minister
minister, subordinate, that serves, ministering
Frieze-Dennison Vergil
- that is at hand, that serves, ministers (as an adj. only poet. and later): lumina (i. e. oculi) propositi facta ministra tui, that further, promote; promotive, or in a subst. sense, Ov. H. 21, 114: minister Grex, Sil. 11, 274: ardor, Lucr. 5, 297: ministro baculo, with the aid of a staff, Ov. Ib. 261.—
- II Subst.
- A mĭnister, tri, m., an attendant, waiter, servant; also a priest's attendant or assistant; likewise an inferior officer, underofficial; hence, transf., an aider in a good or bad sense, a furtherer, promoter, helper, an abettor, accomplice: centum aliae (famulae), totidemque pares aetate ministri, Verg. A. 1, 705: Phrygius, the cup-bearer Ganymede, Val. Fl. 5, 691; Mart. 12, 15, 7: Falerni, a cup-bearer, Cat. 27, 1: ministri publici Martis, Cic. Clu. 15, 43: hostia Inter cunctantes cecidit moribunda ministros, Verg. G. 3, 488: ministri imperii tui, inferior officers, under-officials, Cic. Q. Fr. 1, 1, 3: regni, an assistant in the regal government, a minister, Just. 16, 1, 3: infimi homines ministros se praebent in judiciis oratoribus, i.e. inform the orators what the law is, Cic. de Or. 1, 45, 146: legum, a minister, administrator, id. Clu. 53, 198: sermonum, a mediator, negotiator, Tac. H. 2, 99: consiliorum suorum, Vell. 2, 129, 3: Tiberius Alexander ... minister bello datus, Tac. A. 15, 28: ministri ac servi seditionum, Cic. Fam. 1, 9, 13: ministri ac satellites cupiditatum, id. Verr. 2, 3, 8, § 21; so, furoris alieni, agents, instruments, Lact. 5, 11: libidinis, Cic. Lael. 10, 35: socii scelerum atque ministri, Lucr. 3, 61: Calchante ministro, with the help of Calchas, Verg. A. 2, 100: ministrum esse in maleficio, Cic. Clu. 22, 60: minister fulminis ales, i.e. the eagle, Hor. C. 4, 4, 1: calidae gelidaeque (aquae) minister, one who serves, Juv. 5, 63: me nemo ministro fur erit, by my aid, id. 3, 46.—Esp. (eccl. Lat.), a minister of religion, a preacher of Christ: ut sim minister Christi, Vulg. Rom. 15, 16; id. Eph. 3, 7: fidelis, id. ib. 6, 21: Dei, id. 2 Cor. 6, 4: optimus, Aug. Conf. 10, 26.—Of inanimate things: sit anulus tuus non minister alienae voluntatis, Cic. Q. Fr. 1, 1, 4: taedae, ardore ministro, suppeditant novum lumen, Lucr. 5, 297.—
- B mĭnistra, ae, f., a female attendant, maid-servant; a female assistant or minister, at religious worship (class. only in the trop. signif.).
- 1 Lit.: una ministrarum, Ov. M. 9, 90; 306; 14, 705: accipiat missas apta ministra notas, Ov. A. A. 3, 470: ara deae certe tremuit, pariente ministrā, i.e. the Vestal Sylvia, id. F. 3, 47.—Also among Christians: ancillae, quae ministrae dicebantur, i.e. deaconesses, Plin. Ep. 10, 97, 8.—
- 2 Trop., a servant, handmaid; in a bad sense, an aider, accessory, abettor: ministra et famula corporis res familiaris, Cic. Tusc. 1, 31, 75: voluptatum satellites et ministrae, id. Fin. 2, 12, 37: Camilla delegit pacisque bonas bellique ministras, Verg. A. 11, 658.
