torta
torta, ae. f., v. torqueo fin.
torta, ae, f., s. 1. tortusno. II, B.
vident ‥ / botros et ficos et plures ordine tortas
~um,coecil
vidi fratres ‥ comedere panem quem ‘~am’ vocant vulgariter
debent ‥ ducere residuum seminis ‥ et habere ‥ quodque batellum v turtas
de pane albo et turto
panis integer, i. turta, de quadrante [(de frumento ] ponderabitcoket et dimidium
de ordeo ad turtas
~am panis sic consecratam presbiteri comedunt
in ‥clowes matri meae pro ~is
de meremio dicti molendini ‥ dominus rex debet invenire ~as et allechones pro roeto(
sint in eis [sc. oppidis turritis ] ‥ / ‥ / torte, quartine, venabula, gesa, sudesque
xxvij parve ~as [sic ] de cera pro mensa prioris ponderantes xxj li.
in ~is et torticiis emptis, xx d.
in factura iiij ~arum cum resina et lichino, vij s.
emerunt xxv †torcas [(MS: tortas ] ‥ et postea †eis [MS: eas ] vendiderunt I. M.corviser et aliis diversis sutoribus
quilibet [pauper ] ‥ habeat ‥ j d. pro tencione ~arum
consueverat [rex ] ‥ nocte ‥ propria manu gerere magnum ~um
a peregrinis illuc advenientibus tortae excessivae et injustae pro illorum victualibus in illis hospiciis commorantes expetierunt [(sic ]
torta, æ, f. , gâteau rond, tourte : Vulg. Exod. 29, 23.
Tourterie, quodvis placentæ genus dicitur, in Litteris ann. 1355. inter Ordinat. Reg. Fr. tom. 5. pag. 509 :
Et ne puet nuls ne nulle faire
boulengherie, ne Tourterie, etc.Torta, unde tortula diminutivum, genus cibi est vel panis, quod vulgo dicitur
ita. Erotianus in Onomastico ait, Tortam panistranstulerint, Exod. 29. Numer. 6. 1. Reg. 2. 10. 1. Paralip. 26. et Jerem. 37. Rituale Hebræorum, a Baronio laudatum :
Deinde paterfamilias Althelmus de
Laude Virg. cap. 28 :
Punica mala vident granis scitisque referta,
Botros, et ficos, et plures ordine Tortas.
Vita S. Tilonis Monachi n. 23 : Vilissimam panis Tortam ab eis pro
benedictione (eulogia) sibimet vendicabat. Vita B. Stephani Abbatis
Obasinensis lib. 1. cap. 4 : Accessit, deferens eis dimidiam Tortam panis et vas
lactis, etc.
Torta panis, in Ecbasi vers. 42. et 544.
Post cænam, singulas Tortas tanquam Christi mendici accipientes, cellas
repetimus. Et cap. 34 : Panis quivis de tritico, Torta est, album enim
panem non facimus. Adde cap. 53. Statuta antiqua ejusd. Ordin. 1. part. cap. 34.
§ 10. part. 2. cap. 13. § 39. cap. 14. § 16. cap. 31. § 17. Bernardus Mon. in Consuet.
Cluniac. MSS. cap. 14. et ex eo Udalricus lib. 3. cap. 24 : Quotidie dantur..... et
12. Tortæ, quarum una quælibet 3. libras appendit. Warnerius MS. in Macrum
Poetam Scottum :
His ita perceptis, divisque ex cæde placatis,
Tres Tortas caldas ex humeris religat,
Ut sibi per populum sic fas foret ire quietam,
Securamque suam cernere Glycerium.
Torta panis siliginis, in Charta ann. 1322. tom. 1. Maceriarum Insulæ Barbaræ pag. 203.
Le poure mangue sa Torte,
Ses aux, oignons, sans cremeur.
Attulit ei Tourtam panis....... et ait ad eum : Esto securus et vade,
ac de isto pane... procura uxorem tuam, prout tibi duraverit. Chartular. S.
Vandregesili tom. 1. pag. 803 : Vendidi unam summam hordei... ratione cujusdam
Tourtæ, quam habere consueveram ibidem annuatim diebus singulis, quam Tourtam.......
excambiaveram pro summa ordei supradicta.Panis, qui vulgariter
Turta appellatur. Udalricus lib. 2. Consuet. Cluniac. cap. 4 : Pro signo
panis sigali, qui Turta vulgariter appellatur.
