iubilaeus
jūbĭlaeus (jūbĕlaeus; jŭb-, incorrectly), i, m. [ἰωβηλαῖος; Hebr. jōbēl],
- the year of jubilee among the Jews, in which all slaves were set free and all lands reverted to their former possessors; it took place every fifty years: quinquagesimus annus Cum Jubilaeus adest, Arat. Act. Apost. 2, 677; Hier. in Isa. 16, 58, 6 sq.
iūbilaeus (iūbelaeus) annus (vom hebr. לבוי), das Jubeljahr, Erlaßjahr bei den Juden, Vulg. Levit. 25, 10 sqq. u. numer. 36, 4. Arator 2, 677 (wo die erste Silbe fälschlich kurz gebraucht ist). – subst., iūbilaeum, ī, n., die Jubelzeit, Vulg. Levit. 25, 12 sq.; 27, 17 u.a.
interpretatur remissionis munus. Est enim
Hebraicus et sermo et numerus, qui septenis annorum hebdomadibus, id est, 49.
annis texitur, in quo clangebatur tubis, et ad omnes revertebatur antiqua possessio,
debita absolvebantur, confirmabantur libertates.Anno 1300. Papa Bonifacius
concessit plenam indulgentiam peccatorum visitantibus limina Apostolorum Petri et Pauli
Romæ, et facientibus ibi quindenam infra annum ipsius : statuitque eandem in posterum in
omni anno centenario, visitantibus sacra limina sic haberi. Inscriptio ad ædis
Cathedralis Senensis fores :
Annus centenus Romæ semper est Jubilæus ;
Crimina laxantur, cui pœnitet ista donantur ;
Hæc decrevit Bonifacius, et roboravit.
Vide Jo. Villaneum lib. 8. cap. 36. De Jubilæo a Bonifacio VIII. instituto
tractatum scripsit Jacobus Cardinalis S. Georgii ad Velum aureum, editum a Julio Roseo :
exstat in Bibliotheca Patrum : de quo etiam consulendus Joannes Rubeus in Vita Bonifacii
VIII. lib. 1. cap. 11. Postea Clemens VI. PP. ad instantiam et supplicationem
Romanorum, qui de hac causa ad eum suos nuncios miserant, mutavit magnum Jubilæum de 50.
in 50. annos, quod juxta ordinationem Bonifacii PP. Octavi erat de centesimo in
centesimum ; voluitque et ordinavit, quod visitantes limina Apostolorum Petri et Pauli
illo anno 50. quem a cætero voluit esse Jubilæum, habeant plenariam indulgentiam suorum
peccatorum, cum modis et conditionibus quæ in dicta ordinatione Bonifacii
continentur. Verba sunt auctoris Vitæ Clementis a Bosqueto editæ, quibus consimilia
habet Continuator Nangii : Anno Domini 1350. Domnus Clemens Papa Sextus volens
salutem animarum hominum procurare, statuit, ut indulgentiæ plenariæ, quæ erant, et quæ
solebant esse in sacra urbe Romæ de centum annis in centum annis, in
Circumcisione Domini nostri Jesu Christi reducerentur ad quinquagenos annos, quia vita
hominum labitur et decrescit, et malitia superabundat in mundo, proh dolor ! et
accrescit. Ideo illo anno 1350. fuerunt indulgentiæ plenariæ concessæ per dictum Domnum
Apostolicum, omnibus vere pœnitentibus volentibus pergere et visitare loca Apostolorum
Petri et Pauli in Romana urbe, aliorumque Sanctorum. Ad quam quidem peregrinationem
iverunt per totum annum illum quamplurimi utriusque sexus, nonobstante mortalitate
magna, quæ fuerat nuper, et quæ adhuc in aliquibus mundi partibus discurrebat.
