laxare

laxare [CL] 1 to spread out, extend: a to unfurl (sail). b to cast (net; also fig.). a cum totos laxando sinus et suppara veli / pandens summa, Notum nauta rudente legit L. Durh. Dial. III 79; surgimus et tristes discurrimus; atque volanti / plurima laxamus vela repente rati Ib. III 144; s1416 vela ~avimus versus Dovorriam G. Hen. V 25.  b sagena est fides catholica ‥ hec in mari ~atur dum in toto mundo a doctoribus predicatur Hon. Spec. Eccl. 1028C; fit jus ex injuria, / postquam judex recia / laxat in capturam P. Blois Carm. 25. 21. 123; 1262 mundane fabrice recta providus et opifex sublimis qui rete sui piscaminis per Petri ministerium ~avit in capturam Cl 111. 2 to loosen, untie, undo (also fig.). b to take apart, disintegrate (partly fig.). W. Malm. GP III 110 (v. dimittere 6b); arctaque laxantes vincula tortor adit L. Durh. Dial. II 312; ad ~andum dubietatis nodum R. Niger Chr. II 152; loricas laxant Garl. Epith. I 577 (v. duplex 5a).  b munimenta virtutum ~amus R. Niger Mil. I 33 (v. fluidus 3); pira ‥, que post cibum sumpta laxant ponderositate sua, ante cibum constipant Neckam NR II 78; s1435 cum ‥ Zephyrus annum ~asset horridum (v. floriger 1a). 3 to free, release, let loose. ad nomen almum virginis absolvendi prepotentis ~atur hic [captivus] custodiis Gosc. Transl. Mild. 23; s1087 fratrem suum ‥ et omnes quos in Anglia vel Normannia custodiae mancipaverat, ~avit Fl. Worc. II 20; infernum superavit, mundum sibi subjugavit, captivos de inferno ~avit Hon. GA 652D; rarior Argolicas ferro populante catervas / agmina laxabat miles J. Exon. BT V 358; nec multo post ab hostibus ~atus W. Malm. GR I 15; 1440 (v. elargare 3); ~atis manibus et pedibus per fenestram in domum cecidit Latin Stories 25. 4 to release the tension of, slacken, loosen. b (~are frenum, habenam, or sim.) to loosen harness (also fig.). c to relax (part of body). d (absol.). et jam cute, que distenta fuerat, ~ata, ulcerem arescente sanie, spem perfecte curationis omnibus eam intuentibus interventu beate Virginis prebuit Mir. Fridesw. 80; dixit se socios indicate velle, sed expediret ut tyrannus eum secrete audiret, ~atoque eculeo, aurem tyranni morsu corripuit W. Burley Vit. Phil. 306.  b laxantur frena rigoris Aldh. VirgV 1591 (v. festus 2); c798 animi mei habenas in laetitiam ~avi Alcuin Ep. 139; natura ‥ / cunctaque disponens proprias laxabit habenas Altercatio 12; quibus dictis ~ato freno iter arripuit et bestiam ultra persequi clara voce canibus interdixit Simil. Anselmi 701A; cogitis in lachrymas laxare doloris habenas L. Durh. Dial. II 35; dum quis trans pontes equitat, laxentur habene D. Bec. 1475; ~atis lacrimarum habenis V. Edm. Rich B 623.  c quasi in somnum ~atus deposuit caput Bede HE III 2 p. 150; coepit in quietem membra ~are Ib. III 27 p. 193; Garl. Epith. III 381 (v. 1 excutere 1d); vix una brevissima hora transierat, cum ~atis subito meatibus illis inferioribus nedum urine abundanciam, sed pergrandem ejecit et lapidem, instar lapilli dactili Mir. Hen. VI I 14.  d siccitas juncta calori magis ~at, juncta vero frigiditati magis constringit Bart. Angl. XIX 44; aloes iij sunt species, ‥ epaticum cicotrinum et catallinum, hoc ultimo non utimur ad ~andum SB 9; molochia ‥ a potu ~andi nomen molochia[m] accepit Alph. 120. 5 to relax (the mind, seat of thought or emotion). b to loosen, free (the tongue or mouth for utterance). c to utter. laxato mentis ‥ gremio Æthelwulf Abb. 406 (v. gremium 7d); concedo, domine, quia fratri jussisti ~anda viscera Anselm (Or. 12) III 49; Ailr. Spec. Car. III 40. 620 (v. laxamentum 1); insuper et in explanatione sanctarum scripturarum ingenii sui ~abat acumen NLA I 108.  b quatinus vita tua non tantum amantium te linguas ~et quaedam laudanda exhibendo, quantum admirantium te voces lasset se simul ingerendo V. Gund. 13; c1176 estis ‥ fabula in ore hominum, studiumque omnium fere commune est linguas procaces ~are contra vos in detestandum susurrium P. Blois Ep. 5. 14C; s870 cum ‥ ad regem ‥ pervenisset, in hunc modum ora ~avit M. Par. Maj. I 396; labia sua turpissime ~ans ad iniqua NLA II 675.  c et quid dicam de tanto nomine / redundante jugi dulcedine? / hoc os Dei laxato carmine / nominavit cum modulamine J. Howd. Ph. 354; diebus autem nostris sunt magis ~ata mendacia Wycl. Apost. 66. 6 to lessen, reduce, lift (guilt, penalty, or sim.). dum sceleratorum clementer crimina laxat Aldh. VirgV 493; Bede CuthbV 974 (v. exorator); agnus mittitur / laxare [gl. forgyfan] gratis debitum [gl. gylt] AS Hymns 37; sed si diligit, cui per lenitatem poenam ~at, profecto magis odit, cui per rigorem aeternam miseriam prorogat Pull. Sent. 700D; 1214 cum interdictum fuerit ~atum MunAcOx 3; dies longior hebetat ~atum dolorem Gir. TH III 12 p. 156; sacerdotem ‥ pro xx sol. de debita ‥ pena ~avit Id. GE II 27 p. 303. 7 (w. inf.) to allow. te requiem fessis Christus concessit in orbe, / te saucis medicum statuit regnator Olimpi, / claudum laxatis, confessor, currere plantis / protinus instaurans tu fac virtute superna Mir. Nin. 305; episcopum ad sedem suam ire ~avit W. Malm. GP I 6 p. 13; rupta cathena suum laxat abire canem Gower VC I 400.