cornagium
concessisse ‥ priori et monachis S. Cudberti ‥ ~ium de Bortona ‥, sc. de unoquoque animali ij d.(
r. c. de c et x li. et v s. et v d. de ~io animalium episcopatus [Dunelm’ ]
pro ~io dabit ij s. in anno, sc. ad festum S. Cuthberti(
tota villa [de Boldone ] reddit xvij s. de ~io et j vaccam demetride
in Nortona sunt xxx villani ‥ et reddunt ‥ sicut villani de Boldona excepto ~io, quod non dant pro defectu pasture
tenet terram suam [] per ~ium et non per serjantiam foreste Murton, Cumb
omnes supradicti tenentes per ~ium [in Cumb’ ] ibunt ad preceptum domini regis in exercitu Scotie, in eundo in anteguarda et redeundo in retroguarda
[vic. Cumb. ] non distringat Ricardum de L. ad veniendum in exercitum Bedeford’, cum de domino rege non teneat in capite per servicium militare set per ~ium tantum
in proficuis comitatus [Norhumbr’ ] non respondit vic. de xiiij s. et iiij d. quos invenit de ~io assiso in com. ultra xx li. que annuatim redduntur de ~io ejusdem com.
custodia terrarum que fuerunt Odardi de Wigentona in com. Cumbrie remanet domino regi, quia idem O. tenuit de domino rege per serjanciam eundi cum eo in exercitu versus Scociam ‥ et preterea quia dedit ~ium, quod Anglice diciturhorngelde
sunt etiam quedam communes prestationes que servitia non dicuntur nec de consuetudine veniunt nisi cum necessitas intervenerit, ‥ sicut sunt hidagia, ~ia [ed. 1878: †coraagia ], caruagia et alia plura ‥ ex consensu communi totius regni introducta
reddendo ‥ xvj d. de ~io et faciendo aliud forense servicium, si quod acciderit(
quesiti cujusmodi servicium sit ~ium et finis curie, dicunt quod ~ium est quando aliquis solebat inplacitari in com. vel hundredo baron’ vel alibi, nisi defensor defenderet querelam sui adversarii de verbo in verbum, statim esset convictus in sua defensione
quesiti cujusmodi forinsecum servicium [etc. ] in com. vel in curia baronum [etc. ]
finem fecerunt cum domino rege pro lx li. pro coronagio reddendo ei quolibet anno
quoddam servicium forinsecum, viz. corunagium
dicit quod nullum servicium ~ii in com. isto est causa custodie
de omnibus ‥ tenentibus de vobis [sc. rege ] in capite per ~ium in com. Cumberl’ et Westmerl’ debetur vobis custodia et maritagium; verumptamen utrum de tenentibus de vobis per ~ium in com. Northumbr’ debeatur ‥ nondum invenimus
tenuerunt [in Westmerl’ ] per homagium et fidelitatem per quendam certum redditum vocatum ~ium, quod quidem ~ium dat custodiam, maritagium et relevium ‥ et quod est in effectu servicium militare
quod quidem coronagium ‥ est in effectu servicium militare
in rebus omnibus illis terris pertinentibus exceptis tribus serviciis, viz. comunis excersitus in com. et ~io et comune opus castelli in com.(
terram ‥ in territorio de Cliftuna [] ‥ liberam ab omnibus ‥ geldis, scutagiis, ~iis Roxb
ecclesiam de Aquile Villa ‥ et quitanciam ~ii et passagii(
[] quod vulgo ~ium dicitur liberty in the matter of that
talliam, †corvagium [? l. cornagium ] ‥
Sunt etiam
aliæ præstationes, ut auxilia in Comitatu Vicecomitum... hydagia, Cornagia, cariagia,
sectæ, etc. Charta Henrici III. Regis Angl. tom. 2. Monast. Angl. pag. 1032 :
Et sint quieti et homines servientes sui... de geldo... scuagio, et hidagio,
caruagio, et Cornagio, et summagio, etc.
