baptisterium
baptistērĭum, ii, n., = βαπτιστήριον.
- A place for bathing or swimming, a vessel for bathing, Plin. Ep. 5, 6, 25; 2, 17, 11; Sid. Ep. 2, 2.—
- II In eccl. Lat., a baptistery, a baptismal font, Sid. Ep. 4, 15.
baptistērium, ī, n. (βαπτιστήριον), I) ein Becken zum Baden u. Schwimmen, Plin. ep. 2, 17, 11; 5, 6, 25. Sidon. ep. 2, 2. – II) die Taufkapelle, Sidon. ep. 4, 15: baptisterium construere, Greg. ep. 2, 12.
baptizabat in fluvio Sualua; ‥ nondum enim oratoria vel ~ia in ipso exordio nascentis ibi ecclesiae poterant aedificari
hoc ~um caelesti visitatione dedicatum ‥ sanctifica, ut quoscumque fons iste lavaturus est ‥ indulgentiam omnium delictorum consequantur
~io,fulwiht stowe
Constantinus fecit ~ium Romae
ut ‥ parturientis gratiae vulva in ~io regeneratus ‥ catholicorum coetibus adscisceretur
ipsa aqua in ~io debet vergi
~ium habeatur in qualibet ecclesia baptismali lapideum vel aliud competens, quod decenter operiatur et reverenter conservetur ‥ ; aqua vero ubi baptizatus fuerit puer ultra viij dies in ~io [] non servetur : †baptizaterio Reg. Aberd. II 24
~ium ligneum et ecclesia discooperta(
~ium plumbeum
~ium non est coopertum nec seratum
crismatorium et ~ium sub seruris
a funte , fons, ~ium
hanc ecclesiam eo respectu fabricavit ut et ~ia et examinationes judiciorum ‥ inibi celebrarentur
salvo ‥ ~io parvulorum matrici ecclesie
de xj s. v d. receptis de purificacionibus, ~iis, sponsalibus ‥
nitido salutaris aque ‥ abluti ~io
non habebit capella ~ium
vas in quo lavantur [corporalia ] sicut et ~ii nullis aliis usibus deputetur
determinant ‥ utrum talis ecclesia vel capella habere debeat ~ium et sepulturam
homo ‥ qui te facis appellari A per nomen ~ii
plumbum est ibi rotundum pro baptistario
fontem ~ii
ipsis sacerdotibus necessaria sunt ad discendum ‥ liber sacramentorum, lectionarius, ~ium
in ligatura unius ~ii pro ecclesia
baptistērĭum, (15) ĭī, n. (βαπτιστήριον), ¶ 1 piscine [pour se baigner et nager] : Plin. Min. Ep. 5, 6, 25 ¶ 2 fonts baptismaux, baptistère, lieu où lʼon baptise : Sid. Ep. 4, 15.
- 1. (postklass.) bassin om in te baden;
- 2. (eccl.) doopkapel; doopvont.
Baptisterium, tinctorium.
Baptisterii Basilica, apud S. Ambros. Epist. 13. Aula Baptismatis, apud Fortunatum lib. 1. Poem. 15 :
Instaurata etiam sacri est Baptismatis aula,
Quos maculas veteres fons lavat unus aquis.
Adde lib. 2. Poem. 11.Baptisteriavero non nisi in majoribus Ecclesiis et Parochialibus constituere fas erat, nedum vero in oratoriis privatis, ut est in Epistola Zachariæ PP. ad Pipinum cap. 15. Sed ea fere semper extructa erant seorsim a templis, iisque adjuncta, ut observare est ex Paulino Epist. 12. et Natali 10. Gregorio Turon. lib. 10.
Ad fontem in Basilica B. Petri Apostoli oratorium S. Crucis ex
argento, Confessionem et crucem ex auro, etc. Quem quidem morem indicat etiam
Paulinus Natali 10. ubi Baptisterium describit :
... Medio pietatis
Fonte nitet, mireque simul novat atque novatur.
Namque hodie bis eam geminata novatio comit,
Dum gemina Antistes gerit illic munera Christi,
In geminos adytum venerabile dedicat usus,
Castifico socians pia sacramenta lavacro.
Ipsum vero baptisterium
diversis in circuitu decoravit picturis. Quibus autem adornari picturis solerent
Baptisteria, belle describit Ægidius Monachus Aureæ vallis in Oberto Episc. Leod. cap.
18 :
Fontes fecit opere fabrili,
Arte vix comparabili.
Duodecim qui sustinent
Boves, typum gratiæ continent.
Materia est de mysterio,
Quod tractatur in baptisterio.
Hic baptizat Joannes Dominum,
Hic gentilem Petrus Cornelium,
Baptizatur Craton Philosophus,
Ad Joannem confluit populus.
Hoc quod fontes desuper operit,
Apostolos et Prophetas exerit.
Vide Sansovinum et Stringam in VenetiaBaptisteriumappellant, tota et hæc marmorea, habens januas, quas æneæ valvæ operis egregii occludunt. In medio illius Ecclesiæ Baptisterium e marmore lucidissimo positum visitur, in quo Florentini omnes Baptismi lavacrum percipiunt, neque alibi quisquam præterquam in hoc Baptisterio aquis salutaribus tingitur. Quæ quidem adnotare libuit, tanquam veteris moris institutum, cum olim in civitatibus in Ecclesiis tantum Cathedralibus, aut iis adjunctis Baptisteriis baptismus conferretur, in quibus etiamnum supersunt ejusmodi Baptisteria, tametsi nulli fere usui. Vide in hanc rem Panvinium de septem urbis Romæ basilicis, ubi de Baptisterio Lateranensi pag. 188. Nota sunt quæ de Baptisterio Sophiano observant Scriptores.
