valeti
militarecingulum erant consecuti. Nam ut
Vassalliiidem, qui postmodum
Milites, quod in hac voce docemus ; ita vassallorum filii
Vasseletidicti, ut et
Domicelli, respectu parentum, qui
Domininude compellabantur, unde postmodum formata vox
Vasletus, deinde
Valetus, uti recte observatum a Pithœo in Consuetud. Trecens. Quod præterea firmant Scriptores aliquot a nobis laudati in Notis ad Villharduinum pag. 274. apud quos
Vasletusscribitur, uti etiam in Charta anni 1204. post Ordericum Vitalem edita pag. 1058 :
De militibus et Vasletis de terra
Comitis Roberti, etc. In alia apud Spelmannum in hac voce : Thomas filius
dicti Radulphi (Militis) Vasletus in custodia Regis, qui similiter
morabatur in servitio Regis cum fratribus suis. et
Passa avant li gentis prous Vaslés.
Valetosappellatos in Notis ad Willharduinum docuimus, qui Imperatoris Constantinopolitani filium hac nomenclatura donat. Sed et ita non semel magnatum filios indigitant Poetæ nostrates. Le Roman
Guillaume fut Vallet petit
A Falese posé et norrit, etc.
Rursum :
O Guillaume fist Gui norrier
Dez que il fut Vallez petiz.
Alibi :
Et me fist avoir en ostage
Deus Vallez de noble lignage.
L'un fils, l'autre ert nevou Goudouine,
Encor les ai en ma sesine.
Alio loco :
N'ert mie Chevalier, encor ert Valleton.
Alibi :
Hue Chapet si fis l'ara asseurée,
Vallet ert, ne porquant si fu l'ewre hastée.
Idem de Henrico II. Rege Angliæ :
Cinquante-trois ans plus sa terre justisa
Emprés la mort son pere qui Vallet le laissa.
Alibi :
Trois Vallez out de son Seignor,
Robert clamerent le graingnor.
Li Vales entent la promesse,
Que lendemain aprés la Messe
Le veut son pere adober.
MS. de Vespasiani Imper. filio :
Sire, dist li Vallez, nel mettez en sejor,
Faites vos os semondre, etc.
MS. :
Mes por cel Deu que je dois aourer,
Fet sen Guillaume sans nul arrestement ;
O le Valet chevauchent belement.
Jadis estoit un damoiseax,
Qui moult estoit cointes et beax,
Li Vallez ot à nom Guillaumes :
Chercher peust on vingt realmes
Ains con peust trover si gent ;
Et s'estoit moult de haute gent :
Il n'estoit mie Chevaliers,
Vallez estoit, vii ans entiers
Avoit un chastelain servi.
Geraudus
Chaboz Valletus dominus Radesiarum. Nobilis quondam domina Eustachia mater mea domina
Radesiarum, cum assensu dom. Gerardi Chaboz patris mei, etc. Alia ann. 1291.
ex Tabul. Eccl. Dolensis : Guillelmus de Rupeforti Vicecomes de Donges miles, et
Theobaldus de Rupeforti ejusdem Vicecomitis filius,
Valletus.De dominabus, et de Valectis et puellis quæ sunt vel esse debent in donatione
Domini Regis, et de valentiis terrarum suarum, et si quis eorum vel earum sit maritatus,
et inquiratur cui, per quem, et a quo tempore. Bracton. lib. 3. Tract. de Corona
cap. 1. § 3 : De Valectis et puellis qui sunt et esse debent in custodia Domini
Regis. Infra : De Vicecomitibus et Ballivis, qui ceperunt redemptionem de
Valetis integrum feodum militis tenentibus. Adde Fletam lib. 1. cap. 20. § 19.
94. Ubi Valectisunt militum filii.
Ipse est Moninus, quem eo quod sine
liberis esset, Valet cognominabant.de Tannayann. 1352. tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 60. art. 9 :
Li
Vallet, pucelles et femmes qui n'auront esté mariées, etc.Raginardus de Monasterio
legum Valletus.Scutiferosdicimus.
Jocelinus Pictavini Valetus. Fecit homagium ligium
sine achaptamento. Charta ann. 1299. apud Stephanot. tom. 3. Antiquit. Bened.
Pictav. MSS. pag. 916 : Monsour Helyes de la Vergne Chevalier et Heliot Chenin
Vallet pour soy et pour Gauvin son frere seigneurs de Lucac. Alia ann. 1293.
ibid. Ge Jofreis de Lezignen Valet segnor de
Chastelachart, etc. Rursum alia ann. 1294. ibid. pag. 968 : Peres
Daneis de saint Sauvor et Aunis Valet et Johane sa femme, etc. Adde Rymer.
tom. 2. pag. 109. 995. et 1021. et Statuta MSS. Caroli I. Reg. Siciliæ cap.
173.Ut dignitatum
gradus et hominum qualitates, injuriis apertius distinguantur, statuimus burgensem seu
rusticum, qui militem verberaverit, nisi probabitur, quod se defendendo hoc fecerit,
manus detruncatione puniri ; eadem pœna Valetto imminente, qui militem nobilioris gradus
verberaverit. Sanutus lib. 3. part. 10. cap. 8 : Ad cautelam autem
Dominus Armeniæ ducentos equestres in nemora occultat, locuturus Principi duobus cum
sociis, relicto seorsim cum cornu Valeto, etc. Valettos autem sese appellitasse
ipsos Scutiferos, declarant complures Chartæ descriptæ a Duchesnio in Historia Plessiaca.Valettimilitibus ipsis in occasionibus bellicis ministrarent, eorumque arma ac scuta deferrent, unde
Armigeri et Scutiferipassim appellantur, horum nomenclatura data deinceps honoratioribus famulis, quomodo etiam usurpatur a nostris.
