duellum diceretur. Charta Alfonsi VI. Imperatoris Hisp. ann. 1086. apud Anton.
de Yepeztom. 6 :
Homicida cognitus dabit centum solidos, et tertia pars sit
condonata pro Rege. Si negaverit, juret, quod non fecit, et ad Torna litiget, et si
ceciderit, petet centum solidos, et 60. solidos de campo, et quod ultra expendit in
armis et operariis et expensis. Ubi litigare, est
pugnare. Vide in hac voce. Fol. 11 :
Quod si probare non poterit, accipiat juram ab adversario, quia
taberna publica non habet Tornam ad batallam. Jacobus I. Rex Aragon. in Sed dicat : Ecce fidantiam de Torna,
et Justitia accipiat ipsam. Fol. 12 : Torna aut batalla non habet locum
inter Christianum et Judæum, aut Saracenum : sed quisque defendit se de alio proprio
sacramento in omni causa. Fol. 14 : Equa furata non habet Tornam ad
batallam, etc. Fol. 20 : Si mutuum quod valeat ultra 10. solidos
inficiatur, est ibi Torna, etc. Fol. 35 : Quoniam non potest eos Tornare
ad batallam. Adde fol. 21. 34. Ita in Observantiis Regni Aragon. pag. 25. 30. et
alibi.Qui alium pugno percusserit, 3.
solidos debet, si probatum fuerit ; de uno quoque aliorum ictuum quos percussus
probaverit, 12. denarios. Sed si probaverit plusquam duos, potest eum Tornare ea lege,
qua debebit. Assisiæ Hierosolymitanæ MSS. cap. 21. 27 : Si le requerant
noie la paie, la Cour doit esgarder, ou connoistre, que celui li doit prover par deux
loiaus garens de la loy de Rome, que il ait paié, et que celui, contre qui il preuve ce
par garent en peut lui Torner (alias tourner ) par gage de bataille, se la
querelle est d'un marc d'argent, ou de plus. Cap. 65 : Aucune malfaite, et
tel que il conviegne à prover par guarens et en qui il ait Tornes de bataille.
Infra : Vostre aversaire aura celui plait desregné contre vous, et sa querelle
gagnée, si ce n'est de querelle de que vous vous voulés Tourner com faus guarens l'un
des guarens par gage de bataille, et lever com esparjur, et ce n'est de querelle de que
y a Tornes de bataille, etc. Passim in iis Assisiis.Item quod de permutationibus faciendis de possessionibus
inextimatis,..... non dentur vendæ, nisi tradantur extimatæ, vel essent ibi Tornæ : nam
tunc in eo casu de extimatis et Tornis tantum vendæ solvantur. Lit. remiss. ann.
1479. in Reg. 205. ch. 434 : Le suppliant transporta par maniere d'eschange à
Benoist l'Estendu...... trois mines de terre avecques ung minot en plusieurs pieces,...
sans aucunes Tournes d'un cousté ne d'autre. Vide infra Tornare
2.Cum
Bernardus duo milia trabium...... pretio viginti duorum solidorum et sex denariorum
Turonensium fortis monetæ, pro qualibet petia ipsorum duorum millium trabium,..... et
Tornis decem petiarum pro quolibet centenario dictarum trabium, ita quod ratione
dictarum Turnarum, dictus Bernardus dicto magistro Simoni pro putrefactione,
corruptione, vel aliquo alio vitio dictarum trabium non teneretur. Tourne vero
nuncupatur id quod in compensationem damni a judice assignatur injuriam passo, in Lit.
remiss. ann. 1450. ex Reg. 185. ch. 104 : Lesquelz promisdrent croire Jehan de
Percey au ressort de deux saluz d'or et ung salut de vin, tant pour despens que pour le
barbier ou malefaçon, sauf le droit de justice et la Tourne. Nisi de mulcta
domino feudi a percussore solvenda intelligas.Item quamdam terram sitam in territorio de alpibus à la petita
Torna, restante prædicta Torna in præsenti possessione. Charta ann. 1066. in
magno Chartul. ejusd. S. Vict. fol. 37. v° : Sicut est terminatum suprascriptum
territorium cum partita territorii de Soleriis, Melna, Corios et de illa Torna, ut
monachi S. Victoris habeant et possideant. Tornace, Vallum, fossa, ut videtur,
vulgo Or vous dirai qu'il avint la nuit, la pierre d'une perriere ferri si à
l'ordois d'une Tornace, que li hordois chai. Tourniere, eadem forte notione, in
Declarat. ann. 1497. ex Cod. MS. Commerc. pag. 207 : L'une desdites terres est
entre Bertrand Chebin d'une part..... et les Tournieres d'autre part ; et l'autre est
aux Tournieres de cette dite terre, et d'autre part sont les Tournieres d'autres
terres. Vide Tornafollis.