Capitolium
Capitolium, the Capitol, temple of Jupiter, at Rome
Frieze-Dennison Vergil
Could not find Capitoli in Logeion dictionaries.
Capitoli Proper-name noun neuter genitive singular of Capitolium
- the Capitol, the temple of Jupiter, at Rome, built on the summit of Mons Saturnius or Tarpeius by the Tarquinii, and afterwards splendidly adorned, Liv. 1, 55, 1 sq.; v. Class. Dict.; Verg. A. 9, 448; opp. to the Arx, and separated from it by the Intermontium.—In a more extended sense, the whole hill (hence called Mons or Clivus Capitolinus), including the temple and citadel, separated from the Palatine Hill by the Forum Romanum, now Campidoglio. Acc. to a fanciful etym., this word is derived from the discovery of a man's head in laying the foundations of the temple, Varr. L. L. 5, § 41 Müll.; Liv. 1, 55, 6: which Serv. ad Verg. A. 8, 345, and Arn. 6, p. 194, also give as the head of a certain Tolus or Olus. The Capitolimn was regarded by the Romans as indestructible, and was adopted as a symbol of eternity, Verg. A. 9, 448; Hor. C. 3, 30, 8 sq. Orell. ad loc.—Poet., in plur., Verg. A. 8, 347; Ov. A. A. 3, 115; Prop. 4 (5), 4, 27; v. Neue, Formenl. 1, p. 397.—
- 2 Căpĭtōlĭum Vĕtus, the Old Capitol, an earlier temple of Jupiter, Juno, and Minerva, on the Quirinal, Varr. L. L. 5, § 158; cf. Becker, Antiq. 1, 713.—
- II Transf.
- A The citadel of any town, e. g. in Capua, Suet. Tib. 40; id. Calig. 57; in Beneventum, id. Gram. 9; cf. also Plaut, Curc. 2, 2, 19; Sil. 11, 267; Inscr. Orell. 68 (Veronae); 3314 (Faleriis); 6139 (Constantinae); 6978 sq.—
- B In eccl. Lat., any heathen temple, Prud. contr. Symm. 1, 632.
Quid superest, quam ut Ecclesia Capitolio cedat, et recedentibus
Sacerdotibus, ac Domini altare removentibus, in Cleri nostri sacrum venerandumque
consessum, simulacra atque idola cum aris suis transeant ? Et lib. de Lapsis :
Nonne quando ad Capitolium sponte ventum est, quando ultro ad obsequium diri
facinoris accessum est, labavit gressus, caligavit aspectus ? etc. In Capitoliis
enim idola congesta erant. S. Hieronymus adversus Luciferianos cap. 1 : Manifestum
est, vestram Ecclesiam, quæ ab Arrianis, id est, a gentilibus, Episcopos suscepit, non
tam Episcopos recipere, quam de Capitolio Sacerdotes. Et cap. 5 : Homo
edoctus in Capitolio, Paganus. Prudentius lib. 2. contra Symmachum : Et quascumque solent Capitolia claudere larvas.
Capitolium, omnium dæmoniorum templumdixit. Gelasius PP. contra Andromachum :
Sacrificetur in templis dæmonum, et in
Capitolio prophana veritas prædicetur. Concil. Eliberit. can. 59 :
Prohibendum ne quis Christianus aut gentilis ad idolum Capitolii sacrificandi
causa ascendat, et videat. Adde Vitam S. Sergii Mart. 24. Febr. apud Jo. Tamaium
Salazar. et Bollandum.Coloniæpopuli Romani erant : nam ut ait Gellius,
erant
Coloniæ quasi effigies parvæ Populi Romani, eoque jure habebant Theatra, Thermas et
Capitolia. Basilicam legumhabet vetus Inscriptio Tardæ in Transylvania apud Gruterum 171. 2. Vide nostram Constantinopolim.
PampilonensiNavarræ primaria urbe Capitolii vestigia observo in veteri Statuto pro Regno Navarræ edito a Joanne
PasteDecano Carnotensi, et Hugone
de ViryMilite, Regni Reformatoribus a Rege delegatis :
Fuit ordinatum quod in Capitolio venderetur bladum, et quod laboratores
Regis, Ecclesiæ, et Nobilium qui adducunt bladum suum vendendum Pampilonam, adducant
ibidem et vendant, et Rex habeat Minagium suum. Nisi Capitolium, sit hoc loco domus ædilitia.