omnes ~ri tocius curie habebunt pransum sicut predicti precariarii
de cccxiij hominibus cum ~ris curie metentibus et ligantibus
clerico, garcioni et aliis ~ris refectorii
lector fuit, quando librum Esaiae prophetae in medio synagogae in aures plevi [i. e. plebis ] aperuit, legit, et cum replicuissit, ~ro tradidit
unde patet quod calor aeris et nature est ~er [], quia mediante calore nobilissime species et forme tam naturales quam artificiales de potencia ad actum producuntur : Trevisa mynystir and servant
parasitis, ~ris
satelles ‥ i. ~er crudelitatis
Doech, regie indignationis ~er
sic sequitur dominum devota mente minister
si dominus ~ro suo precipiat ut causam suam agat(
contigit ut ‥ ipse rex suis ducibus ac ~ris interpres verbis existeret caelestis
Ecgberhtus rex Cantiae tibi Eardulfo meo fidelissimo ~ro atque episcopo
Willelmus Dei gratia rex Anglie ‥ omnibus baronibus et ~ris, et fidelibus suis Francis et Anglis
J. ‥ percussit ‥ J. de L. ~rum domini regis in officio suo faciendo et ipsum felonice sic interfecit
ipse episcopus et duo sui ~ri
si absque licentia ~ri episcopi dissolverit eum(
si ~er episcopi ibi fuerit et ostenderit causam sancte ecclesie(
dicunt quod dominus R. S., capellanus, ‥ est denunciatus et excommunicatus per ~rum domini episcopi
eat summonicio regis ad dapiferum vel ~rum manerii si dominus desit(
sepe etiam boni judices habent malos vicarios et ~ros [(AS: ] refantesgingran
Ewart auri faber, Elart ~er terrae ‥ sunt testes conventionis ‥ abbatis et Godwyni
de clerico Lundoniensi ‥ approbo quod fecistis de Roberto, ~ro pauperum, quod mihi consuleretis, facite
apocrisarius, ~er secretorum, legatus
H. rex Anglorum W. filio Ansgeri et omnibus ~ris portuum maris salutem(
R. Dei gratia Londoniensis ecclesie etsi indignus ~er universis successoribus suis
Ricardus, Dei gracia Coventrensis ecclesie ~er humilis
Rogerus miseratione divina London’ ecclesie ~er humilis
Cantuariensis ecclesie ~er humilis, tocius Anglie primas
ut apertius cunctis pateat ‥ non esse sacerdotes vel Dei ~ros, qui ‥ mandata opere secundum vires suas non adimpleverint
misit cum ‥ legatariis suis plures cooperatores ac verbi ~ros
at alii atque alii praefata ex gente ministri / sermonis fuerant illis in partibus orbis
servata abbati in omnibus reverentia, prior, qui et praepositus in regula nominatur, honorabilior est reliquis ~ris domus Dei
Assandunam ecclesiis insignivit, ~ros instituit qui ‥ Deo suplicarent pro animabus ibi occisorum
totus Christus ‥ omni die offertur pro populo ‥ per ~ros ewangelicos
Petrus Deloenus, verbi ~er in ecclesia Londino-Germanica(
G. filius Stephani milicie Templi in Anglia ~er humilis
fratri A. ~ro Fratrum Minorum ‥ R. archidiaconus Leircestriensis salutem
ipso fratre absoluto a ~ri sui obedientia
consimiles litere diriguntur ‥ ~ris ordinis Fratrum Minorum in Angl’
rex ‥ ~ro generali Fratrum de ordine Minorum salutem(
mittant eos ad suos ~ros provinciales, quibus solummodo ‥ recipiendi fratres licentia concedatur
~ro ordinis Fratrum Minorum Aquitannie provinciali
in solucione facta xv ~ris ludentibus in crastino festi Pasche ‥ xv d.
item ~ris, A.(mynstrels domini regis
服事者。役。侍。待命。輔助者。— in maleficio 助行惡者。— regius 中堂。閤老。宰相。
Suggest a Translation
See an image
服事者。役。侍。待命。辅助者。—in maleficio 助行惡者。—regius 中堂。閣老。宰相。
Suggest a Translation
See an image
Ministellus, Joculator. Vetus Ceremoniale MS. B. M. Deauratæ Tolos. :
Item etiam congreguabuntur piscatores, qui debent interesse isto die in
prossessione cum Ministris seu joculatoribus : quia ipsi piscatores tenentur habere isto
die joculatores seu mimos ob honorem Crucis.... et vadunt primi ante prossessionem cum
Ministris seu joculatoribus semper pulsantibus usque ad ecclesiam S.
Stephani.Diaconos autem post ascensum Domini in
cœlos Apostoli sibi constituerunt Episcopatus sui et Ecclesiæ Ministros. Adde
Epist. 66. Lactantius lib. de Mortib. persecutor. num. 15 : Comprehensi Presbyteri
et Ministri, et sine ulla probatione ad confessionem damnati. Ildefonsus
Episcopus Toletanus in Cœnotaphio. B. Helladii :
Ildefonsus ego, quem fecerat ipse Ministrum,
Persolvi sancto carmina pauca seni.
