passivus
passīvus, a, um, adj. [2. pando].
- Spread about, general, common, found everywhere (post-class.): nomen dei, applied to many, common, Tert. adv. Marc. 1, 7: cupiditates, Firm. Math. 5, 1.—
- II Promiscuous, confused: seminum passiva congeries, Ap. Met. 6, 10, 9.—Hence,
- B Subst.: passīvus, i, m., i. q. popularis: vagi Romanorum, quos passivos appellant, Aug. contr. Adamant. 24; so, populari, passivo, Schol. Juv. 8, 182.—Adv.: passīvē: crines per colla passive dispositi, dispersedly, Ap. Met. 11, 3, 13; Tert. adv. Psych. 2.
passīvus, a, um, adj. [patior],
- capable of feeling or suffering, passible, passive (post-class.): anima passiva et interibilis, Arn. 2, 65; Ap. Deo Socr. p. 49.—
- II In partic., in gram., passive: verbum passivum . . . quod habet naturam patiendi, Quint. 1, 6, 10: verba, Charis. 2; Diom. 1; Prisc. 8 et saep.—Adv.: pas-sīvē, passively, Lucil. ap. Prisc. p. 791 P.
1. passīvus, a, um (v. pando), I) allenthalben-, überall befindlich, morsus, Apul.: nomen dei, mehreren zukommend, -beigelegt, Tert. – II) übtr., untereinander gemengt, congeries, Apul. met. 6, 10, s. dazu Hildebr. – subst., passivi = populares, Augustin. c. Adamant. 24; vgl. Schol. Iuven. 8, 182.
2. passīvus, a, um (v. patior), passiv, I) empfindsam, der Empfindung und der Affekte fähig, Apul. u.a. – II) insbes., als gramm. t. t., passiv (Ggstz. activus), significatio, constructio, Gramm.: verba, Gramm.
~os [gl.: sparsus ] oculorum obtutus
fugitivis discursibus et ~is volatibus per aethera vagatur
~a,sio wide
~us,sio widgille
operae pretium reor ut id quod ~a definitionis generalitate non ad integrum promulgaveras, nunc per ordinem eorundem scematum recapitulando ‥ enucleare studeas
ave per quam fit passivum / verbum illud quod activum / erat ab inicio
nullus procuratorum qui proximo ante ipsam eleccionem ocio ‥ cedit ‥ habeat in ipsa eleccione vocem ~am, viz. quod non sit unus ex primis duobus nominandis ad eligendum sex electores, nec unus ex illis sex, nec tercius nec septimus ad concordandum predictos duos vel sex
si scandalizatus sit vir in perfeccione positus, in quem scandalum ~um non cedit
cura senectutis, operum passiva juventus
indolis activa placuit, passiva laborum / paupertas, vicii declinativa, malorum / ablativa
humiditas que primum instrumentum est ~arum [sc. materiarum ] receptibilis est figure
qualitates sunt autem quatuor prime et principales, sc. caliditas, frigiditas, siccitas, humiditas ‥ . harum qualitatum due sunt active, sc. caliditas et frigiditas, alie vero due ‥ sunt ~e, unde ab istarum qualitatum prevalencia et dominio dicuntur elementa activa vel ~a
humiditas disponit ‥ . siccitas deaptat et passibilitati contradicit et inobedientiam prestat cum sit fortior ~arum
formas rerum ~orum effectuum causas esse duco
nulla potencia ~a est ~a tantum licet possit aliqua potencia activa esse activa tantum
cum definicio potencie active sit quod ipsa est principium transmutacionis in aliud secundum ‥ et definicio ~e quod ipsa est in ipso ~o principium transmutacionis ~i
voluntas est libera et tamen non est activa ‥ ~um non est liberum: voluntas est ~a
sunt autem inter albedinem et nigredinem multi gradus intermedii secundum intencionem domini tam qualitatum activarum quam ~arum
talia autem sunt activa et ~a, motiva et mobilia
‘sensus’ participium est praeteriti temporis a verbo ~o quod est ‘sentior’
genera verborum quinque ‥ activum, ~um, neutrum, commune, deponens ‥ ~a quae patiuntur aliquid, ut verberor
pro praesenti possumus uti ~o praeterito participio ejusdem verbi
verbum inpersonale ~e vocis ‥ poterit ‥ construi ‥ racione modi significandi passive cum ablativo
quod ostendunt ~i preterita quorum penultima est correpta vel producta
communia ‥ dicuntur que sub voce ~i tam actum quam passionem significant ut ‘criminor’
generacio potest accipi active vel passive. active significat operacionem generantis. ~a generacio dicitur proles generata
1 passīvus, a, um (pando), qui sʼétend à beaucoup, commun, général : Tert. Marc. 1, 7 || confus : Apul. M. 6, 10 || vagabond : Aug. Adim. 24.
2 passīvus, a, um (patior), susceptible de passion : Arn. 2, 65 || passif [gramm.] : passivum verbum Char. 2, verbe passif, la voix passive.
Si hoc ideo dictum est, ut non servetur panis in
crastinum, magis hoc implent vagi Romanorum, quos Passivos appellant, qui annona
quotidiana satiato ventre, aut donant statim quod restat, aut projiciunt. Passiva
libido, apud S. Hieronymum in Ezech. cap. 16. vaga ac promiscua, quæ
errabunda Venus, Saxoni Grammatico lib. 5. dicitur.
Passivus obtutus, apud Cassianum Collat. 1.
.... Subit illa pudica
Ora gerens, oculis nusquam vaga.
Mulieres vere meretrices, quæ pudorem suum sine
ullo respectu, Passivis libidinum conversationibus vendant. Ibidem cap. 25 :
Quod si mulieris fuerit ista genitura, Passivis erit libidinum cupiditatibus
prostituta. Et cap. 30 : Mulieres vero faciet pudorem suum Passiva
libidinis nun dinatione prostituere. Chromatius Aquileiens. Episcop. Conc. 1 :
Et Passivam Judæorum licentiam, et stultam ac miserabilem Manichæorum
præsumptionem, etc. Auctor homiliæ 3. ad Monachos, inter homilias Eusebii
Emiseni : Aves ipsæ diligunt nidos suos, amant feræ loca in quibus nutritæ sunt,
amant cubilia et pascua : et quamlibet naturali libertate Passivis perversa rapiantur
incursibus, sæpius tamen ad chara sibi loca quodam cibi desiderio revertuntur. Communio
passiva, in Concilio Carthag. 1. pag. 8. i. indifferens, cuivis nullo passim
discrimine permissa. Passiva corpora, ibidem cap. 11. promiscua. Tractatus Gelasii PP. :
Ne si semel talis fuerit intromissa licentia, omnibus exinde omnia liceant,
fiatque, quod absit, tam Passiva rerum confusio atque commixtio, ut nulla inter mundum
et immundum... sit discretio. Aldhelmus de Virginitate cap. 1 : Passivus
lascivusque oculorum obtulus.
Cantus Passivis usibus vitiatos, melodiæ cognitione
connexit (leg. correxit ;) tom. 3. Concil. Hispan. pag. 80.Crines.... per divina colla Passive dispersi molliter
fluebant.Quis conjugii fidem reddidit ? imo
quantum ad Passivitatem libidinis pertinet, quis non conjugem in numerum ancillarum non
redegit ? Infra : Atque illi... et minore fortasse crimine, et minore, ut
reor, numero ac Passivitate peccabant.
Turbulentia et
Passivitas. Idem adv. Hermog. cap. 41. et alibi passim ; ubi Passivitasidem quod frequentia promiscua seu confusio, interdum quod libertas, communitas, sonat. Vide Jac. Billium lib. 1. Observat. sacr. cap. 15.
Pars vero Passivitus
omnibus utiles.