Et faciendi forinsecum servicium Regi Cornagii et
sectam, etc. Ibid. pag. 27. rot. 5 : Pro warda castri et
Cornagio. Ibid. pag. 31. rot. 17 : Per servicium 43. solid. et 4. denar.
ad Cornagium annuatim solvendorum. Ibid. pag. 232. rot. 6 : Ut de
terris... in manu regis existentibus per Cornagium in manu seisiri et in manu regis...
remanere.Nec cornagium ultra
capient. Testamentum MS. Humberti D. Bellijoci Conestabilis Franciæ, mens. Julii
ann. 1248 : Et concessi hominibus et burgensibus meis et hominibus Ecclesiarum pro
Cornatgio sicuti continentur in libertate quam dedi hominibus meis et hominibus
Ecclesiarum : et hujusmodi Cornatgium juravi pro me et hæredibus meis, quod de cætero in
terra mea non sit factum. Libertates Villæ de Moneto ann. 1269. in Biturigib.
apud Thomasserium lib. 1. cap. 65 : Si Milites mei Cornagium vel aliud donum mihi
dederint in bestiis terræ meæ, etc. Libertates Sacri Cæsaris ann. 1327. apud
eumdem lib. 3. cap. 16 : Videlicet Cornagium, hoc est, pro cornu cujuslibet
animalis certam pecuniam, etc. In Computo de Bladis Comitatus Campaniæ ann.
1348. est titulus : De la recepte de froment et d'avoine de la Ferté-sur-Aube, des
Cornages de Villers, de la ville d'Essoy, etc. tant de Boissels de bled et
d'avoine. Alibi : Des Cornages de bestes traihens de Montigny 10. razeaux,
2. bichots. Infra : De Cornaiges et des eschiez des bestes traihens de
Montigny. Ubi Bestes traihens, sunt animalia aratoria, vel quæ carris aptantur : præsertim vero ea quæ
cornibusinstructa sunt, ut boves, unde præstationi nomen inditum. Inde Callimacho hymno in Dianam v. 179. boves dicuntur
Brusselde Feudorum usu tom. 1. pag. 396. qui in illius Domini silvis jus habent pascendi animalia
cornibusinstructa.
Ipsi agricolæ ex unaquaque domo, ubi boves
arabiles erunt, reddent nobis unum sextarium avenæ, de fossore vero eminam. Id
præterea docet Consuetudo localis de Troiin Biturigib. art. 5 :
Et aussi (a
droit de prendre) sur chascun ayant beufs 4. Parisis pour couple de beufs, et se appelle
ledit droit de Cornage. Vide Hornegeld.Si contigerit castrum meum Virsionense per
guerram pati ruinam, aut si forte contigerit me crucesignari,... vel corpus capi in
guerra, tunc dictus dom. Virsionis in villa de Linerolis et de Lenayo certum Cornagium
habebit. Ubi idem sonat quod Auxilium. Corneteau, eadem, ni fallor, notione, in Charta ann. 1326. ex Reg. 72. Chartoph. reg. ch. 43 :
Item le Corneteau
receu audit lieu (de Chasteau Renart) la foire du pré passée, quant l'en
veult, dix et nuef deniers. Haud scio an huc spectet vox Cornayex Ch. homag. ann. 1328. inter Probat ult. Hist. Trenorch. pag. 243 :
Item deux sous
Parisis chacun an ou Cornay de Tornus. Hoc est fortassis, tempore quo
Cornagiumsolvitur.
Cornariadicebantur apud Lusitanos. For.
Homines de Bolon dent nobis quartam partem, et non Cornaria. Vide
S. Rosa de Viterbo in Elucid. Append. pag. 28.Tenere per Cornagium, quid fuerit apud Anglos, docet pariter Littleton. sect. 156 :
Item, il est dit que en le marches de Scotland, ascuns teignent de Roy
per Cornage, c'est à sçavoir, pur ventier un Cornu, pour garner homes de pais, quant ils
oyent que le Scottes, ou autres enemies veignont, ou voilent entrer en Engleterre, quel
service est graund serjaunty, etc. Camdenus in Muro Pictico : Sed cum
murus nunc jaceat et tubulus sit nullus multi hic circumquaque prædia et fundos in
Cornage (ut Juridici nostri loquuntur) a Regibus nostris tenent, videlicet ut Cornu
irruptiones hostium vicinis significent, quod a veteri Romanorum instituto deductum
nonnulli existimant. Vide Warde corne.