ampullae
Ampulla
est vas amplum, sive olla ampla : vel dicitur proprie vas amplum quod datur ad altare,
in quo servatur vinum vel Aqua. Gillebertus Lunicensis Episcopus, de Usu
Ecclesiastico : Ampulla cum vino, et altera cum aqua. Anonymus Poëta de
Episcopis Eboracensibus : Jussit ut orbyzo non parvi ponderis auro Ampulla major fieret, qua vina Sacerdos Funderet in calicem, solennia sacra celebrans. Dedit etiam
Ampullas ad servitium altaris optimas et mirabiles. Chronicon Moguntinum pag.
384 : De indumentis quotidianis, crucibus, ampullis attinentibus,.... cuilibet
calici erant speciales Ampullæ argenteæ, et pixis argentea ad hostias deputata. Præter
hos calices erant tres aurei ; in uno horum poterat celebrari, qui etiam suas habuit
Ampullas. Adde Anastasium in Joanne III. PP. Chartam Heccardi Comitis
Augustodun. apud Perardum in Burgundicis pag. 26. Statuta Odonis Episcopi Parisiensis cap.
5. n. 4. ConciliumOleum pro Catechumenis et infirmis, et
Chrismaconservandum. Capitula Caroli Magni lib. 1. cap. 162 :
Presbyter in Cœna Domini
tres ampullas secum deferat, unam ad Chrisma, alteram ad Oleum ad Catechumenos
inungendum, tertiam ad infirmos.
In ipso die conficitur
chrisma in ultimo ad Missam. Antequam dicatur, Per quem hæc omnia, Domine, semper bona
creas, levantur de Ampullis, quas offerunt populi, et benedicit tam Dominus Papa, quam
omnes Presbyteri. Huc forte spectant ista Optati Milevitani lib. 2 :
Ampullam quoque Chrismatis per fenestram ut frangerent, jactaverunt.
Meminit denique Flodoardus lib. 1. Hist. Remensis cap. 12. Ampullæ olei ad
infirmos. Vide Chrismal, Chrismarium, etc.
ignis silvester, seu ignis sacer, nostris
Quum igitur prope
quinquaginta millia hominum præter mulieres et parvulos et aliorum multitudinem, quæ vix
numerari poterat, et Ampullas Ignis Agrestis, et galeas cum salandris et galeonibus
septuaginta, et ceteras divitias, quarum non est numerus, Reges in suis manibus
habuissent, inter se omnia diviserunt.Et cœlitus sumpto chrismate, unde adhuc habemus, perunctus in Regem
sacratus. Flodoardus lib. 1. Hist. Remens. cap. 13. de ejusdem Chlodovei
baptismo : Sanctificato denique fonte, nutu divino Chrisma defuit. Sanctus autem
Pontifex oculis ad cœlum porrectis, tacite traditur orasse cum lacrymis ; et ecce subito
columba ceu nix advolat candida, rostro deferens Ampullam cœlestis doni chrismate
repletam, etc. Adde Aimoinum lib. 1. Hist. Franc. cap. 16. Nicolaus de Braia in
Ludov. VIII. de S. Remigio : ...... Cujus prece rorem Misit in Ampullam cœlestem Rector olvmpi, Corpus ut hoc lavacro Regis deberet inungi, Deficeretque liquor ibi corpore Regis inuncto. Antiquus hostis formosæ mulieris decorem induit, et sedenti viro religioso
collaterans, in faciem ejus procaciter intendens, prorupit demum in Ampullas : O
Godrice, quem teipsum facis, nomen solitarii indigniter usurpans, et simplicium corda
seducens !