Passio SS. Martyrum African. sub Hunerico : Sacerdotum et Ministrorum
copiosissimam et maximam turbam... exilio crudeli detrusit. Commodianus carmine
inscripto Ministris:
Ministerium Christi, Zacones, exercete caste,
Idcirco Ministri facite præcepta Magistri, etc.
Utitur etiam Ennodius lib. 6. Epist. 9.Ivo
D. G. Carnotensis Ecclesiæ Minister, Epist. 74. Frequentius vero cum adjectivo
humiles, ut videre est apud eumdem Ivonem passim et Stephanum Tornac. Epist. 227. 282. Charta ann. 1123. tom. 2. Hist. Eccl. Meldens. pag. 22 :
Burcardus D. G.
sanctæ Meldensis Ecclesiæ humilis Minister. Alia ann. 1137. ibid. pag. 33 :
Henricus D. G. sanctæ matris Ecclesiæ Senonensis humilis Minister. Adde
Librum nig. Scaccarii pag. 133. Rymer. tom. 2. pag. 277. et Ordinat. Reg. Franc. tom. 3.
pag. 596.Venerabili
karissimo domino suo Henrico D. G. Angliæ Regi... frater A. indignus Minister Certes,
salutem et orationes. Sciat diligentia vestra, karissime pater et domine, quod Abbatia
Certes debet ad servicium nostrum tres milites. Occurrit præterea ibidem pag.
75. 76. et pag. 117. ubi, Minister humilis.
Sacerdotibus. Sed et
hoc flagitamus vestram almitatem (Episcopos alloquitur) ut Ministri altaris
Dei suum ministerium bonis moribus ornent.Præterea directum a vestra
clementissima præcelsa regali
potentia suscepimus familiarem vestrum, videlicet Engilbertum Abbatem et
Ministrum capellæ, qui pæne ab ipsis infantiæ rudimentis in palatio vestro enutritus
est.Ministri
Ecclesiastici, cap. 30 : ministri Episcoporum.Si quis Ministros
Ecclesiæ, id est, subdiaconum, lectorem, exorcistam, acolytum, ostiarium, etc.
Capitular. lib. 2. § 5 : Scholæ sane ad filios et Ministros Ecclesiæ instruendos
vel edocendos, etc.Et ibi ab
Episcopo, id est, in civitate, sive a suis bene doctis Ministris bono animo instruantur
de sacris lectionibus et divinis cultibus et sanctis canonibus, etc. Capitular.
Caroli Cal. tit. 5. § 3 : Ceteri presbyteri per famulos suos debitam dispensam
Archipresbyteris aut Episcoporum Ministris convehant. Et procurent Episcopi, ne Ministri
illorum presbyteros dehonorent. Formulæ antiquæ apud Baluzium tom. 2. Capitular.
col. 624 : Ministros vero, id est, Archipresbyteros et Archidiaconos, secundum quod
providere Domino inspirante et cooperante valuerit, tales constituat
(Episcopus) qui oderint avaritiam, etc. Adjutores ministerii
Episcoporum, in Capitul. Ludovici Pii ann. 828. inter quos recensentur Chorepiscopi,
Archipresbyteri, Archidiaconi, Vicedomini et Presbyteri per parochias eorum.Ut Missi nostri omnibus per singulas parochias denuntient quia si
Episcopus aut Ministri Episcoporum pro criminibus colonos flagellaverint cum virgis
propter metum aliorum, etc. Adde Capitul. ejusd. Caroli ann. 868. tit. 38. § 9.
Vide infra.Officiers de la maison du Roy. Epistola Episcoporum Franciæ ad Ludovicum Regem ann. 858. cap. 12 :
Constituite Ministros Palatii, qui
Deum cognoscant, ament, et metuant, qui maximam curam gerant quatenus necestuosi
palatium adierint, et per quos perrexeritis, patrem et consolatorem mirantes, gaudendo
vos videre accurrant, non qualem dicere nolumus, gemendo et maledicendo
refugiant.Minister Imperatoris et Palatiiappellatur, in Epistola ad eumdem.
