absida
absīda, ae, v. absis init.
absīda, ae, f., s. apsis ➳ .
absīda, æ, c. absis : Aug. Ep. 23, 3 ; P. Nol. Ep. 12, 17.
circuli. Durandus in Ration.
Exedra est Absida, sive volta. Ælfricus in Gloss. Saxon.
Absida, sine
velportic, id est, rotunda concameratio, vel porticus. Gloss. Gr. Lat.
forfex, arcus, fornix. Isidorus lib. 14. cap. 18 :
Utrum Absidam an Absidem dicere debeamus,
hoc verbi genus ambiguum quidam Doctorum existimant. S. Hieronymus lib. 2. in
Epist. ad Ephes. : In summo cœli fornice, et ut ipso verbo utar, Abside.
Senator. lib. 8. Epist. 33 : Hic erumpit aquarum perspicua et dulcis ubertas, ubi
in modum naturalis antri Absidis fabricata concavitas, sic perspicuos
Ordericus Vital. lib. 9. pag. 719 : Multi autem abibunt, qui nunquam redibunt,
donec ad proprias Absides astra redeant. Perperam edit. obsides.
Vile putat in liberalibus studiis
immorari ; planetarum Absidas, positionem, discursus per Zodiacum, circulorum inter se
replicationem inquisitum ire nihili pendit.Ante altare, basilicæ fundamenta jecit, erectaque Absida miro
opere construxit et transvolvit. Cap. 16 : Ventumque est ut sanctum Munus
juxta morem Catholicum signo Crucis superposita benediceretur : at ille intuitus, vidit
quasi ad fenestram Absidæ scalam positam, etc. Zixilanes in Vita S. Ildefonsi
Episc. Toletani : Et elevatis oculis, aspexit in circuitu ejus, et vidit omnem
Absidam Ecclesiæ repletam Virginum turmis de cantationibus David modulata suavitate
aliquid decantantibus. Petrus Damian. lib. 3. Epist. 8 : Teneo scilicet
claustrum post Absidam Ecclesiæ tuo dumtaxat habitaculo dedicatum, etc. Id est,
retro chorum, seu potius presbyterium, neque enim hic locus asterisco indiget. Hugo
Flaviniacensis in Chronico pag. 112 : Reliquias Hierosolymitanas in principali
Absida locis congruis venerabiliter collocavit. Guibertus lib. 1. de Pignor.
Sanctor. cap. 2. § 2 : Is ante Absidis frontem, inter altare videlicet et
Absidem... pro officio acturus astiterat. Anselmus Episcop. Havelberg. lib. 3.
Dial. cap. 1 : Et quoniam omnium vestrum excellentiæ placuit, ut in hac sancta
Basilica S. Sophiæ iterum conveniremus, in cujus Absida nunc sedemus, etc. Vita
Aldrici Episcopi Cenomanensis n. 2 : Fecit namque in prædicta Ecclesia altaria sex,
quorum unum sursum positum in media Absida collocatum, etc. Vide Analecta viri
doctissimi Joan. Mabillonii tom. 1. pag. 108. Mitto reliqua quæ non ita pridem in hanc
sententiam congessimus in Descriptione Ædis Sophianæ n. 51. Locus ante altare est.Rond point. Neque dumtaxat usurpanda
Absidapro illa parte in qua altare collocari solet ; convenit cuilibet structuræ in arcum desinenti et concameratæ : quare et dicitur de Ecclesiarum Sacellis semirotundis, deque aliis partibus Ecclesiæ, cum in circulum pariter terminantur. Sic Eccles. Cathed. Noviomensis, Eccles. S. Luciani Bellovacensis, atque Nannetensis, olim S. Pauli, plures habere
Absidesdicuntur, quod tria ædificii totius in crucis modum exstructi extrema in arcum desinant. Vita Sancti Hermelandi inter Acta SS. Benedict. tom. 1. sæc. 3. pag. 398 :
Sancta ejus membra in Basilica S. Apostoli Pauli juxta
oratorium S. Vandregesili in Absida meridiana sepulturæ debito cum honore
tradiderunt. Vita B. Hermanni Josephi, April. tom. 1. pag. 694. B : Cum in
una Abside Monasterii orationibus esset ac meditationibus occupatus,
etc.Absidæcollocari soleret, ut in Ecclesiis in quibus Chorus retro altare est. S. Augustinus ad Albium :
Dicebam ego quibus
poteram qui nos in Apsidem honoratiores et graviores ascenderant. Et Epist. 203.
ad Max. : In futuro Christi judicio nec Absidæ gradatæ nec cathedræ
velatæ.Absida siquidem quam deferebant, erat fusilis ex
auro et argento, quod dicitur electrum, spissitudine duorum digitorum, actoremque operis
B. Perpetuum insculptor designarat, suffragio litterarum, etc.
Absidamut plurimum sumi pro concha altaris, vel ipsa sacra mensa seu altari ; v. g. cum dicuntur in
Absidisrepositæ Sanctorum reliquiæ quas sub altaribus, et intra altaria recondi solitas notum est. Videsis et D. Cangii lib. 3. Constantinop. Christ. p. 45. et 46. ** Vide Salmasium ad Solinum cap. 55. p. 852.
latior pars ædis.
Absideslapideas opere Gothico extructas videre etiamnum licet. Glossulæ excerptæ e Codice MS. Cluniacensi tom. 2. pag. 23. operum posthum. D. Mabillonii :
Absis est freda, operculum ligneum, quod retro altare sit supra
corpora sanctorum.Foris quoque
desuper Absidiam illam, infra quam veneranda Martyrum corpora tumulaverat,... ex argento
purissimo mirifice cooperuit.Tangens Lineaappelletur, quæ circulum in puncto tangit, nec secat illum.