regestum
rĕgestum, i, n.,
- earth thrown up, id. 11, 3, 10; 4, 1, 3; 3, 13, 8: radios, Plin. 37, 9, 47, § 131; Sen. Ep. 15, 3: decoquunt in ahenis levi igni duas partes (amurcae) quoad regerant, i.e. cause to fly off, evaporate, Varr. R. R. 1, 64, 2.—
- B Transf., of written remarks, to enter, transcribe, record, register: aliquid in commentarios, Quint. 2, 11, 7: scholas in hos commentarios, id. 3, 6, 59.— Hence, in late Lat.: rĕgesta, ōrum, n., subst., a list, catalogue, register, Vop. Prob. 2, § 2; Prud. στεφ. 10, 1131.—
- II Trop., to throw or cast back, to retort (cf. refero): Stoicos, Cass. ap. Cic. Fam. 15, 19, 1; cf. Plin. 13, 15, 29, § 91: convicia, Hor. S. 1, 7, 29: contagia regerimus, wish away from us, Plin. 28, 4, 7, § 35: invidiam in aliquem, Quint. 11, 1, 22; so, invidiam, Tac. H. 3, 78: crimen ipsi, Sen. Hippol. 720: culpam in illos, to throw the blame on them, Plin. Ep. 10, 19 (30), 2.
rĕgestum, i, v. regero, I.
regestum, u. regesta, s. re-gero.
quas ‥ litteras ‥ Giraldus ‥ in ejusdem pape ~o scribi procuravit
rĕgestum, ī, n. , terre enlevée : Col. Rust. 3, 13, 8, etc.
regerunturcommentarii quivis, vel Epistolæ Summorum Pontificum. Gloss. Lat. MS. reg. :
Regesta scribarum, apud Vopiscum in Probo.
Quæ in Regestis
diversorum officiorum relata sunt. Pluries occurrit in hoc Codice, ut et in
alio Justiniani.Regestum Ravenna xv.
kl. Febr. Honorio Aug. xi. et Constantio
iii. Coss. Ita Edicta Principum in Curiis supremis Regestassu
Registratadicimus. Vide Cujacium lib. 15. Observat. cap. 17. Petrum Fabrum ad lib. 92. de Regulis Juris, Jacob. Gothofredum ad leg. 14. Cod. Th. de Indulgent. debitor. etc. (11, 28.) Anastasius in Nicolao I. PP. :
Sicut in Epistolis, quas iidem Legati
in Sardiniam deportaverunt, Regesto ipsius Præsulis continetur insertis.
Cum res multo ante gestas divæ memoriæ Hincmarus..... suis annalibus
copiosissime annexuit.
Tantoque superiora lector ea inveniet, quanto a nostri opusculi
exordio, per ejus Rejesta sese attolet.Vaccein Histor. Ducum Normanniæ MS. :
Doit l'en les vers et les Regestes, Et les estoires lire as festes. De Regestro Comunis : Item,
statuimus, quod Comune teneatur habere unum librum de pargameno, in quo transcribantur
omnia instrumenta ad Comune pertinentia. Passim occurrit.regerunturpecuniæ. Prudentius lib.
Aurum Regestum nonne carni acquiritur ? Gregorius Tur. lib. 9. Hist. cap. 9 : Tanta in illius thesauris reperiunt,
quanta nec in ipso ærarii publici Regesto poterant inveniri. Cap. 10 :
Multitudo autem auri, argentique, ac diversarum specierum in ejus Regestis
reperta est. Eadem notione usurpat cap. 34. et lib. 10. cap. 19. ut et
Flodoardus lib. 2. Hist. Remensis cap. 2.Domos Ecclesiæ adprehendunt, ministeria describunt, regestoria reserant,
promptuaria expoliant.
Regestorium cordis implevit, in Appon. Comm. in Cant. Cant. apud Maium in Spicilegio tom. 5. pag. 81.
regestum, arcula, capsa. Testamentum Bertichramni Episcopi Cenoman. :
Omnia vero quæ de proprietate seu ex militia in
Regesturiolo meo post meum obitum inventa fuerint, etc.
de reliquo vero argentulo quodcumque
post diem obitus mei in Regesturiolo meo inventum fuerit, etc. Ita Mabillonius
tom. 3. Analect. pag. 130. pro quo Bollandistæ legunt Regestoriolotom. 1. SS. Junii pag. 722.
Regesti, seu thesauri Monastici cura commissa est. S. Cæsarius Arelat. in Reg. ad Virgin. cap. 26 :
In uno tamen loco
sub communi custode quod habueritis reponite, et claves de arcellis, vel pressoriolis
vestris Registoria teneat.Regestum. Ugutio :
statutio,
Hic in Registris est liber cœlestibus, Monimenta servans laudis indelibilis. Ita etiam in scriptis codd. Vopisci legi monet Casaubonus, ubi editi habent,
ex regestis scribarum. Vetus Inscriptio Epistolarum Gregorii I. PP. :
Incipiunt Epistolæ ex Registro S. Gregorii Papæ. Ildefonsus Toletanus de
Gregorio M. : Has itaque (Epistolas) uno volumine arctans, in libros
xii. distinxit, et Registrum nominandum esse decrevit.
Factus dehinc S. R. E. Cancellarius descripsit Registrum Paschalis Papæ 11.
Registrum serviciorumque liber, in Diplomate ann. 1326. apud Ludewig. tom. 6.
Reliq. MSS. pag. 515. Occurrit passim.Registrum promptuariidixit Gregorius Turon. de Vitis Patrum cap. 9. initio,
Regestumpro fisco usurpasse diximus. Sexta Synodus act. 12 :
Δέον
ἀχθήναι πρὸς ἡμᾶς τὰ ῥέγιστρα καὶ δογματικὰ συντάγματα, etc. Infra : Registrum
pastorale et dialogum et multa alia bona fecit.Regître. Statuta Monasterii S. Claudii pag. 64 :
Ordinamus per præfatum sacristam fieri de eisdem facere recognitiones et
Registros, nominando et exprimendo super quibus et quibus causis debentur (annuaria
servitia.)Fuit antiquitus
taxata ad centum solidos prout antiqua apparet Registra.Registre. Lit. Phil. VI. ann. 1339. tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 549 :
Cum itaque nobis fuerit expositum,... quod
plura gravamina.... inferebantur frequenter eisdem contra Registrum Normanniæ et contra
franchisias, libertates et usus laudabiles observatos in dicta patria ab antiquo, etc.
Registrum prædictum, usus laudabiles et consuetudines suas antiquas....
concedimus. Aliæ ann. 1372. tom. 5. earumd. Ordinat. pag. 527 : Et gardez
les Registres, bons usaiges et coustumes anciens. Stat. ann. 1404. in Reg. 160.
Chartoph. reg. ch. 32 : Suppliant que sur ledit mestier nous vousissons faire
ordonnances et Registres convenables et raisonnables.... Par maniere de ordonnance et
Registre.Cuides tu avoir
cinquante solz de ta jument, très-ors filz de p. mesel pourri et plusieurs autres
Registres, injures et villenies.Corda in libro ad inveniendum lectionem, ut ait Metulinus ad illud Ebrardi Betun. in Græcismo cap. 12 :
Esse librum librique ducem dic esse Registrum. Cum autem
Registra campanarum impetuose attrectant, æramenta quidem de more permoventur,
etc.Maittairein Annal. Typographicis pag. 265 :
Bibliopegis plurimum proderat
Registrum aut Regestum, quod etiam series chartarum, et alicubi speculum, Græce Ἰθυτής vocabatur. Illud in libri fine omnes suo ordine, quæ
signaturis serviebant, litteras, una cum initialibus priorum aliquot in unaquaque
signatura foliorum vocibus, collectas exhibebat. Quoniam vero id sæpe in grandioribus
voluminibus adeo excrescebat, ut plures paginas occuparet, visum est in compendium redigere. Registri nullus hodie usus est, ex quo ad faciliorem librorum compactionem appositi sunt numeri arithmetici in superioribus paginarum oris, additæ in imis oris literæ, quas
signaturasvocant, cum voce sequentem paginam indicante, vulgo
Chevillierde Origine Typographiæ pag. 39.
Registrumet acta referre,
Irruit omnis populus super illos Barones quorum consilio Rex
obcæcatus fuerat, et quosdam ex ipsis ligaverunt, quosdam vero detruncaverunt, sexaginta
autem et octo prophanos ibidem crudeliter occiderunt : et omnes successores eorum tam
viri quam mulieres eodem die sunt Registrati. Scilicet tanquam infamati in
posterum. Vetustissima laudabilisque consuetudo Ecclesiæ
Autiss. hactenus habuit a primo ipsius Pontifice, videlicet B. Peregrino, in posterum,
gesta notabilia Pontificum singulorum sedis ejusdem, post ipsorum cujuslibet obitum
scribi et Registrari in libro ad hoc....... ordinato.Ut prædictas litteras..... Regestrare et fideliter scribere deberemus.Teneaturque
impetrans facere Regestrari salvum conductum in regestro datarii legationis, et si
Regestratio facta non fuerit, salvus conductus impetranti non suffragabitur.Registradores son dichos otros escrivanos que ha en casa del Rey que son puestos
para escrevir cartas en libros, que han nombre Registros, etc.Registratores seu Greferii Partamenti super
premissis, una cum dictis gentibus, de suis vadiis et palliis assignentur et solvantur,
etc. Statuta Eccles. Meld. ann. 1365. tom. 2. Hist. ejusd. Eccl. pag. 507 :
Et si registra non habeat Curatus aut Rector, quicumque sit, ei præfigatur
terminus intra quem a Registratore curiæ copiam habeat registri manu ejus registratoris
signatam. Eadem habentur in Statutis Eccl. Nannet. eod. anno, tom. 4. Anecd.
Marten. col. 928. Concil. Dertusanum ann. 1429. tom. 3. Concil. Hispan. pag. 650 :
Ego Antonius de Campis literarum apostolicarum abbreviator, scriptor et
Registrator publicus, apostolica et imperiali auctoritate notarius. Vide
Notarii Abbatum.Régistreur. Hujus officii elogium ita perstringitur in Privil. curiæ Rem. MSS. fol. 8. r° :
Registri autem officium odibile est ultra modum, super omnia etiam servilia
opera ponderosum ; et qui ipsum exercet satis habet hujusmodi in colo : asinus enim est
curiæ, et talis debet esse quod patienter sustinere valeat clamores, noisias, jurgia,
minas, rixas, convicia, etc. Reg. A. 2. Cam. Comput. Paris. ad ann. 1321. fol.
41. r° : A mestre Jehan, dit Maubourt, de Limoges est outroié l'office de estre
cartulaire et Régistreur des emolumens des draps de la cité
d'Albigois.