laesio

laesĭo, ōnis, f. [laedo], a hurting, injuring.

• I Lit. (only in late Lat.): si quod, absente socio, ad laesionem fecit, Dig. 10, 3, 28: quae non ad publicam laesionem respiciunt, ib. 2, 14, 7, § 14: irritat laesio dolorem, Lact. Ira D. 17 med.: regis, Vulg. 1 Esdr. 4, 14: nulla laesio est in eo quia credidit Deo, id. Dan. 6, 23.—*
• II Rhet. t. t., a personal attack by an orator on his opponent: purgatio, conciliatio, laesio, optatio atque exsecratio, Cic. de Or. 3, 53, 205.

laesio, ōnis, f. (laedo), die Verletzung, I) eig., Lact. de ira 17, 14. Vulg. 1. Esdr. 6, 23. – II) übtr.: a) die Verletzung des Rechts od. Eigentumes, die Schädigung, Beeinträchtigung, Ulp. dig. 2, 14, 7. § 14. Papin. dig. 10, 3, 28: vitae, Firm. math. 5, 27, 4: Plur., laesiones regis, Vulg. Dan. 4, 14. – b) die Verletzung, Kränkung des Gemüts, animi, Corp. inscr. Latin. 13, 1920 u. 2009. – als rhet. Figur (wie βλάψις), die Verletzung das absichtliche Reizen des Gegners, Cic. de or. 3, 205.