Nam
Baptisterium, quod olim fabricabamini, scribitis posse jam consecrari. Synodus
Romana ann. 853. cap. 40 : Presbyteri vero qui in diversis locis, Baptisteriis, vel
quibuscunque aliis sacris oratoriis ordinantur, etc. Vita Garnerii Prepositi
sancti Stephani Divionensis apud Perardum pag. 131 : Est alia basilica.... de qua
in prædicta B. Gregorii (Lingonensis Episcopi) Vita scriptum est, quod domus ejus
Baptisterio adhærebat, ab officio baptizandi sic nominata, quod ibidem sæpius
fiebat. Occurrit sæpe in Charta Longobardica ann. 745. apud Ughellum in Episcopis
Aretinis. Ecclesia Baptisterii, in Vita S. Aviti Episc. Viennensis n° 5 :
Hujus labore et industria Baptisterii Ecclesia musivo et marmore mirabiliter
ornata, et pavimento venusti operis constructa, ipsumque Baptisterium cum aquæductu et
ornatu suo, ad honorem Patriarcharum et Prophetarum, sanctique Joannis Baptistæ, quanta
celeritate a fundamentis reædificata sit, etc. Vide Ecclesia
Baptismalis. Domus Baptismalis, apud Herimannum de Restaurat. S. Martini Tornacensis cap. 43 :
Domum illic Baptismatis in honore ipsius ædificavit, quoad
laudes divinas sacramentorum ministris celebrantibus populus Deo dignus posset
confluere, et charismata divina percipere.Hic
mittantur duo cerei intus in Baptisterio. Ubi Ordo Romanus : Hic
deponitur benedictus cereus in fontem.Baptisterium.... dicitur tam pro
baptismate, quam pro loco. Ebo Remensis de Ministris : Chorepiscopi
ministerium est, in conficiendis divinis sacramentis, et Baptisterio, omnium intellectum
aperiens excitare. Vita Eusebii Episcopi Vercellensis : Dum sacrum in
mense Martio celebraretur Pascha, in cujus vigilia Papa memoratus sacra perageret, et
sacratissimum celebraret Baptisterium, etc. Capitul. Caroli C. tit. 40. cap. 1.
Sine illius licentia Dudo
libro 2. Actor. Norman. de Rollone recens baptizato : Dedit itaque Robertus prima
die Baptisterii.... terram, etc. Adde Epistolam Livonis Regis Armeniæ in Gestis
Innoc. PP. III. pag. 127. et Bractonum lib. 3. tit. 2. cap. 21. § 2. etc.
Sire, je croi mult bien la sainte Annoncion,
Et le saint Baptestire, et l'Incarnation.
Se Rou vouloit pour nous Chrestien devenir,
Bautestire rechoivre, paiennime guerpir, etc.
Oldenborgin Itinerario Terræ Sanctæ, ubi pluribus quomodo hanc festivitatem celebrarent, commemorat, pag. 137.
Ut audiant Episcopi Baptisterium Presbyterorum, ut secundum Romanum morem
baptizent. Capitula ejusdem apud Saltz,
Ut (Sacerdos) signaculum et Baptisterium
memoriter teneat. Capitula Guilleberti Episcopi cap. 3 : Ut unusquisque
Baptisterium suum habeat, ut recte baptizare possit. S. Bonifacius Mogunt. in
Capitul. cap. 16 : Ut unusquisque Episcopus in sua parochia diligenter discutiat
suos Presbyteros, et faciat ut illorum signacula et Baptisteria bene faciant, et
edoceant Presbyteros quid in illo Baptisterio unumquodque verbum vel sententia per se
significet. Burchardus lib. 19. cap. 8 : Discat.... Psalterium,
Lectionarium cum Evangeliis, sacramentorum librum, Baptisterium et computum cum
Ciclo. Ita etiam in Capitulis Ahytonis Episcopi Basiliensis cap. 6. In
Pœnitentiali Egberti Archiep. Eborac. pag. 12. Vide Concil. Remense II. cap. 7. Bedam de
Remediis peccator. cap. 1. etc. De parochia scilicet ipsius Ecclesiæ seu Monasterii, de
redditibusque ejus, hoc est, censu, Baptisterio, sepultura, etc. Tabubularium
Conchense in Ruthenis Ch. 15 : Et quartam partem de sepulturam et Baptisterium, et
pœnitentiam, et sepulturam de ipsos homines et illas feminas, quæ de aliis parochiis pro
amore Domini et sanctæ Fidis, ad istam Ecclesiam venerint. Adde Ch. 83. Omne fevum Presbyterale intra et extra ecclesiam
Nobiliacensem, hoc est, offerendam, sepulturam, Baptisterium, etc. Vide Instrum.
tomi 4. novæ Gall. Christ. col. 229.Hoc anno 1260. in vigilia sancti Martini incepit Baptisterium in Padua.
Sed legendum, emendante ipso Muratorio tom. 6. Antiq. Ital. med. ævi col. 472 :
Batisterium vel Batimentum, hoc est, flagellantium novitas. Sed et
BactisteriumItali dixerunt, ut videre est supra in hac voce. Vide infra Battimentum.
BAPTISTERIUM
BAPTISTE´RIUM[BALNEAEp. 275.]
Baptisterium
(βαπτιστήριον). A large basin into which bathers could plunge or even swim about ( Epist. ii. 17, 11). It is more commonly called natatorium or piscina. See Balneae.