Si præpositus credat Ministrum partitionis plus percepisse de sua portione, quam
ei reddiderit, etc.Anno Domini 1431. die conversionis Pauli, obiit
reverendus pater, frater Esgerus, Minister pœnitentiæ Daniæ, Sueciæ ac Norvegiæ, cujus
anima sit æternaliter cum Deo.Et si contigat
quemquam dictorum tredecim hominum criminaliter delinquere, incarceratur in prisione
capituli, et facere tenentur dicti justificarii ejus processum ac eum
condemnare et executionem reponere ad villicum de Villeyo, qui illam per Ministrum
Sanguinis fieri procurabit ad patibulum de dicto Villeyo. Mistre, eodem sensu,
in Lit. remiss. ann. 1400. ex Reg. 155. Chartoph. reg. ch. 238 : Le Mistre qui là
estoit venu pour exécuter ledit Watelier, qui estoit condempné à morir.Ministriiidem sunt qui Saxonice degens, in Diplomatibus vero
Thaini, et
Taini, quæ voces
ministroset
servientessonant. Ita qui hac nomenclatura Regum Anglo-Saxonum Chartas subscribunt, erant præcipui aulæ regiæ ministri, ut Camerarii, Senescalli, Venatores, Accipitrarii, etc. In Monastico Anglicano tom. 3. pag. 121. quidam
Godo(sub Edw. Confess.)
Optimas Ministerque Regalisinscribitur. Vide Seldenum ad Eadmerum pag. 170. et infra in voce Thainus. Totum porro hunc Ministrorum regiorum ordinem belle describit Florentius Wigorniensis, ubi de Alfredo Rege Anglo-Saxonum :
Consilio divinitus
invento, omnium uniuscujusque anni censuum successum bifarie primitus Ministros suos
dividere æquali lance imperavit ; quarum primam suis Ministris nobilibus, qui in cultu
regio vicissim commorabantur, in pluribus ministrantes ministeriis, annualiter
largiebatur. In tribus namque cohortibus præfati Regis satellites prudentissime
dividebantur ; adeo ut prima cohors uno mense in cultu regio die nocteque administrans
commoraretur : menseque finito, alia cohorte adveniente, prima domum redibat, ut ibi
duobus commoraretur mensibus. Secunda itaque cohors mense peracto, et adveniente tertia
domum redibat, ibidem duobus commoratura mensibus. Hoc ordine omni vitæ tempore talium
vicissitudinum in regali cultu rotabatur administratio. Ejusmodi Ministrorum
alibi non semel meminit, ann. 871. 874. 878. 905. 1008. 1010. 1039. ut et Roger. Hovedenus
pag. 450. 457. et Simeon Dunelm. ann. 1008. 1010. 1013. 1067. cui ut plurimum
nobilesac
præpotentes Ministridicuntur.
Illic enim
mercenarios suos pedites, quæ Latino sermone Provinciales Ministros, vulgari vero
Landsknecht appellant, adversum civitatem Brunsvictam collocavit.Reipublicæ administratores, in Capit. Caroli C. tit. 43. § 1. et
parte 2. ejusdem tit. § 1. et in Concilio Trosleiano ann. 909. cap. 1. Ministri
regni, tit. 45. cap. 4. eorumdem Capit. Ecclesiasticæ et reipublicæ
administratores, in Charta Ludovici Pii, in Vita Aldrici Episcopi Cenoman. pag. 34Ministri
Regis, in Capitular. Lotharii Imper. tit. 5. § 37.
Ministri publici, in
iisdem Capitul. tit. 3. § 29.Ministri Ducum, in leg. 3. Cod. Th. ad legem Jul. Repetund. Ministri Comitum,
Missorum, etc. in Capitulis Caroli C. tit. 32. cap. 16. qui alias
Ministeriales. Concil. Cabilonense II. cap. 21 :
Sed et Ministros, quos
Vicarios et Centenarios vocant, justos habere debent (Comites et
judices.) Dans ei medietatem Vicecomitatus, et dimidias leges de forensibus
hominibus, ita ut Minister Episcopi, et Minister Comitis justificent reos, et leges
æqualiter dividant. In Charta Ludovici VII. Regis ann. 1151. apud eumdem,
Ministerialesdicuntur :
Et si quis excessus vel forisfactum contingeret,
ad Episcopum vel Ministerialem ejus referendus est clamor. Vide supra.Quicumque ibidem manere voluerit in libertate, cinq
solz Pruivinenses de redditu suo annuatim persolvet nostro Ministro. Menistre,
in Lit. ann. 1372. ibid. pag. 516.Duodecim
majoriæ Ministrorum de propriis Ministris super sacramentum suum eligent xxiv. homines,
etc. Confirm. ejusd. ann. 1368 : Quia discrescentibus habitatoribus dictæ
villæ, minui debeat numerus Ministrorum, volumus ut loco xij. majoriæ Ministrorum qui
debebant eligere xxiv. sint et sufficiant sex dumtaxat, qui habeant eligere xij. loco
xxiv. prædictorum. Vide in Ministerium.Ministerialis, apud Germanos, de qua voce infra. Miracula S. Quirini Mart. lib. 2. num. 23 :
Notus Miles, Dietmaro nomen erat, nobilis Frisingæ
Minister, etc.Ministeriatusdicitur in Bulla Clementis VI. PP. apud Waddingum ann. 1343. num. 5.
