paragium
~agium significat nobilitatis, conditionis, vel status aequalitatem, cui contrarium est disparagium
hanc terram tenuerunt TRE duo homines in ~agio ‥ et potuerunt cum terra sua se vertere quo voluerunt(
tenebant inde ijsolins in ~agio
Alvuinus tenuit in ~agio(
Cheping tenuit de rege E. in ~agio(
abbas et conventus ‥ recipiant ‥ regem ‥ ad ~iagium seu paritatem, et communionem justicie ‥ alte et basse, meri et mixti imperii, quam habent in villa etc.
pactiones inter J. de G. ‥ et ‥ J. de I. ‥ initas super ~iagio bastide ‥ V. A.
in partibus Aquitanie sunt plerique qui ‥ de locis suis ~iagia facerent, si deputarentur a nobis aliqui qui retribucionem condignam eisdem prestare valerent
abbates de Sordua et vicecomes de Avorta ‥ ~agia nobiscum facere vellent
qualiter gratum ipsius G. per viam transmutacionis, ~iagii vel alio modo fieri poterit pro eisdem [castro et villa ]
nomina Vasconum de ~agio et aliorum qui amiserunt terras suas in Vasconia pro rege
dominabus et aliis mulieribus de parag’ de Vascon’ exheredatis per guerram
concessimus quod ipse heredes sui ‥ sint burgenses in ~io civitatis Burdegale(
paritasjuxta quam Barones
debent maritare sorores, aut amitas, fratres aut nepotes, ut est in Constitut.
Siculis lib. 3. tit. 33 : Pro modo scilicet facultatum suarum, et filiorum
superstitum numero, secundum Paragium.
Suppliciter petit ut mandari ipsam maritari juxta Paragium, et dotari de castro
et casali prædictis benignius dignaremur, etc. Quod porro Paragiumnostri in nuptiis appellabant,
congruam parilitatemrecte vocat Martianus Capella lib. 1. pag. 4.
Connubium est, cum
æquales in nuptias coeunt : ut puta cives Romani pari utique dignitate. Ita
Periander apud Laertium lib. 1. suadebat, Par pari jungatur
conjux, quidquid impar dissidet. Sed hæc nota. Hinc voxMouskesin Hist. Franc. MS. :
Le Comte Estase de Boulogne,
Ki del Parage ne forlonge.
MS. :
Enfans, dit-il, de haut Parage,
Penssés de mes Chatiaus tenir, etc.
MS. :
La Dame iert de mult haut Paraige née.
Vostre pere est frere Basin le fier,
Itel Paraige puisse Dex vergoigner.
MS. :
Gentil fu de Parage, et d'avoir fu manans.
Alibi :
Une fille à moult gente, qui est de haut Parage.
Rursum de Henrico II. Rege Angliæ :
Qui prist Alianor, dame de haut Parage.
Princesse de haut Paraige, apud Christinam Pisanam lib.
du Tresor de la Cité des Dames, 1. part. cap. 24.
Homens de Paratge, apud Raimundum de Montanerio in Chron. Aragon. cap. 113. in Chron. Petri Regis Aragon. lib. 1. cap. 28. etc. Chronicon Flandriæ cap. 5 :
Quand vous avez arse sa maison à la vergoigne de tout son
Parage. Adde cap. 9. Jacobus Passavantius in Speculo de vera Pœnitentia pag. 209 :
Non trovando niun altra creatura a suo Paraggio. Dantes de Majano Son.
17 :
Cavalieri li mostraro di gran Paraggio.
Utitur etiam Johannes Villaneus. Quibus in locis sæpe pro parentagesumitur. Philippus
Mouskesin Philippo Augusto de Reginæ Isembordis divortio :
Et par itant se l'en hai
Si fort, que de li s'en parti,
Quar l'Arcevesque de Rains
Parage i jura premerains.
Vide Dissertationem 3. ad Joinvillam pag. 151. ubi plura : et supra in
Disparagare. Ita etiamDe hominibus de Paratico, sive de genere Militari. Alia Curia Generalis
Barcinone celebrata ann. 1291. a Jacobo II. Rege Aragon. : Quod aliquis Miles, vel
homo de Paratico non possit facere malum alicui sine acunydamento. Vide
Bandositas.Pairie. Litteræ Philippi Pulcri ad Clementem V. PP. ann. 1307. in MSS.
de Brienne, vol. 236. fol. 3 :
In
Laudunensi ecclesia, quam licet in facultatibus tenuem, inter cæteras regni nostri ut
pote Paritate seu Paragio regni ejusdem dotatam, excellentia nobilissimam
reputamus.Baillivo
igitur Caleti pro domino Rege petente homagium a Comite Domni Martini de dictis terris
sibi, ut dictum est, in excambium traditis : pro dictis Comitibus fuit ex adverso
propositum, quod dictus Rex de dictis terris... homagium habere non debebat : imo Comes
Drocensis eas Comiti Domni Martini per Paragium, juxta terræ consuetudinem garantire
debebat usque ad septimum hæredem. Regestum Parisiensis Parlamenti sign. B. f.