Item cum dicti laboratores nondum sint
assueti adducere bladum suum ad vendendum ad dictum Capitolium, et vadunt aliqui
fraudulenter ad villam, etc. Charta Caroli IV. ann. 1326. in Reg. 64. Chartoph.
reg. ch. 130 : Triginta solidos Turon. annui census, quos habemus super domibus
ipsius Petri Pampilonæ, videlicet super plateis suis Navarreriæ dictæ villæ, sitis ante
Capitolium nostrum, xx. solidos Turon.Capitolia, urbium arces fuisse volunt, non vero ea ædificia quæ Romani Capitolia vocarunt. Nam
Capitolium, Summum caput regionis. Sic S.
Hieron. de Locis Hebr. arcem Babyloniæ Capitoliumvocari ait, et lib. 1. in Isaiam cap. 14. de eadem urbe :
Arx autem, id est, Capitolium illius urbis, est turris
ædificata post diluvium. Casaubonus ad Sueton. in Caligula cap. 57. scribit ea
voce tandem omnes arces promiscue appellatas videri. Vide Capdolium.
Judiciale Capitolium, apud Johan. de Beka ann.
1254.Capitolium dicitur a Capitulum, quia ibi conveniebant Senatores, sicut
in Capitulo claustrales. Scedula Presbyterorum seu Canonicorum Ecclesiæ
Laudunensis, apud Hincmarum Remensem Epist. 1. ex Labbeanis : Quapropter quia
eundem
dominum nostrum (Hincmarum Episcopum Laudun.) regia
potestate retentum et reclusum viva voce adire non poteramus, et Sacerdotali ministerio
prohibiti ab eo frui non audebamus, iii. Kal. Junias ad Capitolium nostrum
convenimus, et ibidem communi colloquio retractantes, ratum fore duximus, ut,
etc. Inscriptio sepulcralis in Monasterio Monialium S. Mariæ, ladræ : Laude nitens multa jacet hic Vekenega sepulta, Quæ fabricam turris, simul et Capitolia struxit. Ita vocem hanc usurpant Honorius Augustod. in Gemma animæ lib. 2. cap. 61. Haymo
in Psalm. 68. Passio S. Thyemonis Archiep. Juvanensis. Hugo Flaviniac. pag. 236. Chronicon
Reichersperg. anni 1170. Chronicon Trudonense lib. 8. pag. 449. Historia Landgrav.
Thuringiæ cap. 3. Chronicon Mindense Meibomii pag. 120. Veteres Chartæ apud Beslium pag.
454. 471. etc. Mandamus ut sicut cartam hujus traditionis per bannum
confirmavimus in generali synodo ; ita etiam et vos eandem, ut inconvulsa permaneat,
confirmetis in vestro Capitolio. Necrolog. Diessense apud Oefelium tom. 2.
Script. rer. Boicar. pag. 682. col. 1 : Sophia comitissa ob. fundatrix hujus
loci...... Sepulta in Capitolio. Occurrit etiam in Charta ann. 1239. tom. 5.
Cod. diplom. Polon. pag. 15. col. 2.Unus dens B. Joannis B. qui in medio illius vasis est in uno parvo
Capitolio chrystallino et argenteo situatus.Capitale 4.Bonum omne quod possidetur. Mirac. S. Etheld. tom. 4. Jun. pag. 553. col. 1 :
Excellentissimi senatus Elyensis ecclesiæ
ingenuis patribus, municipii Clarensis indignus conservator Capitolii eorum Osebertus,
etc. Vide supra Capitalium 1.- caput, the Capitol, temple of Jupiter, at Rome, C., L.—The hill on which the Capitol stood, L.: Capitoli inmobile saxum, V., H.