Torta. Gregorius Turon. lib. 1. Miraculor. cap. 7 :
De qua
Tortulæ parvulæ formantur. Vita S. Lupicini Abbatis Jurensis n. 11 : Non
quadrupedi invictus est equo, sed sufficiebat cuique cum sustentatione baculi crassior
fortiorque Monasterii Tortula. Udalricus lib. 2. Consuet. Clun. cap. 4 :
Pro signo Tortulæ, quæ præter solitam libram datur in quatuor principalibus
festis, etc. Tortula ceræ, apud Odonem Cluniac. in Vita S. In quinque
principalibus (festis) præter solitum panem dari solet singulis una Tortula de ovis
farinaque conspersa.De farina domini sui furabatur, et
Tortellam inde, quam comederet, confecit.
Dactylis et muscatis, Tortellis, pyris et cotanis,
rosis, liliis et violis.Ad tumulum S. Ebrulfi
accessit, laminamque reverenter amovit, sanctæque carnis pulverem instar Tortellorum
congessit.
Petebat unum boisellum (siliginis) ab illo, qui non
habebat nec bovem nec asinum, et Tortellum a quolibet sive denarium pro eodem.
Alia ann. 1232. ibid. pag. 822 : Serviens percipit per se consuetudines suas,
videlicet terrageurias, aostagia, mestivam, gallos, caseos, Tortellos et corveiam
suam, etc. Alia ann. 1298. e Chartulario S. Vandreg. tom. 1. pag. 850 :
Dedimus..... unam pechiam terræ..... pro iv. sol. Tur.
ii. garbis, i. Tortello et v. ovis annui
reditus.Consuetudinem Tortellorum ad Natale, et ovorum ad Pascha
reddent hospites S. Juliani. Charta Roberti Comitis Drocensis : Tenentur
et quilibet hospitum Ecclesiæ reddere..... singulis annis in crastino Natalis Domini
unum Tortellum, vel unum obolum pro Tortello, si maluerit hospes. De ejusmodi
tortellis in crastino Natalis Christi Domino offerendi more, qui etiamnum in aliquot
Galliæ provinciis non omnino abrogatus est, agunt Chartæ aliæ in Hist. Monasterii S.
Martini de Campis pag. 187. 188. 514. Usatica MSS. Vicecomitatus Aquæ Rothomagi : A
la ferme des estaulx appartient la porte Cauchoise, et la porte Estoupée, et les
Tourteaulx que l'en y paye, et la porte de Bouvereul, et le Barrage, et les Torteaulx,
et la porte Beauvoisine, et les Tourteaulx, et le Barrage, et les escroes des
taillies. Ibidem : L'Abbé de Fescam doit à la porte Beauvoisine une mine de
fourment par an pour aller querre les Tourteaulx à sainte Marie des Fontaines, et doit
le Fermier dudit Abbé faire paier les Tourteaulx au barrier à ses cousts et
despens.Torelliad natale Christi dominis offerebantur a subditis, quæ præstatio in pecuniam sæpius est commutata, retento nihilominus
Tourteaunomine. Charta ann. 1309. in Lib. rub. Cam. Comput. Paris. fol. 347. r°. col. 1 :
Derechef, les Tourteaux de Noel du forestage, cinc
solz Par. Alia ann. 1318. in Reg. 56. Chartoph. reg. ch. 520 : Rentes que
on appelle Tourtiaus, terrages sur plusieurs terres de la ville.Quicunque affert unctum in
hac villa, solvit de Tourtello i. ob. Tourtel, pluries in Chartular.
Latiniac. fol. 159. v°.Tertia pars
Turtellorum monachorum est. Infra : Turtellos de Nativitate.Ita legendum est in Bulla Alexandri III. PP. ann. 1169. ex Chartul. Pontisar. :
Apud
Herovillam in Hæc
rursum infra occurrunt.Tors. Chartularium S. Crucis Kemperleg. :
Ad Pascha Torth panis cum ovis suisi, ad Natale Domini iterum Torth panis cum
ii. gallinis.torta, qua sepes continentur ac vinciuntur. Vide in Retorta.
Si alicui bubulco
vel conducenti boves cum plaustro, vel laboranti terram alicubi, contingat, quod ruperit
aysale vel Tortam, seu aysalia vel Tortas, etc.Tourte, Pars molendini, in Chartul. Corb. sign.
Ezéchielad ann. 1415. fol. 25. v° :
Pour
l'arbre, le roeue, le rouet, les Tourtes et tout ce qui tourne, etc.Teneatur
Potestas eligi facere duos ponderatores lini, qui totum linum pensent, ut sciatur, si
quelibet Torta est libr. l. et accipiant dicti pensatores de qualibet Torta
denar. i. et si Torta inveniatur minus de libr. l. Potestas
teneatur ei auferre pro pena pro qualibet Torta solid. v. Astens. et qui
Tortam vendiderit que pensata non sit, amittat pro pena sol. v. et de media
pro rata. Legendum forte Torsa. Vide Torsata et Trossa.