hemina
hemina, half a sextarius; a cup of that size (ca. .274 litres)
- a measure, the half of a sextarius, Rhem. Fan. de Pond. 67; for liquids, Cato R. R. 57, 1; Plaut. Mil. 3, 2, 18 (830); Sen. de Ira, 2, 33; for salt, Cels. 4, 15 fin.; for corn, id. 4, 10 fin.; as a measure, in gen., Pers. 1, 129.
Britannico formello utatur, himina Romana lactis
de mensuris in liquidis: ‥ emina ‥ justa [i. e. juxta ] quosdam appendit libram unam, apud quosdam libram et dim; ‥ alii voluerunt ut sextarius duarum esset librarum, alii vero trium; utrique tamen ut due emine sextarium facerent diffinierunt
haec ~a ‥, i. mensura ‥ ad emendum vinum
omnia illis constant pondere, mensura, et numero; panem libra, potum emina, olus et faba conficiunt pulmenta duo
sufficiat ‥ in die emina vini cui ‥ intermisceatur de aqua quarta pars emine
quod pro mesuragio sextarii ij denarios, pro esmina j denarium, pro quarteria obulum venditor tantum solvat
cum S. Benedictus ‥ de mensura potus sic dicat “credimus eminam vini ‥ sufficire per diem”
- 1. halve sextarius, kwart liter (0,274 liter);
- 2. beker van die maat.
Pelletierin Dissertat. Gallica de libra panis et de vini hemina S. Benedicti ad calcem Dissertat. de Arca Noe.
Emina
appendit libram unam, quæ geminata sextarium facit ; habet drachmas centumQuas duas mensuras æstimaverunt majores nostri Eminæ mensuram
esse.Vini modii 600. et mellis modii 10. ad dandas omni tempore regulares Eminas, vel
in solennitatibus mixtas purasque potiones propinandas. Alia Caroli C. ann. 872.
in Hist. ejusdem Monasterii pag. 435 : Ad cotidianum vero vel festivum potum a
Præposito loci annuatim 250. modii eis dabuntur, quando plena fuerit vini abundantia ;
et hæc mensura per dies singulos, Sacerdotes Eminam , id est, tres libras ; Diacones
duas ; Subdiacones, vel minorum ordinum Clerici, unicas vini libras accipiant.
Apud Palladium de Architectura : Cyathi novem Heminam faciunt. Heminæ duæ sextarium
complent. Sextarii sex congeum reddunt. Scriptum de ponderibus et mensuris,
laudatum a Mabillonio : Libra una et semis Heminam facit : duæ Heminæ sextarium
reddunt. Vide Gloss. med. Græcit. in de Boeslieu. Aliæ autem differentiæ colligi possunt ex auctoribus a D.
Lancelotin Dissert. de Hemina vini laudatis ; plerosque licet illorum in æstimatione hujus mensuræ, potius ad usus suos respexisse, quam ad intimam illius capacitatem, mihi vix dubium sit.
Emina vini habet uncias xvj. Emina olei habet uncias xij. Emina mellis habet
uncias xxiiij.Et si forte aliquis homo vel femina Biterris vendiderit suum bladum ad
suam Eminam vel sestarium, etc. In Consuetudine Divionensi dicitur Emina
constare 2. bichetis : En l'esmine de grains mesure d'illec a 2. bichots,
etc. Vide eumdem Catellum in Hist. Comitum Tolos. pag. 218. Statuimus quod
census bladi qui debent solvi Instr. ann. 1309. tom. 1.
Hist. Dalphin. pag. 86 : De quacumque quantitate bladi venditi, videlicet de una
Hemina, ut supra, capitur una cazeola pro qualibet Hemina. Inventarium MS. ex
Archivo Principis Item unam Eyminam frumenti et 5. pictas quas
serviunt Petrus Verderii, etc. Saisimentum Comitatus Tolosæ apud D. la Failletom. 1. Annal. Tolos. inter Probat. pag. 17 :
Et unam Eminam bladi
de quolibet foco habente bestiam carregii, etc. Tabular. Casæ-Dei : Et
dono ad Bonam-fontem 1. Eminam de segle.xvi. Emynas seu sesteria annonæ ad mensuram Aquis... Unum modium
seu xvi. sexteria.Heminamper vocem
Setierreddidit Gallicus interpres. Alibi
Heminaduos bichetos valet : cujus ponderis fuerit apud Massilienses utcumque æstimare licet ex Statutis ejusdem civitatis lib. 1. cap. 53. num. 4 :
Decernentes similiter quod nullus faciat saumatam portandam ad molendinum in
qua sint plus quam septem Eminæ annonæ. Alicubi HeminaMassiliensis 8. civaderias continere dicitur ; civaderia vero fere æquiparatur modio Parisiensi.
Emina bassa, eadem atque
rasa, quæ cumulatæ opponitur. Charta ann. 1344. in Reg. 87. Chartoph. reg. ch. 45 :
Item relicta Simonis Bernerii unam Eminam bassam ... Item Matheus Marmerii
unam Eminam avenæ ad mensuram bassam. Ymal, in Testam. Isabellæ dom. de Bauzemontann. 1407. ex Bibl. reg. :
Je donne aux quatre ordres mendians ...
chascun vint Ymal de froment. Pluries ibi. Apud Castellionem ad Sequanam
sextarius constat duabus heminis, hemina vero duobus
bichotis, ex Terreario ejusd. in Cod. reg. 9898. 2 :
Les deux bichots font une Emine ; les deux Emines
font ung setier ; douze setiers font ung muy de blé.Brusselde Usu feud. tom. 2. pag. 728 :
Sestairalaticum dono vobis de omni blado, et de omni legumine, et de farina,...
si mensurantur cum seistarale vel Eminale. Ubi particula velexplicativa est, non disjunctiva : utriusque enim mensuræ eadem est præstatio. Tabular. B. M. Accinct :
Remisit etiam ix. denarios censuales et unum Eminale
avenæ.Joannes de Auriis... dedit, vendidit... quidquid juris...
habebat, et in rebus quæ inferius subsequuntur ; videlicet in Heminali salis de Mura,
cum quo Heminali mensurare consueverunt et debent, et dictus Joannes venditor pro dicto
Heminali accipere debebat et consuevit, ut inferius sequitur, videlicet pro quolibet
animali portante sal ad vendendum in dicto mandamento, unam moydam, de quibus valent
duodecim unam Heminam salis.heminæcapax. Stat. Avenion. lib. 1. rubr. 18. art. 1. pag. 52 :
Ad rationem certæ pecuniæ pro qualibet Heminata prædiorum.Ad solutionem pro modo jugerum
seu numeri Heminatarum.Eminée de terre, Arvernis,
Eminada terræ, in Charta Raimundi Comitis Tolosani ann. 1248. in Regesto Tolosano Cameræ Comput. Paris. f. 46. Charta ann. 1300. in Regesto Philippi Pulcri Regis Fr. ann. 1299. Tabularii Regii n. 47 :
Tres cartonatas, et unam
Eminatam terræ, cum quodam pradello, etc. Alias vide in Tabulario S. Dionysii de
Capella Diœcesis Bituric. Ch. 104. et in Tabulario Absiensis Monasterii apud Duchesnium in
Hist. Castanerensi pag. 3.Dedit etiam eisdem unum modium frumenti ad mensuram
Parisiensem in granchia sua Compendii, vel Eminagio illius oppidi. Sisa
heminarum, Impositio, præstatio Eminagii, in Charta ann. 1251. Vide Sisa.
De lever aussi Aminage de boulengiers faisans ou
vendans pain de leur labour. Ibidem : Item, quant à l'Aminage que le
vextier demande aus Talemeliers de blef que is cuient, qui est leur labeur et
heritage.Item volo et concedo, quod si ego vel hæredes mei in villa seu castro de
Fontisuenna... aliquod forum seu nundinas... faceremus vel institueremus, quod dicti
Religiosi totum Eminagium dictarum nundinarum... habeant et percipiant. In
Regesto feodorum Burgundiæ 2. part. fol. 97. fit mentio Eminagii Divionensis, in Charta anni 1245. Vide Pisa.
Concessi insuper eisdem theloneum et Eminagium singulis diebus,
hominum scilicet in burgo S. Romani et in ipsius parochia residentium : Eminagium etiam
extraneorum, qui annonas suas habebunt in terris monachorum, ipsis concessi diebus
singulis habendum. Esminaige, in Libert. villæ Eminagium. Testam. Guinardi Comit. Ruscin. ann. 1173. in Append. ad Marcam Hisp. col. 1360 :
Relinquo etiam eis
(Templariis) ipsas Heminas de Perpiniano.Emina, in Charta ann. 1136. apud Joffredum in Nicæensibus Episcopis pag. 167.