-
…portendi ; Cinnam atque Sullam antea, se tertium esse, cui fatum foret urbis potiri ; praeterea ab incenso Capitolio illum esse vigesumum annum, quem saepe ex prodigiis haruspices respondissent bello civili cruentum fore. Igitur perlectis litteris ,…
Sallust, Catilina
-
…rem publicam inopia atque mali mores stimulabant. Cum hoc Catilina et Autronius circiter Nonas Decembris consilio communicato parabant in Capitolio Kalendis Ianuariis L. Cottam et L. Torquatum consules interficere, ipsi fascibus correptis Pisonem cum exercitu ad obtinendas…
Sallust, Catilina
-
…, te nostrae, laure, pharetrae tu ducibus Latiis aderis, cum laeta triumphum vox canet et visent longas Capitolia pompas postibus Augustis eadem fidissima custos ante fores stabis mediamque tuebere quercum, utque meum intonsis caput est iuvenale capillis…
Ovid, Metamorphoses
-
…, rogat ut reddat. os hominis insignemque impudentiam cognoscite. quod sciret, quod ex ipso rege audisset in Capitolio esse ponendum, quod Iovi optimo maximo, quod populo Romano servari videret, id sibi ut donaret rogare et…
Cicero, in Verrem
-
…venirem, cum praesertim te iam illinc cum tua fugitivorum manu discessisse constaret hic tu me etiam, custodem defensoremque Capitoli templorumque omnium, hostem Capitolinum appellare ausus es, quod, cum in Capitolio senatum duo consules haberent, eo…
Cicero, de Domo sua
-
…furiis potius suis quam rei publicae infelicem congregabant. ibi cum consilia inirent de caede nostra partirenturque inter se qui Capitolium, qui rostra, qui urbis portas occuparent, ad me concursum futurum civitatis putabant. quod ut cum invidia…
Cicero, Philippicae
-
…, ut salutem a vobis nepotis sui deprecarentur, quod ipsi saepe multis laborantibus atque implorantibus ope sua subvenissent. Capitolium illud templis tribus inlustratum, paternis atque etiam huius amplissimis donis ornati aditus Iovis optimi maximi, Iunonis Reginae ,…
Cicero, pro Scauro
-
…aeterna memoria simul cum templo illo consecratur ; tibi haec cura suscipienda, tibi haec opera sumenda est, ut Capitolium, quem ad modum magnificentius est restitutum, sic copiosius ornatum sit quam fuit, ut illa flamma divinitus exstitisse…
Cicero, in Verrem
-
…fecisset, ut quidquid ille vellet sibi faciendum putaret. tum ego, etiamne, inquam, si te in Capitolium faces ferre vellet numquam voluisset id quidem, sed, si voluisset, paruissem. videtis, quam nefaria vox…
M. Tullius Cicero, De Amicitia
-
…quae publicata est et eversa ut illius facinus memoria et nomine loci notaretur. M. Manlius cum ab ascensu Capitoli Gallorum impetum reppulisset, non fuit contentus benefici sui gloria ; regnum adpetisse est iudicatus ; ergo eius domum eversam…
Cicero, de Domo sua
A celebrated temple and citadel at Rome, on the Tarpeian Rock. The foundations were laid by Tarquinius Priscus, a.u.c. 139, B.C. 615. Its walls were raised by his successor Servius Tullius, and Tarquinius Superbus finished it, a.u.c. 231, B.C. 533. It was not, however, consecrated until the third year after the expulsion of the kings. This ceremony was performed by the consul Horatius. It covered eight acres, was 200 feet broad, and about 215 long. It consisted of three parts, a nave sacred to Iupiter, and two wings or aisles, the right sacred to Minerva, and the left to Iuno. The ascent to it from the Forum was by a hundred steps. The magnificence and richness of this temple are almost incredible. All the consuls successively made donations to the Capitol, and Augustus bestowed upon it at one time 2000 pounds weight of gold. The gilding of the whole arch of the Temple of Iupiter, which was undertaken after the destruction of Carthage, cost, according to Plutarch, 21,000 talents, or $24,780,000. The gates of the temple were of brass, covered with large plates of gold. The interior was all of marble, and was adorned with vessels and shields of solid silver, with gilded chariots, etc. The Capitol was burned in the time of Sulla , a.u.c. 670, B.C. 83, through the negligence of those who kept it, and Sulla rebuilt it, but died before the dedication, which was performed by Q. Catulus in B.C. 69. It was again destroyed in the troubles under Vitellius, on the 19th of December, A.D. 69; and Vespasian, who endeavoured to repair it, saw it again in ruins at his death. Domitian raised it for the last time, and made it more grand and magnificent than had any of his predecessors, and spent 12,000 talents in gilding it. See Roma.