- 3 MAN-, subordinate, that serves, ministering: Lumina (i. e. oculi) propositi facta ministra tui, furthering, O.: ministro baculo, with the aid of a staff, O.—As substm., an attendant, waiter, servant, aider, furtherer, promoter, helper: quibus ministris ea egerit, by whose agency, S.: me ministro, by my aid, Iu.: ministri publici Martis: ministri imperi tui, under officers: ministros se praebent in iudiciis oratoribus, i. e. prompters: legum, administrator: ministri ac satellites cupiditatum: Calchante ministro, with the help of Calchas, V.: fulminis ales, i. e. the eagle, H.: calidae gelidaeque (aquae), one who serves, Iu.: sit anulus tuus non minister alienae voluntatis.
-
…ex utraque pari malarum parte profusast, et maestum simul ante aras adstare parentem sensit et hunc propter ferrum celare ministros aspectuque suo lacrimas effundere civis, muta metu terram genibus summissa petebat. nec miserae prodesse in tali tempore quibat…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…rescinderent, cum ceteri soleant in iudicando ne ab aliorum iudiciis discrepent providere et illi qui Fabrici libertum, quia minister in maleficio fuerat, patronum, quia conscius, condemnassent, ipsum principem atque architectum sceleris absolverent et qui ceteros…
Cicero, pro Cluentio
-
…omnes in sordida arte versantur ; nec enim quicquam ingenuum habere potest officina. Minimeque artes eae probandae, quae ministrae sunt voluptatum Cetárii, lanií, coqui, fartóres, piscatóres, ut ait Terentius ; adde hue, si…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…sine mente, sic civitas sine lege suis partibus ut nervis ac sanguine et membris uti non potest. legum ministri magistratus, legum interpretes iudices, legum denique idcirco omnes servi sumus ut liberi esse possimus. quid est ,…
Cicero, pro Cluentio
-
…ficte et simulate quaestus causa insusurretur. sit anulus tuus non ut vas aliquod sed tamquam ipse tu, non minister alienae voluntatis sed testis tuae. accensus sit eo numero quo eum maiores nostri esse voluerunt qui hoc non in…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…non fecisse. postea quam mihi nuntiatum est populum Romanum in Capitolium propter metum atque inopiam rei frumentariae convenisse, ministros autem scelerum tuorum perterritos partim amissis gladiis, partim ereptis diffugisse, veni non solum sine ullis copiis ac manu…
Cicero, de Domo sua
-
…quid aliud agimus, cum a voluptate, id est a corpore, cum a re familiari, quae est ministra et famula corporis, cum a re publica, cum a negotio omni sevocamus animum, quid, inquam ,…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…quae potest appellari rite sapientia, deinde adiunctis virtutibus, quas ratio rerum omnium dominas, tu voluptatum satellites et ministras esse voluisti. quarum adeo omnium sententia pronuntiabit primum de voluptate nihil esse ei loci, non modo ut sola…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…ei praesunt, honoris, gratiae, dignitatis, quis ignorat Itaque, ut apud Graecos infimi homines mercedula adducti ministros se praebent in iudiciis oratoribus, ei, qui apud illos πραγματικοί vocantur, sic in nostra civitate contra amplissimus…
Cicero, de Oratore
-
…maiora oppidorum et fanorum latrocinia esse depulsa, remotam a fama et a fortunis et ab otio locupletium illam acerbissimam ministram praetorum avaritiae, calumniam, sumptus et tributa civitatum ab omnibus qui earum civitatum fines incolant tolerari aequaliter, facillimos…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem