nona
nona, see nonus
nōna, ae, f., v. nonus.
2. nōna, ae, f., s. nōnus.
1 nōna, æ, f. ¶ 1 (s.-ent. hora ), neuvième heure du jour : Hor. Ep. 1, 7, 71 ¶ 2 (s.-ent. pars ) neuvième partie dʼune chose : [pl.] Just. 20, 3, 3.
Nonam quoque de omnibus curtibus Regalibus inibi
cum theloneo in civitate et piscina ad Salabingam curtem, etc.Nonamex agrorum cultu persolutam, docemur ex Capitulis Caroli M. lib. 5. cap. 147.
De his qui agros dominicatos propterea
neglexerunt excolere, ut Nonas exinde non persolvant, et alienas terras ad excolendum
propter hoc accipiunt, volumus, ut de tribus annis ipsam Nonam cum sua lege
persolvant. Ubi Nona, est
nona, ut loquimur,
gerba, quæ præstatur ab eo qui agrum dominicatum et in beneficium datum colit : unde fluxit apud nos ejusmodi
gerbarumpræstatio. Ex quibus intelligendus Harigerus in Vita S. Landolini n. 13 :
Delegavit ad ipsam quietis eorum Basilicam Nonam fructuum suorum portionem,
quia decimam alterius constaret esse Ecclesiæ. Decima nempe fructus agri est
Ecclesiæ cujus est districtus : Nonavero Ecclesiæ alteri delegatur, intuitu pietatis, ac si jure precario ejus olim fuisset.
Decimas et Nonas
in ipsa ecclesia S. Mariæ in ipso castello venient, decimas ab ipso abbate et
monachis, qui in ipsa ecclesia deserviant ; Nonæ vero exinde ad hospitale nostrum
illic de ipso castello venient, pro animæ nostræ remedio pauperes
reficiens.Et ut hæc constitutio fixa et inconvulsa et immobilis permaneret in
sempiternum, de villa scilicet Heidra et ex indominicatis beneficiis Nonam sibi
retinuit, etc. Et num. 15 : Ob protectionem, advocatiam et defensionem
prædictæ Walciodorensis Abatiæ, Nonam superius memoratam conditione retinuit
supradicta. Charta ann. 871. pro Monasterio S. Medardi Suessionensi, in Hist. S.
Mariæ Suession. nuper edita a Michaele Germano pag. 432 : Et Hospitalis Nobilium
accipiat Nonam ex villis ipsius Abbatiæ secundum antiquam consuetudinem, et habeat
Cauciacum simul cum lignariis de Pivone ; et Hospitalis peregrinorum accipiat decimam,
et habeat Hatonis curtem. Utramque scilicet ex prædiis quæ nonam et decimam
præstabant. Fragmenta Capitular. edita ex Nonæ vero et decimæ tantum de annona, legumine, vino, fœno, et nutrimine, et
omnis generis animalium dandæ sunt.Nonæ et decimæ, una simul ex prædiis interdum persolvebantur, Ecclesiis scilicet quarum ea fuerant, quæque ab iis in beneficium vel precariam data fuerant ; ac
Nonæquidem jure colonario,
Decimævero jure Ecclesiastico. Nam cum earum essent prædia, nulli decimæ alteri Ecclesiæ obnoxia erant : si vero alienarentur,
Decimæiis reservabantur una cum
Nonis. Capitularia Caroli M. lib. 1. cap. 163.
Ut qui Ecclesiarum beneficia habent, Nonam et
decimam ex eis Ecclesiæ, cujus res sunt, donent : et qui tale beneficium habent unde ad
medietatem laborent, de eorum portione proprio Presbytero decimas donent. Ubi
Nonæet
decimæpræstantur a beneficiario ;
decimævero tantum a medietario de sua portione. Quippe ex Lege Longob. lib. 3. tit. 3. § 1.
Decimam unusquisque homo dare tenetur. §
vero 2. ejusdem Legis Longob. ut quicunque de rebus Ecclesiasticis beneficia
habent, pleniter secundum morem regionis Nonas et decimas donent absque ulla
diminutione. Concil. Tullense ann. 859. cap. 13 : Ut de rebus Deo sacratis
saltem Nonæ et decimæ Ecclesiis quibus jure debentur, fideliter ab iis, a quibus
retinentur, ministrentur. Quia si de proprio, Deo ex voto offeruntur, multo magis divino
in Lege præcepto, post redhibitionis oblationem, quinta pars insuper ejus ministris jure
offertur. Id etiam præ cæteris firmant Chartæ complures. Charta Caroli Calvi
apud Baluzium in Append. ad Capitular. num. 72 : Sed et medietatem decimæ ac Nonæ
quæ de rebus ipsius Ecclesiæ ab iis, qui iis utuntur, exigi solent. Charta
Rodulfi Regis Franc. ann. 933. apud Perardum in Burgundicis : Si autem hæ res
præfatæ de Episcopatu tractæ fuerint, Nonas et decimas, sicut mos Ecclesiarum est, sine
alicujus contradictione persolvant. Charta Gilleberti Comitis Heduensis ex
Tabulario Flaviniacensi ann. 942 : Ergo donamus ei a die præsenti mansum unum et
dimidium ea ratione S. Stephano,... ut Nonas et decimas, sicut statutum, prædicta
Ecclesia recipiat. Ita Decimas et nonassimul ab iis qui res Ecclesiasticas in beneficium tenebant, vel in precariam, præstitas docent Concilium Francoford. ann. 794. can. 25. al. 23. Turonense III. can. 46. Suession. II. can. 6. Moguntinum ann. 813. can. 42. Meldense cap. 62. Valentinum III. ann. 855. can. 42. Wormatiense cap. 53. apud Saponarias cap. 13. Capitul. Gregorii IV. PP. cap. 5. Capitul. ann. 779. cap. 13. Capitul. 1. ann. 809. can. 9. Capit. 1. Caroli M. incerti anni cap. 56. Capit. 4. ann. 819. can. 5. Capit. ann. 823. can. 1. Liber 1. Capitul. cap. 95.
Nonarum Inquisitiones in curia Scaccarii tempore
regis Edwardi III.Item quædam quantitas terræ vacuæ, quæ fuit pars unius horti,... et est in
mensura, quartæ duæ, et Nonæ tres, et fuit Petri Grandacii, etc.Aurora, non autem dies, apud Papiam.
Nonasexactas et decantatas propinantur in æstate.
nōna ae, f
- see nonus.