Anno Domini millesimo trecentesimo quinquagesimo, Jubileo, in vigilia vigilie
Ascensionis D. N. J. C., etc.instituit, ut omnis Jubilæus per Clementem VI. de centesimo
anno ad quinquagesimum reductus, deinde in futurum de tricesimo tertio anno in
tricesimum tertium annum semper institueretur, et ut annus Nativitatis Domini proxime
venturus videlicet 1390. esset Jubilæus : quo eum commovit tempus vitæ Domini
nostri Jesu Christi in humanitate, quod totum postquam natus est de Virgine (per cujus
mortem thesaurus Ecclesiæ, unde indulgentiæ peccatorum omnes emanant, cumulatus)
triginta trium annorum curriculo completum fuit. Ita Magnum Chronicon Belgicum.Regibus, et aliis dominis, temporalibus et spiritualibus, religiosis etiam
Conventibus per diversa loca constitutis concessit, ut in partibus hujusmodi gratiæ
largitatem possent consequi, ita tamen ut Confessor, quem aliquis eorum eligeret, nomine
Basilicarum et Ecclesiarum, videlicet Petri et Pauli, Joannis Lateranensis et S. Mariæ
Majoris aliquas Ecclesias in partibus per Confessorem electum deputandas certis vicibus
tenerentur visitare. Hæc ex Willelmo Thorn ann. 1390. qui addit eo anno a Bonifacio
concessam præfatam indulgentiam Conventui S. Augustini in Anglia : ut Gobelinus Persona in
Cosmodromio ætate 6. cap. 86. Coloniensi, Magdeburgensi, et aliis in Germania civitatibus.
Atque inde fluxit, qui hodie obtinet, mos Jubilæi indulgentias in regnis et provinciis
indicendi.Thomæ Cantuariensis Archiepiscopi et Martyris, Monachos S. Trinitatis
solenni ritu celebrasse, auctor est Willelm. Thorn : Anno Dom. 1320. et anno S.
Thomæ Martyris tunc Jubilæo, dominus Radulphus Abbas per seniores Eccl. S. Trinitatis
effective requisitus, Missam et cætera solemnia
inter ipsos in magno honore celebravit. Eadem solennitas
celebrata anno 1370. populo pro indulgentia quasi infinite congregato. Unde
constat, annum istum Jubilæum S. Thomæ quovis anno quinquagesimo occurrisse, eidemque
festivitati indultas a summo Pontifice indulgentias : nam S. Thomas martyrio vitam finivit
ann. 1170.Jubilæimore celebrasse anno 1362. natus quippe in festo S. Briccii Idibus Novembr. ann. 1312. hoc enim anno ritu solenni Curiam suam plenariam tenuit, reos de carceribus eduxit, criminum indulgentiam præterea reis Majestatis concessit, leges regno salutares tribuit, privilegia denique multa indulsit, quæ quidem hausit a Thoma Walsinghamo.
Ager inquiratur in scriptione duarum Ecclesiarum ; si in scriptione non
inveniatur, requiratur a senioribus et propinquis, quantum temporis fuit cum altera ; et
si sub Jubilæo certo mansit, sine vituperatione maneat in æternum. Lib. 35. cap.
7 : Quidquid per 50. annos remanserit, hoc est, annum Jubilæum, etc. Cap.
8 : Observandæ sunt leges Jubilæi, id est anni quinquagesimi, ut non adfirmentur
incerta tempore veterato, etc.Quid ille Jubilæus, (ita virum sanctum propter ætatis prolixitatem vocitantes)
facere vellet, etc.Dominus Thomas... hujus insignis Collegii decanus et trium
Cathedralium ecclesiarum quinquagenarius Canonicus et Jubilarius (ut vocant) monumentum
hoc... posuit. Necrologium Fratrum Prædic. in Retza apud Raim. Duellium Miscell.
lib. 2. pag. 173 : iv. Kalend. Novemb. O. R. P. frater Michael de Anaso
Prior hujus Conventus et Jubilarius. Adde Constitutiones Dominicanorum Vincentii
Mariæ part. 1. col. 343.Die qua debet facere Jubileum, prædictus frater
bono mane celebrabit Missam cum summa devotionis intentione, qua celebrata revertatur ad
cellulam suam in oratione persistens, quousque per priorem suum fuerit vocatus. Dicta
autem Tertia in conventu, prior habens stolam in collo suo cum omnibus fratribus
processionaliter, cruce cum ceroferariis præcedentibus, mediocri voce psalmodiando
cantabunt Psalmum : Ad Dominum cum tribularer, et sic de aliis Psalmis
sequentibus, donec pervenerint ad cellam dicti fratris, et remanentibus fratribus extra
cellam processionaliter ordinatis, solus prior cum uno alio fratre principaliori inter
omnes fratres qui erunt ibi, intrabit ad dictum fratrem, et per manum illum ducens usque
ad conspectum fratrum et ante ostium dictæ cellæ persistens dictus prior, incipiat
cantando Ant. Hic vir despiciens mundum, quam cantando fratres
processionaliter vadant ad capitulum vel refectorium,... et Ant.