laesio [CL] 1 (act of) injuring, harming, hurting (also w. obj. gen.). b (mil., act of) attacking, assaulting. ut non tam de puerorum ~one cogitare quam de sua liberet confusione tractare Osb. Mir. Dunst. 15; p1183 a lesione membrorum non desistet A. Tewk. Ep. 3 p. 37; s1190 pons ille cecidit non sine ~one virorum ac mulierum G. Ric. I 112; 1281 omnis injusta persone ~o inhibetur Conc. Syn. 902; Gregorius [I] monasterium Ariminensis civitatis ‥ exemit a Castorio, ejusdem civitatis episcopo, ut cunctam ~onis auferret funditus potestatem Elmh. Cant. 117.  b a787 nemo miles sarcinis alienis onustus ad bella procedit ‥ vel ad defensionem sui vel ad ~onem adversarii Alcuin Ep. 1; s1119 feliciter respiravit, et ex ~one, more leonis, efficacius dimicavit M. Par. Min. I 227. 2 injury, harm, hurt. b wound (also fig.). 716 a lesione flammarum tutum reddidit Bonif. Ep. 10 p. 9; quia quibusdam non dantibus [munera] ~ones exquirerent dubium non erat Bede Mark 247A; aut ideo beatus evangelista Johannes venenum sine ~one non bibit Osb. Mir. Dunst. 1; et solute sunt manus ejus et pedes sine lexione aliqua Pass. Marg. 534; fetus teneros ~one quacunque mortificatos Gir. TH I 27 p. 60; 1255 si clericus inferat gravem ‥ ~onem laico (Ch. Regis) MunAcOx 776; quanto caro vivacior, tanto ~o [ME: hurtunge] sensibilior AncrR 33.  b si vel collo vel capite ‥ vulnus acceperit, pede posteriori lingue beneficium ‥ transfert ad ~onem Gir. IK I 7 p. 72; s1260 utrum ipse ex illa ~one vel morte sua naturali obiit nescitur Leg. Ant. Lond. 46; 1272 non obiit de dicta ~one set alia infirmitate eo quod pregnans erat SelCCoron 24; [pavo] casu pede conculcato unde per ambas partes capitis sanguis exivit, mensuratus ad comitem Symonem, sine mora et ~one convaluit Mir. Montf. 89; 1441 videmus manifesta vulnera et lesiones enormes que domus S. Antonii ‥ perpessa est Bekynton I 234. 3 damage, destruction (of object or artefact). b pollution. ventus ‥ vim sui furoris a ~one locorum quae contra erant abstraxit Bede HE II 7 p. 94; unusquisque homo ostendit se ea diligere quorum ~onem pati non potest sine tristicia V. Gund. 19; domum ‥ nil ~onis pati mirantes aspiciunt Eadmer Wilf. 715A; c1167 absque dampno ‥ et ~one segetum pratorum Melrose 39; 1283 invenimus abbatem ‥ super multiplici bonorum ecclesie ~one notatum Peckham Ep. 488; de librorum armariis ‥ fabricandis, ubi ab omni ~one salventur securi R. Bury Phil. 17. 227.  b subitanea pestis, / aure fetor, aque lesio, febris hians Garl. Tri. Eccl. 66. 4 hurt, offence (to sensibility). quanto verius intueor, tanto rectius ~onem cordis vestri cor meum laedere debere confiteor Anselm (Ep. 146) III 293. 5 detriment; b (w. ref. to the Crown). c (~o majestatis) lèse-majesté, offence against sovereign authority, treason (cf. laedere 6b); d (w. ref. to reputation or character). desine nobis ‥ injuriam facere. non enim propter lessionem tui sed propter necessitatem nostri ad horam in pascuis quiescere voluimus Alcuin WillP 20; adeo ut fructuosa videretur esse jactura, jocunda ~o et grata injuria J. Sal. Ep. 284 (271); s1144 ad ~onem et detrimentum ecclesie Chr. Rams. 334; 1219 placuit universis, ut prelati de terris ‥ monasterii ad manifestam ~onem, perpetuam alienationem facere non presumant Doc. Eng. Black Monks I 9; s1252 in ~onem nundinarum Elyensium Oxnead 190; 1340 cum ~one gentis nostre modica (Lit. Regis) Avesb. 90.  b 1194 R. ‥ disseisivit injuste ‥ R. de libero tenemento ‥ in ~onem regis CurR RC I 31; 1228 ita quod hujusmodi concessio nostra ‥ nec in posterum in nostre dignitatis cedat ~onem Cl 32; 1321 redundat in ‥ ~onem corone domini regis (Eyre) MGL II 300; 1341 in ‥ dignitatis regie ~onem Avesb. 97; s1387 se nunquam aliquid in regis ~onem machinatum fuisse Wals. HA II 162.  c c1150 in personam ejus anathematis sentenciam ‥ proferamus sine ~one apostolice majestatis differre nec dissimulare poterimus Doc. Theob. 238; cum accusatus esset de ~one majestatis G. Hen. II I 249; in maximam philosophie destructionem, deinde in ~onem theologice majestatis, et in damna ecclesie Bacon Maj. I 248.  d 1446 in ~onem bone fame seu libere condicionis ‥ cedere vel redundare Pri. Cold. 155. 6 violation, breach, infringement: a (of treaty, agreement, oath, or sim.); b (of law); c (of the peace); d (of conscience or religious faith). a malum ‥ transgressione pacti et fidei acceleravit ~one Ailr. Ed. Conf. 777D; 1201 implacitavit eum super ~onem fidei sue de quodam escambio terre CurR I 405; propter ~onem juramenti R. Niger Chr. II 160; 1219 (v. fides 7e); reprehensus constanter super ‥ ~one charte per ipsummet abbatem confecte G. S. Alb. I 255; 1269 si ‥ in aliquibus contra hanc convencionem venerint ‥ tenentur ‥ Johanni in mille marcis ‥ solvendis ‥ infra annum ‥ post ~onem hujus convencionis inexecute Cl 113; 1333 vicecomes dictum breve non est executus prout debet in ~one sacramenti sui LTR Mem 105 m. 23.  b 1322 oblationes ‥ hucusque totaliter perceperunt de eis disponendo pro sue libito voluntatis in sancte ecclesie nostreque domus prejudicium et juris ~onem (Lit. Prioris de Pontefracto) Arch. Soc. Yorks J. IX 440; promittens ‥ quod de cetero ‥ statuta Sancti Edwardi sine ~one observaret Eul. Hist. III 95.  c causa prior gemitus est fracte lesio pacis Garl. Tri. Eccl. 21; pro pacis regis ~one appellatus est de pace infracta G. S. Alb. I 317; 1336 in nostri dedecus et contemptum pacisque nostre ~onem RScot 448b.  d 1223 absque conscientie sue ~one Ch. Sal. 148; s1238 matrimonium, quod non sine ~one conscientie contraxerat cum Alienora Flor. Hist. II 227; 1270 (v. 2 gravare 5); 1333 ut secure sine ~one conscientie nostre agere valeamus Lit. Cant. II 40; 1388 hereses et errores ‥ in fidei catolice ~onem (Pat 326 m. 20) Peasants' Rising 41. 7 intention to wound (fig.), malice. si quis ammodo ‥ injustum judicium judicet. pro ~one [AS: for læððe] vel aliqua pecuniae susceptione (Quad.) GAS 319 (cf. (Inst. Cnuti) ib.: causa odii); c1212 lesa caritate, que ~o gravis est nimis et periculosa penitusque saluti contraria Gir. Ep. 5 p. 198. 8 interruption, break (in activity). domino dictante missarum celebris sine aliqua ~one compleverat B. V. Dunst. 38.

læsĭō, ōnis, f. (lædo), ¶ 1 lésion, blessure : Dig. 10, 3, 28 ¶ 2 action de léser, tort, dommage : Dig. 2, 14, 7, 14 || [fig.] sortie de lʼorateur contre lʼadversaire, charge : Cic. de Or. 3, 205.

laesiō ōnis, f

• laedo, a hurting, injuring, personal attack.