Bichio et Moncheto Guidy fratribus
delectis Valletis et receptoribus nostris, etc. Comput. ann. 1425. apud
Kennett. in Antiquit. Ambrosd. pag. 576 : Et in blodeo panno pro armigeris et
Valectis Prioris de Johanne Bandye, etc. Testam. Rotherami Eborac. Episc. ann.
1498. in Lib. nig. Scaccarii pag. 679 : Sic quod generosi Valecti et garciones de
camera habeant de propriis equis meis, secundum limitacionem executorum
meorum.Et
volo, quod armigeri mei cum Valectis, et omnes, qui cum ipsis in servitio meo existunt,
ista distribuant modo supradicto. Ubi alii sunt ab Armigeris. Thomas
Walsinghamus pag. 229 : Jussus autem exhibere captivum, cunctis admirantibus
ministrum suum obtulit, qui ei astiterat, et more Valecti servierat, etc. Valettus
Cameræ Imperatoris, apud Petrum de Vineis lib. 5. Epist. 56. des Valez
trenchans, Valez entiers, des valez servans de vin, des valez servans de l'escuelle,
des valez de porte, des valez de forge ;des valez servans de sale, des valez de nostre chambre.Jehans Dartois Varlez du roy nostre
seigneur et bailli de Reims, salut, etc. Ita et Vicarius Nemausensis, in Charta
ann. 1308. inter Probat. tom. 1. Hist. Nem. pag. 182. col. 1 : Galvanni
Boni-et-belli, Veyletti domini regis Franciæ, vicarii Nemausi, etc. Vide
Valleteria.Si quis Valetorum suorum in dicta villa vel alibi
matrimonialiter copularetur, et aliquas de denariatis aut mercaturis ipsorum mercatorum
recelaret, aut alias alienaret, justitia loci in quo mercaturæ prædictæ reperirentur,
tenebitur eas ponere in manu salva alicujus probi viri loci illius ubi
reperirentur. Dicti mercatores et sui Valeti per nos, et gentes nostras a vi et
violentia indebitis contra omnes et erga omnes custodientur.Que aucun
barbier ne doit oster ou soustraire à un autre barbier son aprentis ou Varlet,
etc. Litteræ ejusd. Reg. ann. 1372. ibid. pag. 528 : Les Varlés du mestier
de tixerrandrie. Infra : Les Varlés tixerans, etc.Nec coronam lineam, ut Miles laicus, seu Vayletus
clericus deferat. De Valetis consule Seldenum de Titulis Honorariis 2. part.
cap. 5. § 47.Quod in ea villula tam parva reperiri non poterit, in qua non est miles,
armiger, vel paterfamilias, qualis ibidem Franclain vulgariter nuncupatur, magnis
ditatus possessionibus, nec non libere tenentes alii, et Valecti plurimi suis
patrimoniis sufficientes, ad faciendum juratam in forma prædicta ; sunt namque Valecti
diversi in regione illa, qui plusquam sexcenta scuta per annum expendere possunt, quo
juratæ superius descriptæ sæpissime in regione illa fiunt, præsertim in ingentibus
causis, de militibus, armigeris, et aliis, quorum possessiones excedunt duo millia
scutorum per annum.Oportet enm, vel eam habere proprium Valletum seu famulum aut ancillam, qui
serviant personis prædictis. Charta apud MadoxFormul. Anglic. pag. 385 :
Cum uno Vallecto per me nominato ad serviendum eisdem Monialibus.
Processus de Vita S. Yvonis tom. 4. Maii pag. 567 : Et idem miles palafredum suum
cum Valleto præmitteret, etc. Valetus pedes, in Testam. Amedei Delph. ann. 1355.
apud Baluz. tom. 2. Hist. Arvern. pag. 323.Legamus cuilibet de Vayletis, sommeleriis,.....
sexaginta solidos Turonenses semel solvendos. Vaylletus, in Miraculis MSS.
Urbani V. PP. ex Tabul. S. Victoris Massil.Notum facimus quod nos obtentu grati servicii, quod Johannes
Victoris de S. Germano in Laya, tailliator noster et Valletus cameræ nostræ, nobis
impendit, etc.
Vallettis meis cameræ meæ, in Testam. Johan. Duc. Burgund. ann. 1360. in Histor. Burgund. tom. 2. Probat. pag. 258. num. 299.
Johannetus de Pissyaco, qui tenebat
manum ad currum Johannæ consortis nostræ.Bertaut Duchemin, Valet de nostre
aumosne, etc.Pour le bon tesmoignage et rapport, qui de la personne de nostre amé Vallet de
honneur Baudoin Eude nous a esté fait,... ycellui Baudouin anoblissons.Loys de Blet,
Varlet des grans chevaulx de nostre oncle le duc de Berry, etc.Alphonsus Ruys, nuper Varletus pedester regis, retentus ejus serviens armorum de
numero et ordine aliorum.Icellui Jaquemart print le baston de sa faulx, appellé le
Varlet.