Dono ego Borellus Comes et Marchio... sestarium de civada, et
Exeminam unam de vino.-
…partes tres ; adipis suillae pars quarta ; paulum ex plumbi recremento. Aut spumae argenti selibra, ex olei hemina et aquae marinae altera cocta, donec bullire desierit, cui paulum cerae sit adiectum. Aut pares portiones cerae…
Celsus, De Medicina
-
…, dicere dimidiatum librum, non dimidium, et dimidiatam fabulam, non dimidiam. Contra autem si ex sextario hemina fusa est, non dimidiatum sed dimidium, sextarium fusum dicendum est, et qui ex mille nummum, quod…
Aulus Gellius, Attic Nights
-
…volnera contrahendi. corticis utique interior tilia lepras sedat et folia ex aceto inlita. corticis denarii pondus potum in hemina aquae frigidae alvum purgat pituitasque et aquas privatim trahit. inponitur et collectionibus lacrima et volneribus et ambustis, quae…
Pliny the Elder, Natural History
-
…, saepe homo demittendus in solium est ; dandusque ei murrae et uuae t a miniae par modus ex passi hemina ; uel radiculae semen aut lolii radix ex uino ; et super uulnus furfures ex aceto coctae ; imperandumque ,…
Celsus, De Medicina
-
…exulceratio est, furfurum cremori ad gargarizandum paulum mellis adiciendum est ; inlinendaque ulcera hoc medicamento passi quam dulcissimi tres heminae ad unam cocuntur ; tum adicitur t u ris P. I ; ali P. I ; croci ,…
Celsus, De Medicina
-
…ueteris, atramenti sutorii, salis Hammoniaci P. S. ; aeruginis rasae P. bessem ; aceti scilliti heminam ; uini Aminaei tantundem. Sunt etiam aduersus morsus quaedam adcommodata, quale est Dioge ni nigrum, quod habet…
Celsus, De Medicina
-
…recolligentibus, quos atrophos vocant, in febri etiam, quae careat dolore capitis. pueris ante cibum lactis asinini heminam dari aut si exitus cibi rosiones sentirent, antiqui in arcanis habuerunt, si hoc non esset, caprini .…
Pliny the Elder, Natural History
-
…magnitudine nucis abellanae, a balineo potum, testiculos arietinos inveteratos tritosque dimidio denarii pondere in aquae vel lactis asinini hemina. interdicitur vini potus quinis diebus ante et postea. magnifice laudatur et sanguis pecudum potus, item fel cum…
Pliny the Elder, Natural History
-
…tunc deinde eadem infundi, quae supra comprehensa sunt. Valensque est etiam aduersus cancerem intestinorum minii gleba cum salis hemina contrita, si mixta his aqua in aluum datur. A t si sanguis profluit, cibi potionesque esse debent…
Celsus, De Medicina
-
…. instillatur et dolori aurium cum lacte mulierum. adversus morbos comitiales manditur cum polline frumenti, miscetur autem sanguinis heminis iii aceti hemina. datur et suspiriosis, sed t um hemina vini additur ; his et cum hordeacea farina…
Pliny the Elder, Natural History
HEMI´NA(ἡμίναor ἡμῖνα), the name of Greek and Roman measure, the half of the standard measure of capacity, the ξέστης, and therefore equivalent to κοτύλη. The word is originally Sicilian; see the quotations from Epicharmus and Sophron, ap. Ath. 11. p. 479 a, b, 14. p. 648 d; in the latter passage one of the speakers declares that it is not good Greek. It is obviously connected with ἥμισυς (Hesych. s. v.), and some have thought that it was merely a dialectic form; it may, however, have been softened from ἡμίμνα, half a pound. The long penultima favours this derivation; and the saying a pint is a pound is approximately true of ancient as well as modern measures. The ἡμίνα passed into the Roman metrical system, where it is used with exactly the same force; namely, for a measure which is half the SEXTARIUSand equal to the Greek COTYLE (Plaut. Mil. Glor. 3.2, 18; pers. Sat. 1.130; Auct. Carm. de Pond. 67, 68). It is sometimes found as a dry measure (Plin. Nat.18.9; Cels. 4.10 and 15). (Cf. Boeckh, Metrol. Untersuch. pp. 17, 200, 203; Hultsch, Metrol. p. 91 ff.)
[P.S] [W.W](ἡμίνα). A measure of capacity, containing half a sextarius (Festus, s. v. Rhemn. Fann. De Pond. 67); whence, also, a vessel made to contain that exact quantity (Pers.i. 129).