41. inter Aresta anno 1277 : Hometum quod tenetur ab eo tanquam ab
antenato per Paragium, juxta consuetudinem Normanniæ. Totam hanc Paragiirationem et usum hisce verbis prosequitur vetus Consuetudo Normanniæ MS. 1. part. sect. 3. cap. 15 :
Les fleus sont tenus par Parage, quant le frere ou le cousin prent
l'eritage à ses predecesseurs, et il la tient de son ainsné, et li respont de toutes les
choses qui apartiennent à la partie de son fieu, et de toutes les droitures que le
fiemenl de sa partie deura, il en respont et en fet les redevances as Chiés
Seignors. Et cap. 18 : Tenure par Parage adecertes si est fet quant le
tenant et celui del quel le fieu est tenus sont pers par la reson del lignage, qui
descent de leurs antecesseurs, et en cette maniere tiennent les puisnez des ainznez de
si atant que il viengnent au sesime degré de l'éritage. Més dilec en avant, li puisnez
si sont tenus à fere fealté à l'ainzné, et quant vendra au septisme degré, il tendront
encore de l'ainzné par homage, més dillec en avant tout c'en qui par de devant estoit
tenu en Parage, il sera tenu en aprés par hommage. Li ainznez poet fere justice sur les
puisnez pour les rentes et pour les services qui appartiennent as Seignors del fieu,
etc. Cap. 27 : Les puisnez seront tenus à fare fealté à leur ainznez ou à
leurs successeurs quant le lingnage sera alé et descendu siques au sisime genoil. El
septisme degré les puisnez seront tenus à fere à leur ainznez homage, quer le septisme
degré est establi tout au dehors des lignes de consanguinité. Adde quæ de hacce
materia fuse pariter observavimus in dicta Dissert. 3. ad Joinvillam pag. 150. Brussellib. 3. de Usu feud. cap. 13. D.
Aparageor, qui partem feudi seu prædii ea ratione possidet, in Stabil. S. Ludov. ann. 1270. cap. 42. tom. 1. Ordinat. reg. Franc. pag. 138 :
Et se li vavasor avoient Aparageors qu'ils
deussent mettre en l'aide, il leur doit mettre jor que il auront lors
Aparageors. Et cap. 43. pag. 139 : Et se aucuns est qui ait Aparageors, qui
tiennent de lui en parage, etc.Dominus Philippus filius Regis Comes Pictavensis et Burgundiæ de dono Regis
Philippi patris sui ratione partagii seu possessionis hereditariæ quousque Rex sibi
fecerit assideri de 20. mill. lib. Tur. solvend. hoc modo videlicet 3000. ll. super
terram Comitatus Burgundiæ annis singulis, qui debebantur Regi a Comitissa Atrebatensi
Dominæ Mathildi... Dominus Ludovicus Comes Ebroicensis pro recompensatione sibi facta
super deceptione seu errore assisiæ terræ sibi factæ ratione sui Apparagii, super quibus
dudum conquestus fuerat defunctis regibus Philippo seniori, et Ludovico germano quondam
domini Regis moderni, etc. Hinc etiam in Consuetudine Britanniæ art. 557.
Lodunensi cap. 15. art. 5. cap. 27. art. 26. et in Turonensi art. 284. fille apparagée
suffisamment, ou deuement, dicitur quæ legitime et juxta debitum dotata est a
fratribus. Appariage, eodem intellectu, in Lit. ann. 1392. tom. 7. Ordinat. reg. Franc. pag. 469.
Guido de
Blasone Dominicus vassus accedens ad Dom. Odericum Abbatem donavit eis tractum sagenæ
unius in universis aquis suis, ubicumque piscaturas habere dinoscitur, ita ut ipse in
eadem sagena unius hominis habeat portionem, quam nominant Paragium, reliquæ autem
portiones sunt S. Trinitatis et Monachorum.
Aremburgis uxor Dagani
conquerebatur super duobus Paragiis in clusa quæ Varias nuncupatur, quæ ei Daganus vir
suus de sæculo decedens dederat ex conquisitione sua. Tabular.
Majoris-monast. : Post mortem Gauffridi de Castro-Celso, frater ejus Odericus
dedit terram quæ cognominatur Truncata,... et parilitatem quam vocant Paragium omnium
exclusarum de illa castellaria. Vide
Cenagiator.Olimparlam. Paris. fol. 399. v°. :
Pro eo quod, ut ipsi
dicebant, continetur expresse in Paragio inter dictum genitorem nostrum et Aniciensem
episcopum. Unde Pariagier, qui in ejusmodi associationem assumptus est, ejusdem dominii socius. Charta pariag. inter reg. Carol. VI. et episc. Virdun. ann. 1389. in Memor. E. Cam. Comput. Paris. fol. 209. v°. :
Nous les garderons et défendrons
par nous ou noz gens envers tous et contre tous en tout le pariage et comme Pariagiers,
ainsi que nostre propre chose. Paragoin, non dissimili notione, ejusdem nimirum
feudi seu dominii particeps. Ordinat. ann. 1301. tom. 1. Probat. Hist. Brit. col. 1167.
art. 11 : Nul homme, qui tient en parage, ne fait aide à son Paragoin, s'il ne fait
au cheiff seigneur ; si un homme a Paragoins, qui tiennent de lui en parage, il ne leur
peust mettre terme hors du parage par droit. Parreux, in Lit. ann. 1368. tom. 5.
Ordinat. reg. Franc. pag. 397. art. 13. Vide infra Pariagium 1.Olimparlam. Paris. fol. 194. v°. :
Petentibus consulibus et hominibus Amiliani redditum, quem dominus rex habet in
villa ipsa, quod dicitur Paragium, sibi in perpetuum a domino rege remitti.... Præceptum
fuit senescallo, quod dictum Paragium levaret, prout consuevit levari. Idem
forte quod Paratæ, jus scilicet
gistiet
procurationis; nisi legendum sit
Pavagium, tributum nempe, quod pro viarum pavimentis præstatur.