præcantata psalmodiabunt Psal. Jubilate Deo omnis terra, et postea dictam Ant.
repetent. Debet autem dictus frater, qui facit Jubileum cereum non accensum portare in
manu sua, et ire inter dictum priorem et principaliorem fratrem, sicuti per ipsos duos
extrahatur de cella. Deinde intrabunt capitulum, cujus capituli scampna sint cooperta
tappetis, et in medio sit scampnum tappeto coopertum, ante quod dictus frater, qui facit
Jubileum, debet stare flexis genibus, cum dicto cereo non accenso in manu sua. Prior
autem præsidebit, aliis fratribus in locis suis devote astantibus, cum secularibus
interesse volentibus. Tunc prior dicat, Kyrie eleison, etc. Deinde vocetur frater
per priorem ad sedendum juxta seipsum, et postea fiat collatio in Latino vel vulgari.
Qua facta surgat frater, qui facit Jubileum, et revertatur ad primum locum ante
scampnum, quod est in medio capituli, tenens cereum in manu et flexis genibus sit
attentus ad respondendum priori. Tunc prior dicat ei, frater quid petis ?
respondeat ipse, Misericordiam Dei et gratias ordinis. Tunc dicat prior, Quoniam in
nostro ordine per 50. annos bene et honeste, cum omni obedientia, castitate et
paupertate et aliis observantiis regularibus sine reprehensione, secundum tuam
possibilitatem, domino adjuvante, vixisti, et etiam cum Apostolo bonum certamen
certasti, fidem Deo et ordini servasti et cursum tuum quasi usque ad ultimos dies vitæ
tuæ laudabiliter consummasti ; ideo nos in hac die, quam tibi diem et annum jubileum
statuisti, more antiquorum patrum, libertates nostri ordinis et gratias, sicut olim in
Lege promittebantur, volente ac jubente Domino, et dabantur, Levitici xxv. quas petis
humiliter et inquiris, tibi, quantum possumus, concedimus et optamus, Deum suppliciter
deprecantes, ut ipse Deus et Dominus noster Jhesus Christus desideratam et promissam
tibi reddat pro mercede coronam, quam fidelibus suis redditurus est in illa die justus
judex, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat, Amen. Hiis completis accedatur
cereus, et frater incipiat cantando devotius quod poterit
R'. Regnum mundi, quod cantando fratres vadant processionaliter per
claustra, taliter quod in fine ipsius responsorii perveniatur ad exteriorem portam
ecclesiæ conventus, et tunc intrando ecclesiam cantores incipiant alta voce ymnum,
Te Deum laudamus, et cantando intrabunt ecclesiam et ibunt ad stallos suos. Prior vero
accedat ad medium altaris, et frater qui facit Jubileum prosternat se ante altare super
tapetum ad hoc præparatum. Tunc prior cum fratribus dicat, Kyrie eleison, etc.
sequuntur orationes. Tunc aspergatur aqua benedicta dicens, In nomine, etc.
Et
osculato altari statim incipiatur Missa solemniter, et ponat se frater genibus flexis in
gradu diaconi in parte sinistra altaris ibidem manens usque in finem Missæ ; et tunc
dimisso cereo prædicto super altare, associatus fratribus redeat ad cellam suam ; et de
cetero fruatur gratiis et libertatibus talibus fratribus antiquis dari consuetis...
Jubilei validi et potentes ambulare, habeant visitare chorum Horis diurnis et Missas
privatas celebrare ad ordinationem prioris ad minus ter in ebdomada, sub pœna
privationis libertatum. Item ordinamus quod Jubilei habeant locum super lectores
vacantes, nisi merita eorum nimium excederent propter prædicationis famam.